ผู้หญิงจีนแห่เรียนอาชีพช่าง วิจัยชี้อาชีพที่ผู้ชายครองสัดส่วนสูงมีช่องว่างค่าจ้างแคบกว่า วิทยากร บุญเรือง auser15 Tue, 2026-08-04 - 09:29 กระแสผู้หญิงจีนหันมาเรียนอาชีพช่างกำลังขยายตัว ทั้งในเฉิงตูผ่านกลุ่ม Qiangji Women Workers ที่มีผู้สนใจสมัครกว่า 250,000 คน และในหางโจวผ่านกลุ่ม Mulan Build ขับเคลื่อนด้วยความต้องการของผู้หญิงที่อยู่คนเดียวซึ่งคาดว่าจะเพิ่มเป็นราว 70 ล้านคนภายในปี 2030 แม้จะเผชิญอุปสรรคด้านการยอมรับและการเลื่อนตำแหน่ง ขณะที่งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์แห่งจีนพบว่าอาชีพที่ผู้ชายครองสัดส่วนสูงมีช่องว่างค่าจ้างทางเพศแคบกว่าอาชีพที่ผู้หญิงครองสัดส่วนสูง สะท้อนว่าการย้ายไปทำงานสายช่างอาจช่วยลดความเหลื่อมล้ำด้านรายได้ * กระแสผู้หญิงจีนเรียนอาชีพช่างไฟฟ้ากำลังเติบโต ทั้งกลุ่ม Qiangji Women Workers ในเฉิงตูที่มีผู้สนใจสมัครกว่า 250,000 คนตั้งแต่เปิดตัวเดือนเมษายน 2024 และกลุ่ม Mulan Build ในหางโจว ขับเคลื่อนโดยความต้องการของผู้หญิงที่อยู่คนเดียวซึ่งรู้สึกปลอดภัยกว่าเมื่อมีช่างหญิงเข้าบ้าน * แม้ธุรกิจซ่อมบำรุงหญิงล้วนขยายตัวเร็ว แต่จำนวนช่างหญิงยังตามไม่ทันความต้องการ อย่างแพลตฟอร์ม Xiugou ที่มีช่างไฟฟ้าลงทะเบียนเพียง 138 คน จาก 3,000 คน และผู้เรียนยังเผชิญอุปสรรคด้านการยอมรับ ทั้งลูกค้าที่ไม่เชื่อฝีมือช่างหญิงและครูฝึกที่ไม่เคยเห็นผู้หญิงขอใบอนุญาตทำงานบนที่สูง * งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์แห่งจีนที่วิเคราะห์เรซูเม่กว่า 3.2 ล้านคน พบว่าอาชีพที่ผู้ชายครองสัดส่วนสูงมีช่องว่างค่าจ้างทางเพศแคบกว่าอาชีพที่ผู้หญิงครองสัดส่วนสูง โดยการเลือกปฏิบัติภายในอาชีพเดียวกันคือสาเหตุหลักของช่องว่างค่าจ้าง มากกว่าความแตกต่างระหว่างอาชีพ ที่เมืองเฉิงตู ประเทศจีน ทีมช่างผู้หญิงกลุ่มเล็ก ๆ พร้อมกล่องเครื่องมือกำลังค่อย ๆ เปลี่ยนโฉมทั้งอุตสาหกรรมอย่างเงียบ ๆ และกำลังกลายเป็นกระแสที่ผู้คนบนโลกออนไลน์จับตามอง | ภาพจาก: China Insider News ในห้องเรียนเล็ก ๆ ที่เมืองเฉิงตู ทางตะวันตกเฉียงใต้ของจีน กลุ่มผู้หญิงก้มหน้าก้มตาต่อวงจรไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า และเครื่องมือช่าง ฝึกประกอบและเดินสายไฟตลอด 10 วัน จากงานพื้นฐานอย่างการเดินสายโคมไฟ ไปจนถึงระบบไฟฟ้าที่ซับซ้อนในเครื่องจักรอุตสาหกรรม รวมถึงระบบไฟที่ใช้ขับเคลื่อนหุ่นยนต์ เมื่อจบหลักสูตรผู้เรียนจะได้ใบรับรองช่างไฟฟ้าระดับต้น ซึ่งเป็นใบเบิกทางเข้าสู่อาชีพที่ผู้ชายครองพื้นที่มานาน หลักสูตรนี้จัดโดย Qiangji Women Workers หรือที่รู้จักในชื่อ 38 Fix ก่อตั้งโดย หลี่ เสี่ยวเสี่ยว (Li Xiaoxiao) อดีตผู้บริหารบริษัทโฆษณาที่สังเกตเห็นว่ามีผู้หญิงทำงานสายช่างน้อยมาก ตั้งแต่เปิดตัวหลักสูตรในเดือนเมษายน 2024 มีผู้สนใจสมัครเรียนราว 250,000 คน และคลาสแรกที่จัดในเดือนมิถุนายนเต็มภายใน 1 วัน โพสต์ประชาสัมพันธ์คลาสหนึ่งวันบนแพลตฟอร์ม Xiaohongshu มียอดกดถูกใจราว 2,500 ครั้ง พร้อมเสียงเรียกร้องให้เปิดหลักสูตรลักษณะเดียวกันในเมืองอื่นนอกเฉิงตู รูปแบบเดียวกันนี้ปรากฏในเมืองหางโจว ทางตะวันออกของจีน ซึ่งกลุ่ม Mulan Build จัดคลาสไฟฟ้าให้ผู้หญิงล้วน ผู้เรียนฝึกปอกสายไฟและต่อวงจรไปจนไฟติดขึ้นทีละดวง เฉิน หนิง (Chen Ning) ผู้ก่อตั้งกลุ่มวัย 27 ปี ระบุว่าคนกำลังก้าวออกจากความคิดเดิมที่ผูกงานบางประเภทไว้กับเพศใดเพศหนึ่ง จากพนักงานออฟฟิศสู่ช่างไฟฟ้า (ซ้าย) เฟิง เยี่ยนหราน (Feng Yanran) ระหว่างเข้าอบรมหลักสูตรทำความสะอาดเครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้าน