Kriz Notları’nda Doç. Dr. Ümit Akçay ve Dr. Ali Rıza Güngen, bu hafta İran savaşını, küresel finansal dönüşümü ve Türkiye'yi bekleyen stagflasyon tehlikesini konuştu.

YouTube video by Express 24-7

YouTube video by Asia One News

YouTube video by Asia One News

ABD ve Batı, Kürtleri yüzüstü bıraksa da Kürtler hem siyasi hem askeri olarak özerk duruşunu sürdürüyor. Kürtler artık kimsenin paralı askeri değil, Ortadoğu’da kendi statüsünü koruyor.

ABD-İsrail İran saldırıları üçüncü gününde sürüyor. Pentagon, operasyonun İran’ın füze ve nükleer kapasitesini hedef aldığını açıkladı ve askeri sonuçların zaman alacağını bildirdi.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı geniş çaplı hava harekâtı, Orta Doğu’da yıllardır görülmemiş ölçekte bir askeri gerilimi tetikledi. Cumartesi sabahı İran’ın farklı kentlerinde patlamalar ya...

TEPAV - Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, söz konusu suikastın perde arkasına ilişkin dikkat çekici bilgiler paylaşarak operasyonun planlama sürecine dair önemli ayrıntıları kamuoyuna açıkladı. İsrail ve ABD tarafından yapılan açıklamalara göre, İran’a yönelik geniş çaplı saldırıların başlangıcı cumartesi gününe dayanıyor. İlk etapta İran’ın başkenti Tahran’ı hedef alan operasyonlar, kısa süre içerisinde ülkenin farklı bölgelerine yayıldı.  Savaşın 7. Gününde Şok Gelişme: Hamaney Hayatını Kaybetti Kritik askeri tesisler, iletişim altyapıları ve stratejik noktalar bombardımanların hedefi haline geldi. İran yönetimi ise bu saldırılara karşılık vermekte gecikmedi ve özellikle ABD’nin Orta Doğu’daki askeri üslerini hedef alan misilleme saldırıları gerçekleştirdi. Tahran’a Büyük Operasyon: ABD ve İsrail İran’ı Hedef Aldı Bu karşılıklı saldırılar sonucunda gerilim hızla büyüyerek bölgesel bir çatışma halini aldı. Savaşın yedinci gününe girildiği sırada ortaya çıkan bir gelişme ise tüm dünyanın dikkatini çekti: İran’ın dini lideri Ali Hamaney, ABD ve İsrail tarafından düzenlenen saldırılardan birinde hayatını kaybetmişti. İsrail Savunma Bakanı Suikastın Perde Arkasını Anlattı İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail basınına verdiği röportajda hem İran’a yönelik operasyonların detaylarını hem de Hamaney’e yönelik suikastın nasıl planlandığını ayrıntılı şekilde anlattı. Katz’ın açıklamaları, operasyonun aslında uzun bir hazırlık sürecinin sonucu olduğunu ortaya koydu. Gizli Toplantıda Alınan Karar: Hamaney’e Suikast Planı Katz’ın aktardığına göre, söz konusu planın temelleri Kasım 2025’te yapılan oldukça gizli bir toplantıda atıldı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun katılımıyla gerçekleştirilen bu toplantıya yalnızca sınırlı sayıda üst düzey güvenlik yetkilisi davet edildi. “Çok dar kapsamlı bir toplantıydı” ifadesini kullanan Katz, görüşmenin ana gündem maddelerinden birinin İran’ın dini lideri Ali Hamaney’e yönelik olası bir suikast planı olduğunu belirtti. Plan Aylar Öncesinden Yapılmış Toplantıda İran’ın askeri ve siyasi gücünü zayıflatabilecek olası senaryoların detaylı şekilde ele alındığını söyleyen Katz, Hamaney’in ortadan kaldırılmasının İran’daki mevcut yönetim yapısını