CHP Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Özgür Karabat, sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede Türkiye ekonomisinde derinleşen dolarizasyon tehlikesine dikkat çekti. Karabat, yüks...

CHP İstanbul Milletvekili Özgür Karabat, Türkiye ekonomisinde derinleşen dolarizasyon tehlikesine dikkat çekti. Karabat, yüksek faiz politikalarına rağmen tasarrufların ve borçlanmanın hâlâ döviz ve altına endeksli olduğunu belirtti.

Piyasalardaki 19 Mart sarsıntısı sonrası yurtiçi yerleşikler yönünü yeniden dövize döndü. Merkez Bankası verilerine göre 2019 yılının ilk 16 haftasındaki parite etkisinden arındırılmış olarak 21.2 milyar dolarlık döviz mevduatı artışının ardından bu yılın aynı döneminde 16.9 milyar dolar yükseliş yaşandı. Böylece son 6 yılın en yüksek dolarizasyonu yaşanırken Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerine göre mevduatta da dolarizasyon oranı İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alınıp tutuklanmasıyla 14 Mart ile biten haftada yüzde 40,26 iken 18 Nisan ile biten haftada yüzde 42,5'e yükseldi. 5 haftada mevduatta dolarizasyon 2.2 puanın üzerinde arttı. 19 Mart'tan bu yana yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduat yükselişi de 9 milyar dolara dayandı. Swap hariç net rezerv 45 milyar dolar geriledi Ekonomim’den Şebnem Turan’ın haberine göre, ekonomistlerin, Merkez Bankası’nın ve uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının da en dikkat çektiği nokta Türkiye’de yurtiçi yerleşiklerin dövize eğiliminin artması. Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan son olarak geçen hafta ABD’de yaptığı sunumda da döviz mevduatlarındaki değişime vurgu yaparken geçen hafta Cuma günü Türkiye gözden geçirmesine ilişkin notunu yayımlayan S&P de net döviz rezervlerindeki azalmanın yoğunlaşması halinde notun düşürülebileceğini ifade etti. 19 Mart’tan bu yana Merkez Bankası artan döviz talebini karşılamak ve döviz kurlarındaki sert artışların önüne geçmek için döviz satışını sürdürüyor. Ekonomistlerin hesaplamalarına göre 19 Mart’tan bu yana yaklaşık 50 milyar dolara yakın satış yapıldı. Bu dönemde swap hariç net döviz rezervi 65.4 milyar dolardan 18 Nisan itibariyle 20.4 milyar dolara geriledi. Swap hariç net rezervde 19 Mart sarsıntısından bu yana kayıp 45 milyar dolar oldu. Bu yılki artışın yarısı 19 Mart sonrasında Merkez Bankası’nın döviz satışının sürdüğü bu haftalarda yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduat artışı hızlandı. Merkez Bankası verilerine göre 19 Mart’tan bu yana yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatı parite etkisinden arındırılmış olarak 8 milyar 794 milyon dolarla 9 milyar dolara dayandı. Bu artışın 3 milyar 810 milyon doları yurtiçi yerleşik gerçek kişilerin döviz mevduatındaki artıştan, 4 milyar 984 milyon doları da yurtiçi yerleşik tüzel kişilerin döviz mevduat artışından kaynaklandı. Merkez Bankası verilerine geçen yıl sonundan bu yana bakıldığında ise 16 milyar 884 milyon dolara ulaştı. Yani 19 Mart'tan bu yana yaşanan artış bu yılın başından itibaren yaşanan döviz mevduat artışının yarısını oluşturmayı başardı. 