เมื่อเดือนมิถุนายน 2024 (ขวา) แผนผังวงจรไฟฟ้าที่เฟิง วาดขึ้นเพื่อใช้ในการทดสอบ | ภาพจาก: Feng Yanran/Sixth Tone เฟิง เยี่ยนหราน (Feng Yanran) วัย 24 ปี เคยทำงานประชาสัมพันธ์ในบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่ของจีนที่บ้านเกิดเฉิงตู แต่สนใจงานไฟฟ้ามาตลอด หลังย้ายเข้าห้องเช่าแห่งแรกที่ไม่มีชั้นวางของ เธอซื้อโครงเหล็กมาประกอบเองและเรียนรู้การติดตั้งโคมไฟและสวิตช์ด้วยตัวเอง เธอเคยพยายามหาที่เรียนแต่พบว่าคอร์สออนไลน์เน้นทฤษฎีไม่มีภาคปฏิบัติ ขณะที่ช่างไฟฟ้ารุ่นเก่าบางคนปฏิเสธไม่รับลูกศิษย์ผู้หญิง เมื่อเห็นโฆษณาของ Qiangji Women Workers เฟิงจึงลาออกจากงานประจำมาสมัครคลาสระดับสูงที่มีผู้เรียนเพียง 20 คน ซึ่งเธอเป็นคนเดียวที่ยังทำงานประจำควบคู่ไปด้วย ถัน เจียซุน (Tan Jiasun) บรรณาธิการสื่อสังคมออนไลน์วัย 29 ปีในเฉิงตู สมัครคลาสไฟฟ้าแบบ 1 วันด้วยความอยากรู้ และได้ที่เรียนหลังมีผู้สมัครคนอื่นยกเลิกในนาทีสุดท้าย คลาสสอนโดยช่างไฟฟ้าหญิงจากโรงเรียนอาชีวะท้องถิ่น ครอบคลุมพื้นฐานวงจรไฟฟ้าทั่วไปพร้อมภาคปฏิบัติ ผู้เรียนแต่ละคนต่อวงจรขนานสำหรับโคมไฟและปลั๊กไฟจนสำเร็จภายในวันเดียว ที่หางโจว นักเรียนวัย 42 ปี จาง เสวี่ยเฟิน (Zhang Xuefen) เล่าว่าเพื่อนหลายคนของเธอถนัดงานช่างมาตั้งแต่เด็ก ทักษะเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องเฉพาะของผู้ชาย และสามารถส่งต่อให้ผู้หญิงที่อยู่คนเดียวจำนวนมากในปัจจุบันเพื่อจัดการงานซ่อมแซมเล็ก ๆ ในบ้านได้ด้วยตนเอง ขณะที่ สวี เล่อหราน (Xu Leran) วัย 26 ปี กล่าวว่าการให้ผู้ชายเข้าบ้านคนเดียวทำให้รู้สึกกังวลเรื่องความปลอดภัย แต่การมีช่างผู้หญิงทำให้รู้สึกสบายใจกว่าและสื่อสารกันง่ายกว่า อู๋ ซวง (Wu Shuang) หนึ่งในผู้สอนของ Mulan Build กล่าวว่าปัญหาของผู้หญิงที่อยู่คนเดียวเป็นเรื่องจริงและจับต้องได้ เสียงของพวกเธอถูกมองข้ามมานาน อุปสรรคยังคงมีอยู่ควบคู่กับความสนใจที่เพิ่มขึ้น เฉินกล่าวว่าการเข้าสู่วงการนี้ยากมากสำหรับผู้หญิง และแม้แต่ผู้ที่เข้ามาแล้วก็ไม่ได้รับความเคารพเท่าที่ควร ด้าน หลี่ ผู้ก่อตั้ง 38fix ซึ่งบางรายงานเรียกชื่อภาษาอังกฤษว่า Kale Li ระบุว่าทีมของเธอมักถูกลูกค้าตั้งคำถามมากกว่าปกติ รวมถึงลูกค้าผู้หญิงบางคนที่ไม่เชื่อว่าช่างหญิงมีฝีมือเทียบเท่าช่างชาย อู๋เสริมว่าแพลตฟอร์มหางานบางแห่งระบุตรง ๆ ว่าไม่รับช่างเทคนิคหญิง และผู้หญิงยังเจออุปสรรคเรื่องการเลื่อนตำแหน่งมากกว่า ระหว่างที่เรียนคลาสทำความสะอาดเครื่องใช้ไฟฟ้าแบบผู้หญิงล้วน เฟิงเคยถามครูผู้ชายว่าจะเรียนเติมน้ำยาแอร์ได้หรือไม่ ครูตอบว่าต้องมีใบอนุญาตทำงานบนที่สูงเท่านั้น และเมื่อเฟิงถามวิธีขอใบอนุญาตดังกล่าว ครูตอบว่าไม่เคยเห็นผู้หญิงไปสอบมาก่อน ธุรกิจซ่อมบำรุงหญิงล้วนขยายตัวเร็วกว่าจำนวนช่างที่มี สมาชิก Qiangji Nugong ทีมซ่อมบำรุงหญิงล้วนในเฉิงตูที่ก่อตั้งโดยหลี่ในปี 2024 | ภาพจาก: China Insider News Qiangji Nugong ทีมซ่อมบำรุงหญิงล้วนในเฉิงตูที่ก่อตั้งโดยหลี่ในปี 2024 เริ่มต้นด้วยสมาชิก 2 คน ปัจจุบันขยายเป็นราว 10 คน ให้บริการทั้งซ่อมเครื่องใช้ไฟฟ้าและงานติดตั้งไฟฟ้าภายในบ้าน ทีมนี้เน้นรายละเอียดระหว่างให้บริการ เช่น การสวมผ้าคลุมรองเท้าก่อนเข้าบ้านลูกค้า ปูแผ่นรองพื้นป้องกันความเสียหาย และอธิบายขั้นตอนงานให้ลูกค้าฟังหลังซ่อมเสร็จทุกครั้ง นอกจากงานซ่อมแล้ว ทีมยังร่วมมือกับชุมชนท้องถิ่นและโรงเรียนอาชีวะฝึกอบรมผู้หญิงเพิ่มเติม จนถึงขณะนี้ช่วยให้ผู้หญิงมากกว่า 100 คน ได้รับใบรับรองช่างไฟฟ้าขั้นพื้นฐาน