Martien Visser
@bmvisser.bsky.social
Senior Fellow bij het Centre of International Energy Policy (CIEP) in Den Haag, emeritus-lector Energietransitie aan de Hanzehogeschool Groningen/Entrance, adviseur Gasunie
Meten = Weten!
Meten = Weten!
Lage stroomprijzen morgen, zaterdag 19 september, in NW-Europa. Veel wind en 's middags nog wat zon, dan negatieve prijzen en veel afschakeling. (1/2)
#grafiekvandedag
#grafiekvandedag
September 18, 2026 at 11:20 AM
Lage stroomprijzen morgen, zaterdag 19 september, in NW-Europa. Veel wind en 's middags nog wat zon, dan negatieve prijzen en veel afschakeling. (1/2)
#grafiekvandedag
#grafiekvandedag
Qua percentage windenergie in de stroomvraag is NL een subtopper in de EU. Het aandeel is wel 2x groter dan het aandeel in China en de USA.
#grafiekvandedag
Hoe zou deze grafiek er 'per km2' uit zien?
#grafiekvandedag
Hoe zou deze grafiek er 'per km2' uit zien?
September 18, 2026 at 7:01 AM
Qua percentage windenergie in de stroomvraag is NL een subtopper in de EU. Het aandeel is wel 2x groter dan het aandeel in China en de USA.
#grafiekvandedag
Hoe zou deze grafiek er 'per km2' uit zien?
#grafiekvandedag
Hoe zou deze grafiek er 'per km2' uit zien?
Een van de uitdagingen van elektrificatie is ruimte. Vgl. het huidige gassysteem:
Een (ondergrondse) gasleiding heeft 5x de capaciteit van een masten tracé, terwijl ca. 200x zoveel ruimte nodig is voor transformatoren (vgl. gasontvangststation/GOS) en ca. 500x voor opslag.
#grafiekvandedag
Een (ondergrondse) gasleiding heeft 5x de capaciteit van een masten tracé, terwijl ca. 200x zoveel ruimte nodig is voor transformatoren (vgl. gasontvangststation/GOS) en ca. 500x voor opslag.
#grafiekvandedag
September 18, 2026 at 6:03 AM
Een van de uitdagingen van elektrificatie is ruimte. Vgl. het huidige gassysteem:
Een (ondergrondse) gasleiding heeft 5x de capaciteit van een masten tracé, terwijl ca. 200x zoveel ruimte nodig is voor transformatoren (vgl. gasontvangststation/GOS) en ca. 500x voor opslag.
#grafiekvandedag
Een (ondergrondse) gasleiding heeft 5x de capaciteit van een masten tracé, terwijl ca. 200x zoveel ruimte nodig is voor transformatoren (vgl. gasontvangststation/GOS) en ca. 500x voor opslag.
#grafiekvandedag
In NL mag het dan wat minder gaan met de groei van zonPV, in de rest van de EU gaat het nog steeds crescendo.
#grafiekvandedag
#grafiekvandedag
September 18, 2026 at 5:57 AM
In NL mag het dan wat minder gaan met de groei van zonPV, in de rest van de EU gaat het nog steeds crescendo.
#grafiekvandedag
#grafiekvandedag
Afgelopen week voegde NL 2,6% vulgraad gasopslag toe; richting de 65%. DE doet het niet beter.
In 2021 konden 'we' Gazprom de schuld hiervan geven; het bleek de aanloop naar de RU inval in de Ukraine. EU had geluk dat de winter van 21/22 relatief warm was.
#grafiekvandedag
In 2021 konden 'we' Gazprom de schuld hiervan geven; het bleek de aanloop naar de RU inval in de Ukraine. EU had geluk dat de winter van 21/22 relatief warm was.
#grafiekvandedag
September 18, 2026 at 5:40 AM
Afgelopen week voegde NL 2,6% vulgraad gasopslag toe; richting de 65%. DE doet het niet beter.
In 2021 konden 'we' Gazprom de schuld hiervan geven; het bleek de aanloop naar de RU inval in de Ukraine. EU had geluk dat de winter van 21/22 relatief warm was.