ciddi şekilde sarsabileceği yönünde değerlendirmeler yapıldığını aktardı. Bu nedenle söz konusu suikast planı, İsrail’in İran politikasında stratejik bir seçenek olarak masaya yatırıldı. ABD ile İlk Aşamada Paylaşılmadı Katz, planın ilk aşamada Haziran 2026 döneminde hayata geçirilmesinin düşünüldüğünü ifade etti. Ancak bu plan hazırlanırken İsrail yönetimi önemli bir ihtimali de göz önünde bulunduruyordu. Katz’ın sözleriyle, İsrail “operasyonu tek başına gerçekleştirmek zorunda kalabileceği” ihtimalini değerlendiriyordu. Bu nedenle planın ilk aşamasında ABD ile tüm detayların paylaşılmadığı ortaya çıktı. İran’daki Protestolar Planı Değiştirdi “Suikast planını hazırlarken, bunu tek başımıza yapmak zorunda kalabileceğimizi düşündük” diyen Katz, bu nedenle planların Washington ile hemen paylaşılmadığını söyledi. İsrail yönetimi, operasyonun zamanlaması ve uygulanma biçimi konusunda başlangıçta kendi stratejik değerlendirmelerini ön planda tuttu. Ancak Aralık ayının son günlerinde İran’da yaşanan beklenmedik gelişmeler, tüm planların yeniden gözden geçirilmesine neden oldu. Ülke genelinde hükümet karşıtı protestoların patlak vermesi, İran’da iç siyasi dengeleri sarsmaya başladı. Netanyahu ile Trump Arasında Kritik Diyalog Katz’ın açıklamalarına göre bu protestolar yalnızca İran içinde değil, İsrail yönetiminde de ciddi güvenlik endişelerine yol açtı. Gösterilerin kısa sürede büyümesi ve farklı şehirlere yayılması, İran yönetiminin kontrolü kaybetme ihtimalini gündeme getirdi. İsrail’de Güvenlik Alarmı Bu gelişmeler üzerine İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ABD Başkanı Donald Trump arasında yoğun bir diplomatik temas süreci başladı. Katz, iki lider arasında bu dönemde “bir tür diyalog sürecinin” başlatıldığını ifade etti. Protestoların yarattığı siyasi baskı ortamı, İsrail’in daha önce belirlediği operasyon takvimini değiştirdi. Katz’a göre İsrail yönetimi, İran’daki karışıklığın hem bir fırsat hem de potansiyel bir risk oluşturduğunu düşünüyordu. Önleyici Saldırı Endişesi İsrail tarafında yapılan değerlendirmelerde iki önemli ihtimal öne çıktı. İlk ihtimal, protestolar nedeniyle İran rejiminin zayıflaması ve bunun İsrail için stratejik bir fırsat yaratmasıydı. Ancak ikinci ihtimal ise daha tehlikeli bir senaryoyu içeriyordu: İran yönetimi, iç baskıyı azaltmak veya dikkatleri başka yöne çekmek için İsrail’e ya da bölgedeki Amerikan askeri güçlerine karşı önleyici bir füze saldırısı düzenleyebilirdi. Operasyon Takvimi Öne Çekildi Katz bu endişeyi şu sözlerle dile getirdi: “O dönemde İran’daki protestoların yarattığı baskı nedeniyle rejimin İsrail’e ve bölgede bulunan Amerikan güçlerine karşı önleyici bir saldırı gerçekleştirebileceğine dair ciddi kaygılar vardı.” Rejim Değişikliği Tartışmaları Bu nedenle İsrail yönetimi, gelişmeleri yalnızca İran’ın iç meselesi olarak görmedi. Aksine, ortaya çıkan siyasi kriz İsrail açısından askeri ve stratejik açıdan değerlendirilmesi gereken bir durum olarak ele alındı. Katz’ın aktardığına göre İran’daki protestoların yarattığı belirsizlik ortamı, daha önce planlanan operasyon takviminin öne çekilmesine