นอกจาก Mulan Build และ 38fix แล้ว ยังมี Diandian Home Solution บริการงานประปาและประกอบเฟอร์นิเจอร์สำหรับผู้หญิงล้วน เปิดให้บริการในเมืองกว่างโจวและคุนหมิงทางตอนใต้ของจีน มีผู้ติดตามบนแพลตฟอร์ม Xiaohongshu มากกว่า 30,000 คน ที่โพสต์คลิปช่างของทีมโชว์การใช้เครื่องมือ ส่วน หลิว ซิงหวิน (Liu Xingyun) ผู้ก่อตั้งทีม Shero สวมเสื้อผ้าสีชมพูและม่วงพร้อมสว่านไฟฟ้าสีชมพู ถอดชิ้นส่วนเครื่องปรับอากาศระหว่างออกให้บริการถึงบ้านลูกค้า เธอกล่าวว่าไม่อยากให้ใครถูกจำกัดด้วยเรื่องเพศ ไม่ว่าจะเป็นเด็กผู้หญิงหรือเด็กผู้ชาย ก็อยากให้ทุกคนหลุดพ้นจากกรอบทางเพศและทำในสิ่งที่ตัวเองต้องการจริง ๆ ด้าน หยาง เมิ่งเฉิน (Yang Mengchen) หัวหน้าทีมซ่อมบำรุงและทำความสะอาดเครื่องใช้ไฟฟ้าหญิงล้วนอีกทีมหนึ่ง กล่าวว่าการเปิดโอกาสให้ผู้หญิงเข้าสู่อาชีพนี้มีความสำคัญ เพราะจะช่วยให้ผู้หญิงโดยเฉพาะจากพื้นที่ชนบทหรือเมืองเล็กเดินทางเข้าเมืองใหญ่และสร้างอาชีพที่มั่นคงได้ง่ายขึ้น ความต้องการช่างหญิงสอดคล้องกับข้อมูลจากสถาบันวิจัยเป้ยเคอ (Beike Research Institute) สถาบันวิจัยเอกชนด้านอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งคาดการณ์ว่าภายในปี 2030 จีนจะมีประชากรที่อยู่คนเดียวราว 150-200 ล้านคน โดยกลุ่มผู้ใหญ่วัย 20-39 ปีที่อยู่คนเดียวจะเพิ่มจาก 18 ล้านคน ในปี 2010 เป็นราว 70 ล้านคน อย่างน้อยครึ่งหนึ่งเป็นผู้หญิง หลี่ระบุว่าเมื่อจำนวนผู้หญิงโสดที่อยู่คนเดียวเพิ่มขึ้น หลายคนแสดงความกังวลบนสื่อสังคมออนไลน์เกี่ยวกับการให้ช่างผู้ชายเข้าบ้าน โดยเฉพาะช่วงกลางคืน แม้ความต้องการเพิ่มขึ้น แต่จำนวนช่างหญิงยังตามไม่ทัน แพลตฟอร์ม Xiugou Everything House ที่ก่อตั้งโดยผู้ใช้นามสกุล เหลียว (Liao) พนักงานการเงินวัย 29 ปี เปิดให้บริการผ่านมินิโปรแกรมบนแอป WeChat ตั้งแต่เดือนกันยายน 2023 เชื่อมผู้ใช้กับช่างหญิงในพื้นที่ใกล้เคียง ผู้ใช้ทุกคนต้องผ่านการยืนยันตัวตนด้วยชื่อจริง และช่างต้องแสดงใบรับรองก่อนให้บริการ ปัจจุบันแพลตฟอร์มมีผู้ใช้งานหลักพันคนต่อวัน มียอดสั่งบริการสะสมมากกว่า 900 รายการ แต่มีเพียง 400 รายการที่รับงานและทำสำเร็จ ซึ่งทั้งหมดเป็นงานช่างไฟฟ้า จากช่างที่ลงทะเบียนไว้ 3,000 คน มีเพียง 138 คนที่เป็นช่างไฟฟ้า และส่วนใหญ่ทำงานแบบพาร์ตไทม์ เหลียวระบุว่าลูกค้าบางส่วนยังเชื่อว่าช่างชายมีความเป็นมืออาชีพมากกว่า ผู้ที่เลือกใช้ช่างหญิงแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มแรกรู้สึกปลอดภัยกว่าเพราะอยู่คนเดียว และกลุ่มที่สองคาดหวังว่าจะจ่ายน้อยกว่า เพราะคิดว่าผู้หญิงควรคิดค่าบริการถูกกว่าผู้ชาย งานวิจัยชี้อาชีพที่ผู้ชายครองสัดส่วนสูงมีช่องว่างค่าจ้างแคบกว่า หลักสูตรฝึกอบรมช่างไฟฟ้า จัดโดย Qiangji Women Workers ณ เมืองเฉิงตู มณฑลเสฉวน เมื่อเดือนมิถุนายน 2024 (ภาพเล็กด้านล่างซ้าย) ภาพการ์ตูนแสดงความรู้สึกของเพื่อนร่วมชั้นหลังซ่อมปลั๊กไฟสำเร็จ | ภาพจาก: Tan Jiasun/Sixth Tone ข้อมูลเชิงสถิติจากงานวิจัยของทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์แห่งจีน (University of Electronic Science and Technology of China) ที่ตีพิมพ์บนคลังเอกสาร arXiv ให้ภาพเสริมต่อปรากฏการณ์นี้ในเชิงตัวเลข งานวิจัยใช้ข้อมูลเรซูเม่ผู้สมัครงานออนไลน์ในจีน 10,318,484 คน จากปี 2014-2015 หลังคัดกรองข้อมูลที่ครบถ้วนเหลือ 3,266,272 คน แบ่งเป็นชาย 1,957,747 คน และหญิง 1,308,525 คน โดยเน้นวิเคราะห์ 20 อาชีพที่มีจำนวนพนักงานมากที่สุด ซึ่งรวมกันคิดเป็น 79.83% ของตัวอย่างทั้งหมด