#grafiekvandedag
In 2021 konden 'we' Gazprom de schuld hiervan geven; het bleek de aanloop naar de RU inval in de Ukraine. EU had geluk dat de winter van 21/22 relatief warm was.
#grafiekvandedag
Het goede antwoord: China heeft de helft van het NL aandeel zonne-energie. De USA zit op 1/3 van het NL aandeel. Ik heb beide landen toegevoegd aan de #grafiekvandedag van vanmorgen.
China en USA gaan NL voorlopig niet inhalen.
China en USA gaan NL voorlopig niet inhalen.
September 17, 2026 at 6:43 PM
Het goede antwoord: China heeft de helft van het NL aandeel zonne-energie. De USA zit op 1/3 van het NL aandeel. Ik heb beide landen toegevoegd aan de #grafiekvandedag van vanmorgen.
China en USA gaan NL voorlopig niet inhalen.
China en USA gaan NL voorlopig niet inhalen.
Duitse veiling wind op land, Contract for Difference voor 20 jaar, levert 2,5 GW extra windvermogen op met 4,79 €ct/kWh*.
*Exclusief correctiefactor waarmee gestuurd wordt op een evenwichtige verdeling over DE, waardoor onnodige netwerkinvesteringen worden beperkt.
www.bundesnetzagentur.de/1110258
*Exclusief correctiefactor waarmee gestuurd wordt op een evenwichtige verdeling over DE, waardoor onnodige netwerkinvesteringen worden beperkt.
www.bundesnetzagentur.de/1110258
Bundesnetzagentur -
Gebotstermin 1. August 2026
Gebotstermin 1. November 2025
www.bundesnetzagentur.de
September 17, 2026 at 2:46 PM
Duitse veiling wind op land, Contract for Difference voor 20 jaar, levert 2,5 GW extra windvermogen op met 4,79 €ct/kWh*.
*Exclusief correctiefactor waarmee gestuurd wordt op een evenwichtige verdeling over DE, waardoor onnodige netwerkinvesteringen worden beperkt.
www.bundesnetzagentur.de/1110258
*Exclusief correctiefactor waarmee gestuurd wordt op een evenwichtige verdeling over DE, waardoor onnodige netwerkinvesteringen worden beperkt.
www.bundesnetzagentur.de/1110258
Per 1 juli 2026 stond er in de landen rond de Noordzee 140 GW aan windcapaciteit, in 2030 is dat ruim 200 GW. De huidige gem. stroomvraag van 120 GW, in 2030 ca. 140 GW.
Dit verklaart dat stroomprijzen op windrijke dagen in NW-Europa al snel richting NUL gaan.
#grafiekvandedag
Dit verklaart dat stroomprijzen op windrijke dagen in NW-Europa al snel richting NUL gaan.
#grafiekvandedag
September 17, 2026 at 8:15 AM
Per 1 juli 2026 stond er in de landen rond de Noordzee 140 GW aan windcapaciteit, in 2030 is dat ruim 200 GW. De huidige gem. stroomvraag van 120 GW, in 2030 ca. 140 GW.
Dit verklaart dat stroomprijzen op windrijke dagen in NW-Europa al snel richting NUL gaan.
#grafiekvandedag
Dit verklaart dat stroomprijzen op windrijke dagen in NW-Europa al snel richting NUL gaan.
#grafiekvandedag
Ondanks de hoge prijzen was de vraag naar elektriciteit in de EU27 de eerste helft van 2026 bijna 2,5% hoger dan in H1 2025.
De EU-elektriciteitsvraag was tevens ruim 1% lager dan gemiddeld in H1 in de jaren 2017-2021.
#grafiekvandedag
De EU-elektriciteitsvraag was tevens ruim 1% lager dan gemiddeld in H1 in de jaren 2017-2021.
#grafiekvandedag
September 17, 2026 at 8:14 AM
Ondanks de hoge prijzen was de vraag naar elektriciteit in de EU27 de eerste helft van 2026 bijna 2,5% hoger dan in H1 2025.
De EU-elektriciteitsvraag was tevens ruim 1% lager dan gemiddeld in H1 in de jaren 2017-2021.