neden oldu. Bu süreçte ABD ile İsrail arasındaki iş birliği de farklı bir boyuta taşındı. ABD ve İsrail Ortak Planlama Sürecine Girdi İki ülke arasında yalnızca askeri operasyonların planlanması değil, İran’daki siyasi geleceğin de tartışıldığı ifade edildi. Katz, bu dönemde ABD ve İsrail arasında İran’da rejim değişikliği ihtimalinin ciddi şekilde gündeme geldiğini söyledi. İran Halkına Fırsat Vurgusu İsrail Savunma Bakanı’na göre iki ülke arasında yapılan görüşmelerde İran’a yönelik operasyonların temel hedefleri belirlenmeye başladı. Bu hedefler arasında İran’ın askeri kapasitesinin zayıflatılması, bölgedeki etkisinin azaltılması ve İran yönetimine karşı toplumsal muhalefetin güçlenmesi gibi unsurlar yer alıyordu. Orta Doğu’da Dengeleri Değiştirebilecek Gelişme Katz, bu süreçte ABD ile İsrail arasında oldukça kapsamlı bir planlama yürütüldüğünü belirtti. Özellikle operasyonların siyasi sonuçlarının da değerlendirildiğini söyleyen Katz, İran halkının mevcut yönetimi devirebilmesi için uygun koşulların oluşabileceğinin düşünüldüğünü ifade etti. “İran halkına rejimi değiştirebilmeleri için bir fırsat sunma fikrini konuşmaya başladık” diyen Katz, bu yaklaşımın iki ülke arasındaki stratejik görüşmelerde önemli bir yer tuttuğunu dile getirdi. Bakan Katz’a göre bu noktadan sonra süreç farklı bir aşamaya geçti. Önce ortak stratejik planlama yapıldı, ardından askeri operasyonların ayrıntılarının belirlenmesi için ortak bir operasyonel planlama süreci başlatıldı. Bu planlama süreci kapsamında istihbarat paylaşımı artırıldı, hedef listeleri oluşturuldu ve operasyonun zamanlaması konusunda iki ülke arasında koordinasyon sağlandı. Sonunda ABD ve İsrail tarafından İran’a yönelik geniş çaplı askeri operasyon başlatıldı. Saldırıların ilk hedeflerinden biri ise İran’ın siyasi ve dini liderliğini temsil eden merkezler oldu. Bu operasyonlardan birinde İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in hayatını kaybettiği açıklandı. Hamaney’in ölümü yalnızca İran’da değil, tüm Orta Doğu’da siyasi dengeleri etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Uzmanlara göre Hamaney’in ölümü, İran’da hem siyasi hem de dini otorite yapısında ciddi bir boşluk yaratabilir. Bu durumun ülke içindeki güç dengelerini değiştirme ihtimali olduğu ifade ediliyor. Öte yandan bölgedeki gerilim henüz sona ermiş değil. İran’ın misilleme saldırıları ve ABD ile İsrail’in devam eden operasyonları, çatışmanın daha geniş bir alana yayılabileceği endişelerini artırıyor. Savaşın ilerleyen günlerinde hem askeri hem de siyasi gelişmelerin Orta Doğu’daki dengeleri uzun vadeli şekilde etkileyebileceği değerlendiriliyor. İsrail Savunma Bakanı Katz’ın açıklamaları ise İran’a yönelik operasyonların tesadüfi ya da anlık bir kararın sonucu olmadığını ortaya koyuyor. Aksine bu saldırıların aylar süren stratejik planlama, diplomatik görüşmeler ve askeri hazırlıkların ardından hayata geçirildiği anlaşılıyor. Tüm bu gelişmeler ışığında Orta Doğu’daki gerilimin nasıl şekilleneceği ve İran’daki siyasi geleceğin nasıl belirleneceği uluslararası kamuoyu tarafından yakından takip edilmeye devam ediyor.