ทีมวิจัยใช้อัตราส่วนค่าจ้างหญิงต่อชาย หรือ rfm เป็นตัวชี้วัดหลักของช่องว่างค่าจ้างทางเพศ พบว่าอาชีพที่มีสัดส่วนพนักงานชายสูง เช่น งานวิศวกรรมและช่างเทคนิคสายอาชีพ มีค่า rfm สูงกว่า หมายถึงช่องว่างค่าจ้างระหว่างเพศแคบกว่า ขณะที่อาชีพซึ่งถูกมองว่าเป็นงานของผู้หญิงมากกว่า เช่น นักบัญชีและพนักงานออฟฟิศ กลับมีค่า rfm ต่ำกว่า ความสัมพันธ์นี้มีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สันอยู่ที่ 0.6558 โดยมีนัยสำคัญทางสถิติที่ p-value ต่ำกว่า 0.01 งานวิจัยยังคำนวณดัชนี Ducan ซึ่งเป็นดัชนีวัดระดับการแบ่งแยกอาชีพตามเพศ พบว่าข้อมูลชุดนี้มีค่าดัชนีอยู่ที่ 0.398 ต่ำกว่าหลายประเทศพัฒนาแล้ว เช่น สหรัฐอเมริกาที่ดัชนีลดจากราว 0.60 เหลือ 0.47 ในรอบ 60 ปีที่ผ่านมา และฟินแลนด์กับสวีเดนที่ยังอยู่ที่ระดับมากกว่า 0.40 ในปี 2020 ขณะที่ดัชนีเดียวกันซึ่งคำนวณจากสำมะโนประชากรจีนปี 2010 อยู่ที่เพียง 0.243 ต่ำกว่าข้อมูลเรซูเม่ในการศึกษานี้อีก ทีมวิจัยระบุว่าค่าดัชนีต่ำสะท้อนว่าการแบ่งแยกอาชีพตามเพศในจีนไม่รุนแรงมากนัก ทำให้ผู้หญิงเปลี่ยนไปทำงานในอาชีพที่ผู้ชายครองสัดส่วนสูงได้ไม่ยาก เมื่อแยกวิเคราะห์ด้วยวิธี Brown decomposition ทีมวิจัยพบว่าองค์ประกอบของช่องว่างค่าจ้างที่มาจากการเลือกปฏิบัติภายในอาชีพเดียวกัน (WD) คิดเป็นสัดส่วนสูงสุดที่ 52.06% ขณะที่องค์ประกอบจากความแตกต่างของการกระจายตัวระหว่างอาชีพ (QD) มีสัดส่วนต่ำสุดที่ 2.18% เมื่อรวมองค์ประกอบภายในอาชีพเดียวกันทั้งหมดคิดเป็น 79.79% ของช่องว่างค่าจ้างทั้งหมด สะท้อนว่าการเลือกปฏิบัติระหว่างอาชีพมีบทบาทน้อยกว่าการเลือกปฏิบัติภายในอาชีพเดียวกันมาก เมื่อวิเคราะห์ต่อด้วยวิธี Blinder-Oaxaca ในแต่ละอาชีพ ทีมวิจัยพบว่าส่วนของช่องว่างค่าจ้างที่อธิบายได้ด้วยคุณสมบัติส่วนบุคคล เช่น การศึกษาหรือประสบการณ์ทำงาน มีเพียง 18.53% ขณะที่ส่วนที่อธิบายไม่ได้ ซึ่งทีมวิจัยระบุว่าเป็นส่วนที่เกิดจากการเลือกปฏิบัติ มีสัดส่วนสูงถึง 81.47% และในบางอาชีพค่าดังกล่าวสูงเกิน 100% ของช่องว่างค่าจ้างที่สังเกตได้จริง ทีมวิจัยยังพบว่ายิ่งอาชีพมีสัดส่วนพนักงานชายสูงเท่าใด สัดส่วนการเลือกปฏิบัติที่อธิบายไม่ได้ก็มีแนวโน้มสูงขึ้นตามไปด้วย โดยมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สันที่ 0.7544 ตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดคืออาชีพผู้ควบคุมเครื่องจักรกลและงานขนส่งทั่วไป ซึ่งมีสัดส่วนพนักงานชายสูงถึง 96% และมีค่า rfm อยู่ที่ 1.19 หมายความว่าค่าจ้างเฉลี่ยของผู้หญิงในอาชีพนี้สูงกว่าผู้ชาย แต่ส่วนของการเลือกปฏิบัติที่อธิบายไม่ได้กลับสูงเกิน 200% เมื่อดูข้อมูลการศึกษาของพนักงานในอาชีพนี้พบว่าพนักงานชายมากกว่า 75% จบระดับอนุปริญญา ขณะที่พนักงานหญิงมากกว่าครึ่งจบระดับปริญญาตรีขึ้นไป ทีมวิจัยตีความว่าค่าจ้างที่สูงกว่าของผู้หญิงในอาชีพนี้มาจากการที่ผู้หญิงต้องมีวุฒิการศึกษาสูงกว่าผู้ชายจึงจะได้ค่าจ้างเทียบเท่าหรือมากกว่า ที่มา: Jumping to male-dominated occupations: A novel way to reduce gender wage gap for Chinese women (Wei Bai, Zhongtao Yue, Tao Zhou, arXiv, 8 January 2022)  In Chengdu, Women Learn to Rewire a Trade Built for Men (He Qitong, Sixth Tone, 4 September 2024)  These women in China are taking over home repairs, and bookings are booming (China Insider, 24 March 2026)  Repairwomen in China smash stereotypes with power tools (The Straits Times, 17 July 2026)  * รายงานพิเศษ * แรงงาน * ต่างประเทศ * จีน * ช่องว่างค่าจ้างระหว่างเพศ * ช่างผู้หญิง