#grafiekvandedag
De EU-elektriciteitsvraag was tevens ruim 1% lager dan gemiddeld in H1 in de jaren 2017-2021.
#grafiekvandedag
NL is in 2026 een van de koplopers in de EU wat betreft het percentage zon in haar stroomvraag.
Op welk percentage zonPV in hun stroomvraag zitten China en de USA dit jaar, denkt u zonder het op te zoeken?
Vanavond om 20 uur het antwoord.
#grafiekvandedag
Op welk percentage zonPV in hun stroomvraag zitten China en de USA dit jaar, denkt u zonder het op te zoeken?
Vanavond om 20 uur het antwoord.
#grafiekvandedag
September 17, 2026 at 5:19 AM
NL is in 2026 een van de koplopers in de EU wat betreft het percentage zon in haar stroomvraag.
Op welk percentage zonPV in hun stroomvraag zitten China en de USA dit jaar, denkt u zonder het op te zoeken?
Vanavond om 20 uur het antwoord.
#grafiekvandedag
Op welk percentage zonPV in hun stroomvraag zitten China en de USA dit jaar, denkt u zonder het op te zoeken?
Vanavond om 20 uur het antwoord.
#grafiekvandedag
Over de betrekkelijkheid van de koopkrachtplaatjes vandaag: gisteren daalde de gasprijs met 4%; dat scheelt een gemiddeld NL huishouden circa 0,2% in de koopkracht*.
#grafiekvandedag
*incl. effect stroomprijs & vooral: inflatie.
#grafiekvandedag
*incl. effect stroomprijs & vooral: inflatie.
September 16, 2026 at 8:24 AM
Over de betrekkelijkheid van de koopkrachtplaatjes vandaag: gisteren daalde de gasprijs met 4%; dat scheelt een gemiddeld NL huishouden circa 0,2% in de koopkracht*.
#grafiekvandedag
*incl. effect stroomprijs & vooral: inflatie.
#grafiekvandedag
*incl. effect stroomprijs & vooral: inflatie.
Met de data van H1 2026 kan de groei van het aandeel hernieuwbaar in de EU27 dit jaar worden geschat*: 1,5%.
Hoewel een versnelling, vorig jaar circa 1%, zit EU niet op de route naar 42,5-45% in 2030.
#grafiekvandedag
*met onzekerheid vooral bij biomassa.
Hoewel een versnelling, vorig jaar circa 1%, zit EU niet op de route naar 42,5-45% in 2030.
#grafiekvandedag
*met onzekerheid vooral bij biomassa.
September 16, 2026 at 7:29 AM
Met de data van H1 2026 kan de groei van het aandeel hernieuwbaar in de EU27 dit jaar worden geschat*: 1,5%.
Hoewel een versnelling, vorig jaar circa 1%, zit EU niet op de route naar 42,5-45% in 2030.
#grafiekvandedag
*met onzekerheid vooral bij biomassa.
Hoewel een versnelling, vorig jaar circa 1%, zit EU niet op de route naar 42,5-45% in 2030.
#grafiekvandedag
*met onzekerheid vooral bij biomassa.
In de eerst helft van 2026 kwam ruim 2 GW aan nieuwe offshore windparken in de landen rond de Noordzee gereed. Daarmee komt de totale offshore wind capaciteit op 38,5 GW. De gemiddelde stroomvraag in deze landen is circa 120 GW.
#grafiekvandedag
#grafiekvandedag
September 16, 2026 at 5:59 AM
In de eerst helft van 2026 kwam ruim 2 GW aan nieuwe offshore windparken in de landen rond de Noordzee gereed. Daarmee komt de totale offshore wind capaciteit op 38,5 GW. De gemiddelde stroomvraag in deze landen is circa 120 GW.
#grafiekvandedag
#grafiekvandedag
Inmiddels half september. Ook deze maand halen de Nederlandse LNG terminals niet hun maximale capaciteit van circa 80 miljoen m3/dag.
#grafiekvandedag
#grafiekvandedag
September 16, 2026 at 5:42 AM
Inmiddels half september. Ook deze maand halen de Nederlandse LNG terminals niet hun maximale capaciteit van circa 80 miljoen m3/dag.