ผู้หญิงจีนแห่เรียนอาชีพช่าง วิจัยชี้อาชีพที่ผู้ชายครองสัดส่วนสูงมีช่องว่างค่าจ้างแคบกว่า วิทยากร บุญเรือง auser15 Tue, 2026-08-04 - 09:29 กระแสผู้หญิงจีนหันมาเรียนอาชีพช่างกำลังขยายตัว ทั้งในเฉิงตูผ่านกลุ่ม Qiangji Women Workers ที่มีผู้สนใจสมัครกว่า 250,000 คน และในหางโจวผ่านกลุ่ม Mulan Build ขับเคลื่อนด้วยความต้องการของผู้หญิงที่อยู่คนเดียวซึ่งคาดว่าจะเพิ่มเป็นราว 70 ล้านคนภายในปี 2030 แม้จะเผชิญอุปสรรคด้านการยอมรับและการเลื่อนตำแหน่ง ขณะที่งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์แห่งจีนพบว่าอาชีพที่ผู้ชายครองสัดส่วนสูงมีช่องว่างค่าจ้างทางเพศแคบกว่าอาชีพที่ผู้หญิงครองสัดส่วนสูง สะท้อนว่าการย้ายไปทำงานสายช่างอาจช่วยลดความเหลื่อมล้ำด้านรายได้ * กระแสผู้หญิงจีนเรียนอาชีพช่างไฟฟ้ากำลังเติบโต ทั้งกลุ่ม Qiangji Women Workers ในเฉิงตูที่มีผู้สนใจสมัครกว่า 250,000 คนตั้งแต่เปิดตัวเดือนเมษายน 2024 และกลุ่ม Mulan Build ในหางโจว ขับเคลื่อนโดยความต้องการของผู้หญิงที่อยู่คนเดียวซึ่งรู้สึกปลอดภัยกว่าเมื่อมีช่างหญิงเข้าบ้าน * แม้ธุรกิจซ่อมบำรุงหญิงล้วนขยายตัวเร็ว แต่จำนวนช่างหญิงยังตามไม่ทันความต้องการ อย่างแพลตฟอร์ม Xiugou ที่มีช่างไฟฟ้าลงทะเบียนเพียง 138 คน จาก 3,000 คน และผู้เรียนยังเผชิญอุปสรรคด้านการยอมรับ ทั้งลูกค้าที่ไม่เชื่อฝีมือช่างหญิงและครูฝึกที่ไม่เคยเห็นผู้หญิงขอใบอนุญาตทำงานบนที่สูง * งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์แห่งจีนที่วิเคราะห์เรซูเม่กว่า 3.2 ล้านคน พบว่าอาชีพที่ผู้ชายครองสัดส่วนสูงมีช่องว่างค่าจ้างทางเพศแคบกว่าอาชีพที่ผู้หญิงครองสัดส่วนสูง โดยการเลือกปฏิบัติภายในอาชีพเดียวกันคือสาเหตุหลักของช่องว่างค่าจ้าง มากกว่าความแตกต่างระหว่างอาชีพ ที่เมืองเฉิงตู ประเทศจีน ทีมช่างผู้หญิงกลุ่มเล็ก ๆ พร้อมกล่องเครื่องมือกำลังค่อย ๆ เปลี่ยนโฉมทั้งอุตสาหกรรมอย่างเงียบ ๆ และกำลังกลายเป็นกระแสที่ผู้คนบนโลกออนไลน์จับตามอง | ภาพจาก: China Insider News ในห้องเรียนเล็ก ๆ ที่เมืองเฉิงตู ทางตะวันตกเฉียงใต้ของจีน กลุ่มผู้หญิงก้มหน้าก้มตาต่อวงจรไฟฟ้า เครื่องใช้ไฟฟ้า และเครื่องมือช่าง ฝึกประกอบและเดินสายไฟตลอด 10 วัน จากงานพื้นฐานอย่างการเดินสายโคมไฟ ไปจนถึงระบบไฟฟ้าที่ซับซ้อนในเครื่องจักรอุตสาหกรรม รวมถึงระบบไฟที่ใช้ขับเคลื่อนหุ่นยนต์ เมื่อจบหลักสูตรผู้เรียนจะได้ใบรับรองช่างไฟฟ้าระดับต้น ซึ่งเป็นใบเบิกทางเข้าสู่อาชีพที่ผู้ชายครองพื้นที่มานาน หลักสูตรนี้จัดโดย Qiangji Women Workers หรือที่รู้จักในชื่อ 38 Fix ก่อตั้งโดย หลี่ เสี่ยวเสี่ยว (Li Xiaoxiao) อดีตผู้บริหารบริษัทโฆษณาที่สังเกตเห็นว่ามีผู้หญิงทำงานสายช่างน้อยมาก ตั้งแต่เปิดตัวหลักสูตรในเดือนเมษายน 2024 มีผู้สนใจสมัครเรียนราว 250,000 คน และคลาสแรกที่จัดในเดือนมิถุนายนเต็มภายใน 1 วัน โพสต์ประชาสัมพันธ์คลาสหนึ่งวันบนแพลตฟอร์ม Xiaohongshu มียอดกดถูกใจราว 2,500 ครั้ง พร้อมเสียงเรียกร้องให้เปิดหลักสูตรลักษณะเดียวกันในเมืองอื่นนอกเฉิงตู รูปแบบเดียวกันนี้ปรากฏในเมืองหางโจว ทางตะวันออกของจีน ซึ่งกลุ่ม Mulan Build จัดคลาสไฟฟ้าให้ผู้หญิงล้วน ผู้เรียนฝึกปอกสายไฟและต่อวงจรไปจนไฟติดขึ้นทีละดวง เฉิน หนิง (Chen Ning) ผู้ก่อตั้งกลุ่มวัย 27 ปี ระบุว่าคนกำลังก้าวออกจากความคิดเดิมที่ผูกงานบางประเภทไว้กับเพศใดเพศหนึ่ง จากพนักงานออฟฟิศสู่ช่างไฟฟ้า (ซ้าย) เฟิง เยี่ยนหราน (Feng Yanran) ระหว่างเข้าอบรมหลักสูตรทำความสะอาดเครื่องใช้ไฟฟ้าภายในบ้าน