#grafiekvandedag
#grafiekvandedag
Ik schreef een persbericht voor de KEV2026 met iets minder azijn, meer nuance en op basis van hetzelfde rapport.
Hoe zouden de KEV conclusies dan in de media terecht gekomen zijn?
Hoe zouden de KEV conclusies dan in de media terecht gekomen zijn?
September 15, 2026 at 12:56 PM
Ik schreef een persbericht voor de KEV2026 met iets minder azijn, meer nuance en op basis van hetzelfde rapport.
Hoe zouden de KEV conclusies dan in de media terecht gekomen zijn?
Hoe zouden de KEV conclusies dan in de media terecht gekomen zijn?
Maar liefst 21 GW uit wind en zon vanmiddag. Ruim 130% van de NL stroomvraag. De DA-prijs was ruim boven NUL; de onbalansprijs is wel flink negatief.
NB: wind op zee betreft gemeten data. Die komen met vertraging, daarom quasi-real time via model. Delta duidt op afschakelen.
NB: wind op zee betreft gemeten data. Die komen met vertraging, daarom quasi-real time via model. Delta duidt op afschakelen.
September 15, 2026 at 11:09 AM
Maar liefst 21 GW uit wind en zon vanmiddag. Ruim 130% van de NL stroomvraag. De DA-prijs was ruim boven NUL; de onbalansprijs is wel flink negatief.
NB: wind op zee betreft gemeten data. Die komen met vertraging, daarom quasi-real time via model. Delta duidt op afschakelen.
NB: wind op zee betreft gemeten data. Die komen met vertraging, daarom quasi-real time via model. Delta duidt op afschakelen.
In KEV2026 gaat PBL ervanuit dat energieproductie uit NL zonPV tot 2030 nauwelijks meer zal groeien. PBL vermeldt dat 2025 zeer zonnig was en er steeds vaker zal moeten worden afgeschakeld.
Herkenbaar, toch heb ik twijfels. 35 TWh moet toch haalbaar zijn?
#grafiekvandedag
Herkenbaar, toch heb ik twijfels. 35 TWh moet toch haalbaar zijn?
#grafiekvandedag
September 15, 2026 at 7:26 AM
In KEV2026 gaat PBL ervanuit dat energieproductie uit NL zonPV tot 2030 nauwelijks meer zal groeien. PBL vermeldt dat 2025 zeer zonnig was en er steeds vaker zal moeten worden afgeschakeld.
Herkenbaar, toch heb ik twijfels. 35 TWh moet toch haalbaar zijn?
#grafiekvandedag
Herkenbaar, toch heb ik twijfels. 35 TWh moet toch haalbaar zijn?
#grafiekvandedag
In zijn column in de Telegraaf verwees Remco de Boer deze week naar dit 'draadje',
waarin ik analyseer dat de helft van de totale NL broeikasgasreductie sinds 1990 op conto kan worden geschreven van verplaatsing naar elders. Dus nihil klimaateffect.
#grafiekvandedag
bsky.app/profile/bmvi...
waarin ik analyseer dat de helft van de totale NL broeikasgasreductie sinds 1990 op conto kan worden geschreven van verplaatsing naar elders. Dus nihil klimaateffect.
#grafiekvandedag
bsky.app/profile/bmvi...
Opvallend rustig op 'X' nadat ik vorige week suggereerde dat circa de helft van de 80 Mton reductie in NL broeikasgasemissie slechts boekhoudkundig was, omdat het verplaatsing betrof.
Reden daar vandaag dieper op in te gaan. (1/n)
#grafiekvandedag
Reden daar vandaag dieper op in te gaan. (1/n)
#grafiekvandedag
September 15, 2026 at 6:33 AM
In zijn column in de Telegraaf verwees Remco de Boer deze week naar dit 'draadje',
waarin ik analyseer dat de helft van de totale NL broeikasgasreductie sinds 1990 op conto kan worden geschreven van verplaatsing naar elders. Dus nihil klimaateffect.