เมื่อเดือนมิถุนายน 2024 (ขวา) แผนผังวงจรไฟฟ้าที่เฟิง วาดขึ้นเพื่อใช้ในการทดสอบ | ภาพจาก: Feng Yanran/Sixth Tone เฟิง เยี่ยนหราน (Feng Yanran) วัย 24 ปี เคยทำงานประชาสัมพันธ์ในบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่ของจีนที่บ้านเกิดเฉิงตู แต่สนใจงานไฟฟ้ามาตลอด หลังย้ายเข้าห้องเช่าแห่งแรกที่ไม่มีชั้นวางของ เธอซื้อโครงเหล็กมาประกอบเองและเรียนรู้การติดตั้งโคมไฟและสวิตช์ด้วยตัวเอง เธอเคยพยายามหาที่เรียนแต่พบว่าคอร์สออนไลน์เน้นทฤษฎีไม่มีภาคปฏิบัติ ขณะที่ช่างไฟฟ้ารุ่นเก่าบางคนปฏิเสธไม่รับลูกศิษย์ผู้หญิง เมื่อเห็นโฆษณาของ Qiangji Women Workers เฟิงจึงลาออกจากงานประจำมาสมัครคลาสระดับสูงที่มีผู้เรียนเพียง 20 คน ซึ่งเธอเป็นคนเดียวที่ยังทำงานประจำควบคู่ไปด้วย ถัน เจียซุน (Tan Jiasun) บรรณาธิการสื่อสังคมออนไลน์วัย 29 ปีในเฉิงตู สมัครคลาสไฟฟ้าแบบ 1 วันด้วยความอยากรู้ และได้ที่เรียนหลังมีผู้สมัครคนอื่นยกเลิกในนาทีสุดท้าย คลาสสอนโดยช่างไฟฟ้าหญิงจากโรงเรียนอาชีวะท้องถิ่น ครอบคลุมพื้นฐานวงจรไฟฟ้าทั่วไปพร้อมภาคปฏิบัติ ผู้เรียนแต่ละคนต่อวงจรขนานสำหรับโคมไฟและปลั๊กไฟจนสำเร็จภายในวันเดียว ที่หางโจว นักเรียนวัย 42 ปี จาง เสวี่ยเฟิน (Zhang Xuefen) เล่าว่าเพื่อนหลายคนของเธอถนัดงานช่างมาตั้งแต่เด็ก ทักษะเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องเฉพาะของผู้ชาย และสามารถส่งต่อให้ผู้หญิงที่อยู่คนเดียวจำนวนมากในปัจจุบันเพื่อจัดการงานซ่อมแซมเล็ก ๆ ในบ้านได้ด้วยตนเอง ขณะที่ สวี เล่อหราน (Xu Leran) วัย 26 ปี กล่าวว่าการให้ผู้ชายเข้าบ้านคนเดียวทำให้รู้สึกกังวลเรื่องความปลอดภัย แต่การมีช่างผู้หญิงทำให้รู้สึกสบายใจกว่าและสื่อสารกันง่ายกว่า อู๋ ซวง (Wu Shuang) หนึ่งในผู้สอนของ Mulan Build กล่าวว่าปัญหาของผู้หญิงที่อยู่คนเดียวเป็นเรื่องจริงและจับต้องได้ เสียงของพวกเธอถูกมองข้ามมานาน อุปสรรคยังคงมีอยู่ควบคู่กับความสนใจที่เพิ่มขึ้น เฉินกล่าวว่าการเข้าสู่วงการนี้ยากมากสำหรับผู้หญิง และแม้แต่ผู้ที่เข้ามาแล้วก็ไม่ได้รับความเคารพเท่าที่ควร ด้าน หลี่ ผู้ก่อตั้ง 38fix ซึ่งบางรายงานเรียกชื่อภาษาอังกฤษว่า Kale Li ระบุว่าทีมของเธอมักถูกลูกค้าตั้งคำถามมากกว่าปกติ รวมถึงลูกค้าผู้หญิงบางคนที่ไม่เชื่อว่าช่างหญิงมีฝีมือเทียบเท่าช่างชาย อู๋เสริมว่าแพลตฟอร์มหางานบางแห่งระบุตรง ๆ ว่าไม่รับช่างเทคนิคหญิง และผู้หญิงยังเจออุปสรรคเรื่องการเลื่อนตำแหน่งมากกว่า ระหว่างที่เรียนคลาสทำความสะอาดเครื่องใช้ไฟฟ้าแบบผู้หญิงล้วน เฟิงเคยถามครูผู้ชายว่าจะเรียนเติมน้ำยาแอร์ได้หรือไม่ ครูตอบว่าต้องมีใบอนุญาตทำงานบนที่สูงเท่านั้น และเมื่อเฟิงถามวิธีขอใบอนุญาตดังกล่าว ครูตอบว่าไม่เคยเห็นผู้หญิงไปสอบมาก่อน ธุรกิจซ่อมบำรุงหญิงล้วนขยายตัวเร็วกว่าจำนวนช่างที่มี สมาชิก Qiangji Nugong ทีมซ่อมบำรุงหญิงล้วนในเฉิงตูที่ก่อตั้งโดยหลี่ในปี 2024 | ภาพจาก: China Insider News Qiangji Nugong ทีมซ่อมบำรุงหญิงล้วนในเฉิงตูที่ก่อตั้งโดยหลี่ในปี 2024 เริ่มต้นด้วยสมาชิก 2 คน ปัจจุบันขยายเป็นราว 10 คน ให้บริการทั้งซ่อมเครื่องใช้ไฟฟ้าและงานติดตั้งไฟฟ้าภายในบ้าน ทีมนี้เน้นรายละเอียดระหว่างให้บริการ เช่น การสวมผ้าคลุมรองเท้าก่อนเข้าบ้านลูกค้า ปูแผ่นรองพื้นป้องกันความเสียหาย และอธิบายขั้นตอนงานให้ลูกค้าฟังหลังซ่อมเสร็จทุกครั้ง นอกจากงานซ่อมแล้ว ทีมยังร่วมมือกับชุมชนท้องถิ่นและโรงเรียนอาชีวะฝึกอบรมผู้หญิงเพิ่มเติม จนถึงขณะนี้ช่วยให้ผู้หญิงมากกว่า 100 คน ได้รับใบรับรองช่างไฟฟ้าขั้นพื้นฐาน นอกจาก Mulan Build และ 38fix