#grafiekvandedag
bsky.app/profile/bmvi...
waarin ik analyseer dat de helft van de totale NL broeikasgasreductie sinds 1990 op conto kan worden geschreven van verplaatsing naar elders. Dus nihil klimaateffect.
#grafiekvandedag
bsky.app/profile/bmvi...
Recent kondigde China aan dat ze hernieuwbare energie komende 5 jaar met 50% zou laten groeien. Juichverhalen alom.
Welnu, dat doet NL ook, volgens het PBL in de KEV2026. Dat is best bijzonder, gegeven de netcongestie. Heeft u juichverhalen gezien?
#grafiekvandedag #glashalfvol
Welnu, dat doet NL ook, volgens het PBL in de KEV2026. Dat is best bijzonder, gegeven de netcongestie. Heeft u juichverhalen gezien?
#grafiekvandedag #glashalfvol
September 15, 2026 at 5:58 AM
Recent kondigde China aan dat ze hernieuwbare energie komende 5 jaar met 50% zou laten groeien. Juichverhalen alom.
Welnu, dat doet NL ook, volgens het PBL in de KEV2026. Dat is best bijzonder, gegeven de netcongestie. Heeft u juichverhalen gezien?
#grafiekvandedag #glashalfvol
Welnu, dat doet NL ook, volgens het PBL in de KEV2026. Dat is best bijzonder, gegeven de netcongestie. Heeft u juichverhalen gezien?
#grafiekvandedag #glashalfvol
PBL denkt dat NL in 2030 veel elektriciteit netto gaat importeren ! [36 PJ = 10 TWh]
Nu is NL een grote stroomexporteur naar vooral BE en DE.
Omdat NL kolencentrales eind 2029 sluiten? Echter, nieuwe DE gascentrales, tenders lopen nog, zijn er pas na 2031 en in BE gebeurt weinig.
#grafiekvandedag
Nu is NL een grote stroomexporteur naar vooral BE en DE.
Omdat NL kolencentrales eind 2029 sluiten? Echter, nieuwe DE gascentrales, tenders lopen nog, zijn er pas na 2031 en in BE gebeurt weinig.
#grafiekvandedag
September 15, 2026 at 5:42 AM
PBL denkt dat NL in 2030 veel elektriciteit netto gaat importeren ! [36 PJ = 10 TWh]
Nu is NL een grote stroomexporteur naar vooral BE en DE.
Omdat NL kolencentrales eind 2029 sluiten? Echter, nieuwe DE gascentrales, tenders lopen nog, zijn er pas na 2031 en in BE gebeurt weinig.
#grafiekvandedag
Nu is NL een grote stroomexporteur naar vooral BE en DE.
Omdat NL kolencentrales eind 2029 sluiten? Echter, nieuwe DE gascentrales, tenders lopen nog, zijn er pas na 2031 en in BE gebeurt weinig.
#grafiekvandedag
Opnieuw zet het PBL heel NL op het verkeerde been met haar uitspraken rond de KEV2026 en de media nemen dat over.
In de EU is afgesproken, ook onder Timmermans en Samsom, dat de emissiereductie van de ETS-sectoren (industrie, elektriciteit en intern vliegverkeer) op EU schaal .. (1/n)
In de EU is afgesproken, ook onder Timmermans en Samsom, dat de emissiereductie van de ETS-sectoren (industrie, elektriciteit en intern vliegverkeer) op EU schaal .. (1/n)
September 14, 2026 at 6:14 PM
Opnieuw zet het PBL heel NL op het verkeerde been met haar uitspraken rond de KEV2026 en de media nemen dat over.
In de EU is afgesproken, ook onder Timmermans en Samsom, dat de emissiereductie van de ETS-sectoren (industrie, elektriciteit en intern vliegverkeer) op EU schaal .. (1/n)
In de EU is afgesproken, ook onder Timmermans en Samsom, dat de emissiereductie van de ETS-sectoren (industrie, elektriciteit en intern vliegverkeer) op EU schaal .. (1/n)
Tariefontwikkeling van de (vaste) netwerkkosten. Au!