แล้ว ยังมี Diandian Home Solution บริการงานประปาและประกอบเฟอร์นิเจอร์สำหรับผู้หญิงล้วน เปิดให้บริการในเมืองกว่างโจวและคุนหมิงทางตอนใต้ของจีน มีผู้ติดตามบนแพลตฟอร์ม Xiaohongshu มากกว่า 30,000 คน ที่โพสต์คลิปช่างของทีมโชว์การใช้เครื่องมือ ส่วน หลิว ซิงหวิน (Liu Xingyun) ผู้ก่อตั้งทีม Shero สวมเสื้อผ้าสีชมพูและม่วงพร้อมสว่านไฟฟ้าสีชมพู ถอดชิ้นส่วนเครื่องปรับอากาศระหว่างออกให้บริการถึงบ้านลูกค้า เธอกล่าวว่าไม่อยากให้ใครถูกจำกัดด้วยเรื่องเพศ ไม่ว่าจะเป็นเด็กผู้หญิงหรือเด็กผู้ชาย ก็อยากให้ทุกคนหลุดพ้นจากกรอบทางเพศและทำในสิ่งที่ตัวเองต้องการจริง ๆ ด้าน หยาง เมิ่งเฉิน (Yang Mengchen) หัวหน้าทีมซ่อมบำรุงและทำความสะอาดเครื่องใช้ไฟฟ้าหญิงล้วนอีกทีมหนึ่ง กล่าวว่าการเปิดโอกาสให้ผู้หญิงเข้าสู่อาชีพนี้มีความสำคัญ เพราะจะช่วยให้ผู้หญิงโดยเฉพาะจากพื้นที่ชนบทหรือเมืองเล็กเดินทางเข้าเมืองใหญ่และสร้างอาชีพที่มั่นคงได้ง่ายขึ้น ความต้องการช่างหญิงสอดคล้องกับข้อมูลจากสถาบันวิจัยเป้ยเคอ (Beike Research Institute) สถาบันวิจัยเอกชนด้านอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งคาดการณ์ว่าภายในปี 2030 จีนจะมีประชากรที่อยู่คนเดียวราว 150-200 ล้านคน โดยกลุ่มผู้ใหญ่วัย 20-39 ปีที่อยู่คนเดียวจะเพิ่มจาก 18 ล้านคน ในปี 2010 เป็นราว 70 ล้านคน อย่างน้อยครึ่งหนึ่งเป็นผู้หญิง หลี่ระบุว่าเมื่อจำนวนผู้หญิงโสดที่อยู่คนเดียวเพิ่มขึ้น หลายคนแสดงความกังวลบนสื่อสังคมออนไลน์เกี่ยวกับการให้ช่างผู้ชายเข้าบ้าน โดยเฉพาะช่วงกลางคืน แม้ความต้องการเพิ่มขึ้น แต่จำนวนช่างหญิงยังตามไม่ทัน แพลตฟอร์ม Xiugou Everything House ที่ก่อตั้งโดยผู้ใช้นามสกุล เหลียว (Liao) พนักงานการเงินวัย 29 ปี เปิดให้บริการผ่านมินิโปรแกรมบนแอป WeChat ตั้งแต่เดือนกันยายน 2023 เชื่อมผู้ใช้กับช่างหญิงในพื้นที่ใกล้เคียง ผู้ใช้ทุกคนต้องผ่านการยืนยันตัวตนด้วยชื่อจริง และช่างต้องแสดงใบรับรองก่อนให้บริการ ปัจจุบันแพลตฟอร์มมีผู้ใช้งานหลักพันคนต่อวัน มียอดสั่งบริการสะสมมากกว่า 900 รายการ แต่มีเพียง 400 รายการที่รับงานและทำสำเร็จ ซึ่งทั้งหมดเป็นงานช่างไฟฟ้า จากช่างที่ลงทะเบียนไว้ 3,000 คน มีเพียง 138 คนที่เป็นช่างไฟฟ้า และส่วนใหญ่ทำงานแบบพาร์ตไทม์ เหลียวระบุว่าลูกค้าบางส่วนยังเชื่อว่าช่างชายมีความเป็นมืออาชีพมากกว่า ผู้ที่เลือกใช้ช่างหญิงแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มแรกรู้สึกปลอดภัยกว่าเพราะอยู่คนเดียว และกลุ่มที่สองคาดหวังว่าจะจ่ายน้อยกว่า เพราะคิดว่าผู้หญิงควรคิดค่าบริการถูกกว่าผู้ชาย งานวิจัยชี้อาชีพที่ผู้ชายครองสัดส่วนสูงมีช่องว่างค่าจ้างแคบกว่า หลักสูตรฝึกอบรมช่างไฟฟ้า จัดโดย Qiangji Women Workers ณ เมืองเฉิงตู มณฑลเสฉวน เมื่อเดือนมิถุนายน 2024 (ภาพเล็กด้านล่างซ้าย) ภาพการ์ตูนแสดงความรู้สึกของเพื่อนร่วมชั้นหลังซ่อมปลั๊กไฟสำเร็จ | ภาพจาก: Tan Jiasun/Sixth Tone ข้อมูลเชิงสถิติจากงานวิจัยของทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์แห่งจีน (University of Electronic Science and Technology of China) ที่ตีพิมพ์บนคลังเอกสาร arXiv ให้ภาพเสริมต่อปรากฏการณ์นี้ในเชิงตัวเลข งานวิจัยใช้ข้อมูลเรซูเม่ผู้สมัครงานออนไลน์ในจีน 10,318,484 คน จากปี 2014-2015 หลังคัดกรองข้อมูลที่ครบถ้วนเหลือ 3,266,272 คน แบ่งเป็นชาย 1,957,747 คน และหญิง 1,308,525 คน โดยเน้นวิเคราะห์ 20 อาชีพที่มีจำนวนพนักงานมากที่สุด ซึ่งรวมกันคิดเป็น 79.83% ของตัวอย่างทั้งหมด ทีมวิจัยใช้อัตราส่วนค่าจ้างหญิงต่อชาย หรือ rfm