Nog steeds wordt niet gestuurd op kostenbeperking door slimme locaties nieuwe zon en wind (waar de vraag is), stimulering hybride warmtepompen, slim laden en netwerktarieven vanuit kostenveroorzakingsbeginsel.
#grafiekvandedag
Nog steeds wordt niet gestuurd op kostenbeperking door slimme locaties nieuwe zon en wind (waar de vraag is), stimulering hybride warmtepompen, slim laden en netwerktarieven vanuit kostenveroorzakingsbeginsel.
#grafiekvandedag
September 14, 2026 at 9:29 AM
Tariefontwikkeling van de (vaste) netwerkkosten. Au!
Nog steeds wordt niet gestuurd op kostenbeperking door slimme locaties nieuwe zon en wind (waar de vraag is), stimulering hybride warmtepompen, slim laden en netwerktarieven vanuit kostenveroorzakingsbeginsel.
#grafiekvandedag
Nog steeds wordt niet gestuurd op kostenbeperking door slimme locaties nieuwe zon en wind (waar de vraag is), stimulering hybride warmtepompen, slim laden en netwerktarieven vanuit kostenveroorzakingsbeginsel.
#grafiekvandedag
Zodra de zon lekker schijnt en er wat wind is, heeft NL, met 50% zon en wind, een stroomoverschot.
Dat geldt nog veel sterker voor Noord-NL, waar zon en wind 80% van de vraag uitmaken. Al die stroom moet worden afgevoerd, wat bijdraagt aan de netcongestie.
#grafiekvandedag
Dat geldt nog veel sterker voor Noord-NL, waar zon en wind 80% van de vraag uitmaken. Al die stroom moet worden afgevoerd, wat bijdraagt aan de netcongestie.
#grafiekvandedag
September 14, 2026 at 7:03 AM
Zodra de zon lekker schijnt en er wat wind is, heeft NL, met 50% zon en wind, een stroomoverschot.
Dat geldt nog veel sterker voor Noord-NL, waar zon en wind 80% van de vraag uitmaken. Al die stroom moet worden afgevoerd, wat bijdraagt aan de netcongestie.
#grafiekvandedag
Dat geldt nog veel sterker voor Noord-NL, waar zon en wind 80% van de vraag uitmaken. Al die stroom moet worden afgevoerd, wat bijdraagt aan de netcongestie.
#grafiekvandedag
Gemiddeld aandeel hernieuwbare elektriciteit per week. Variaties week-op-week zullen, in een wereld zonder gas en kolen, met name moeten worden opgevangen door lange-duur-opslag (>168 uur) en door overcapaciteit aan zon en (vooral) wind.
#grafiekvandedag
#grafiekvandedag
September 14, 2026 at 5:57 AM
Gemiddeld aandeel hernieuwbare elektriciteit per week. Variaties week-op-week zullen, in een wereld zonder gas en kolen, met name moeten worden opgevangen door lange-duur-opslag (>168 uur) en door overcapaciteit aan zon en (vooral) wind.
#grafiekvandedag
#grafiekvandedag
Zoveel NL-ers, zoveel meningen over duurzame energie; en dat is prima.
Hernieuwbare energie is daarentegen exact en in detail gedefinieerd volgens EU-regels (RED). In augustus telde dat op tot 25%.
Hoeveel duurzame energie telt u in augustus?
#grafiekvandedag
Hernieuwbare energie is daarentegen exact en in detail gedefinieerd volgens EU-regels (RED). In augustus telde dat op tot 25%.
Hoeveel duurzame energie telt u in augustus?
#grafiekvandedag
September 14, 2026 at 5:06 AM
Zoveel NL-ers, zoveel meningen over duurzame energie; en dat is prima.
Hernieuwbare energie is daarentegen exact en in detail gedefinieerd volgens EU-regels (RED). In augustus telde dat op tot 25%.
Hoeveel duurzame energie telt u in augustus?
#grafiekvandedag
Hernieuwbare energie is daarentegen exact en in detail gedefinieerd volgens EU-regels (RED). In augustus telde dat op tot 25%.
Hoeveel duurzame energie telt u in augustus?
#grafiekvandedag