เป็นตัวชี้วัดหลักของช่องว่างค่าจ้างทางเพศ พบว่าอาชีพที่มีสัดส่วนพนักงานชายสูง เช่น งานวิศวกรรมและช่างเทคนิคสายอาชีพ มีค่า rfm สูงกว่า หมายถึงช่องว่างค่าจ้างระหว่างเพศแคบกว่า ขณะที่อาชีพซึ่งถูกมองว่าเป็นงานของผู้หญิงมากกว่า เช่น นักบัญชีและพนักงานออฟฟิศ กลับมีค่า rfm ต่ำกว่า ความสัมพันธ์นี้มีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สันอยู่ที่ 0.6558 โดยมีนัยสำคัญทางสถิติที่ p-value ต่ำกว่า 0.01 งานวิจัยยังคำนวณดัชนี Ducan ซึ่งเป็นดัชนีวัดระดับการแบ่งแยกอาชีพตามเพศ พบว่าข้อมูลชุดนี้มีค่าดัชนีอยู่ที่ 0.398 ต่ำกว่าหลายประเทศพัฒนาแล้ว เช่น สหรัฐอเมริกาที่ดัชนีลดจากราว 0.60 เหลือ 0.47 ในรอบ 60 ปีที่ผ่านมา และฟินแลนด์กับสวีเดนที่ยังอยู่ที่ระดับมากกว่า 0.40 ในปี 2020 ขณะที่ดัชนีเดียวกันซึ่งคำนวณจากสำมะโนประชากรจีนปี 2010 อยู่ที่เพียง 0.243 ต่ำกว่าข้อมูลเรซูเม่ในการศึกษานี้อีก ทีมวิจัยระบุว่าค่าดัชนีต่ำสะท้อนว่าการแบ่งแยกอาชีพตามเพศในจีนไม่รุนแรงมากนัก ทำให้ผู้หญิงเปลี่ยนไปทำงานในอาชีพที่ผู้ชายครองสัดส่วนสูงได้ไม่ยาก เมื่อแยกวิเคราะห์ด้วยวิธี Brown decomposition ทีมวิจัยพบว่าองค์ประกอบของช่องว่างค่าจ้างที่มาจากการเลือกปฏิบัติภายในอาชีพเดียวกัน (WD) คิดเป็นสัดส่วนสูงสุดที่ 52.06% ขณะที่องค์ประกอบจากความแตกต่างของการกระจายตัวระหว่างอาชีพ (QD) มีสัดส่วนต่ำสุดที่ 2.18% เมื่อรวมองค์ประกอบภายในอาชีพเดียวกันทั้งหมดคิดเป็น 79.79% ของช่องว่างค่าจ้างทั้งหมด สะท้อนว่าการเลือกปฏิบัติระหว่างอาชีพมีบทบาทน้อยกว่าการเลือกปฏิบัติภายในอาชีพเดียวกันมาก เมื่อวิเคราะห์ต่อด้วยวิธี Blinder-Oaxaca ในแต่ละอาชีพ ทีมวิจัยพบว่าส่วนของช่องว่างค่าจ้างที่อธิบายได้ด้วยคุณสมบัติส่วนบุคคล เช่น การศึกษาหรือประสบการณ์ทำงาน มีเพียง 18.53% ขณะที่ส่วนที่อธิบายไม่ได้ ซึ่งทีมวิจัยระบุว่าเป็นส่วนที่เกิดจากการเลือกปฏิบัติ มีสัดส่วนสูงถึง 81.47% และในบางอาชีพค่าดังกล่าวสูงเกิน 100% ของช่องว่างค่าจ้างที่สังเกตได้จริง ทีมวิจัยยังพบว่ายิ่งอาชีพมีสัดส่วนพนักงานชายสูงเท่าใด สัดส่วนการเลือกปฏิบัติที่อธิบายไม่ได้ก็มีแนวโน้มสูงขึ้นตามไปด้วย โดยมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สันที่ 0.7544 ตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดคืออาชีพผู้ควบคุมเครื่องจักรกลและงานขนส่งทั่วไป ซึ่งมีสัดส่วนพนักงานชายสูงถึง 96% และมีค่า rfm อยู่ที่ 1.19 หมายความว่าค่าจ้างเฉลี่ยของผู้หญิงในอาชีพนี้สูงกว่าผู้ชาย แต่ส่วนของการเลือกปฏิบัติที่อธิบายไม่ได้กลับสูงเกิน 200% เมื่อดูข้อมูลการศึกษาของพนักงานในอาชีพนี้พบว่าพนักงานชายมากกว่า 75% จบระดับอนุปริญญา ขณะที่พนักงานหญิงมากกว่าครึ่งจบระดับปริญญาตรีขึ้นไป ทีมวิจัยตีความว่าค่าจ้างที่สูงกว่าของผู้หญิงในอาชีพนี้มาจากการที่ผู้หญิงต้องมีวุฒิการศึกษาสูงกว่าผู้ชายจึงจะได้ค่าจ้างเทียบเท่าหรือมากกว่า ที่มา: Jumping to male-dominated occupations: A novel way to reduce gender wage gap for Chinese women (Wei Bai, Zhongtao Yue, Tao Zhou, arXiv, 8 January 2022)  In Chengdu, Women Learn to Rewire a Trade Built for Men (He Qitong, Sixth Tone, 4 September 2024)  These women in China are taking over home repairs, and bookings are booming (China Insider, 24 March 2026)  Repairwomen in China smash stereotypes with power tools (The Straits Times, 17 July 2026)  * รายงานพิเศษ * แรงงาน * ต่างประเทศ * จีน * ช่องว่างค่าจ้างระหว่างเพศ * ช่างผู้หญิง