19 Mart sonrası gerçek kişilerin talebi arttı Yılın ilk 16 haftasında yaşanan parite etkisinden arındırılmış döviz mevduat artışının 5 milyar 484 milyon doları gerçek kişilerin, 11 milyar 400 milyon doları ise tüzel kişilerin döviz mevduat artışından kaynaklandı. Yılbaşından bu yana yaşanan döviz mevduat yükselişinin yüzde 68'i tüzel kişilerin talebinden yüzde 32'si de gerçek kişilerin talebiyle oluştu. Ancak 19 Mart sonrasında bu trend değişim gösterdi. 19 Mart sonrası yaşanan artışın 3 milyar 810 milyon doları gerçek kişilerden, 4 milyar 984 milyon doları tüzel kişilerden yani yüzde 43,33'ü gerçek kişilerin, yüzde 56,67'si tüzel kişilerin yükselişinden oluştu. Gerçek kişilerin dövize olan talebinin 19 Mart sonrası hareketlenmesi en kritik konuyu oluşturuyor. 2019 yılından sonraki en yüksek artış Geriye dönük bakıldığında ise bu yılın ilk 16 haftasında yaşanan parite etkisinden arındırılmış döviz mevduat hesaplarındaki artış 2019’dan bu yana görülmedik seviyede yüksek. Merkez Bankası verilerine göre 2019 yılında yılın ilk 16 haftasında döviz mevduatı 21 milyar 199 milyon dolar yükseldi. Bu artışın 12 milyar 344 milyon doları gerçek kişilerden, 8 milyar 854 milyon doları da tüzel kişilerin talebiyle yaşandı. Yani 2019 yılında gerçek kişilerin parite etkisinden arındırılmış olarak döviz mevduat artışı toplamın yüzde 58'ini oluştururken tüzel kişilerinki yüzde 42'sini oluşturuyordu. 2019 sonrasında ise döviz mevduat artışı özellikle 2021 yılında devreye alınan kur korumalı mevduat ile birlikte düşüş eğilimine girdi. Ancak bu durum dolarizasyonu azaltmadı. Kur korumalı mevduat getirisi de dövize endeksli olduğu için ekonomistler dolarizasyon oranını hesaplarken kur korumalı mevduat hesaplarını da dahil ediyor. 2021 yılında döviz mevduatları yılın ilk 16 haftasında parite etkisinden arındırılmış olarak 6 milyar 58 milyon dolar, 2022 yılında aynı dönemde 20 milyar 96 milyon dolar geriledi. 2023 yılında ilk 16 haftada düşüş 7 milyar 517 milyon dolar oldu. 2024 yılında Haziran 2023'ten sonra devreye alınan ve KKM hesaplarının düşüşünü hedefleyen programlar sonrasında ise döviz mevduat artışı yılın ilk 16 haftasında 2 milyar 823 milyon dolar oldu. Bu artışın tamamı ise gerçek kişilerin talebinden kaynaklandı. 19 Mart’tan bu yana 11.8 milyar doları aşan satış Yurtiçi yerleşikler 19 Mart sarsıntısı sonrası döviz mevduatını artırıp TL'den uzaklaşırken yabancı yatırımcı çok daha hızlı bir kaçışa imza attı. Merkez Bankası verilerine göre 19 Mart sonrasında yurtiçi yerleşiklerin devlet tahvillerinde net satışı 8 milyar 621,6 milyon dolara ulaşırken hisse senetlerinde net çıkışı 1 milyar 565 milyon dolara ulaştı. Yurtiçi yerleşik bankaların yurtdışı şubeleri haricinde Hazine'nin ihraç ettiği Eurobondlardan yabancı yatırımcının 19 Mart sonrası satışları da 1 milyar 645 milyon doları geçti. Böylece devlet tahvili, hisse senedi ve Hazine Eurobond'larında yabancının 19 Mart sonrası satışı 11 milyar 831 milyon dolara ulaştı. Yılbaşından bu yana yabancı hisse senedinde 550 milyon dolar, devlet tahvillerinde 5 milyar 53 milyon dolar net satıcı konumunda bulunuyor. Yabancının devlet Eurobondlarında bu yıl başından itibaren net çıkışı da 1 milyar dolar seviyesinde. Mevduatta dolarizasyon 2.2 puan arttı Piyasalardaki 19 Mart sarsıntısı toplam mevduatta dolarizasyon oranını yükseltti. Türkiye'de uygulanan para ve ekonomi politikalarıyla Haziran 2022'de yüzde 72,8 ile tarihi zirvesini gören mevduatta dolarizasyon oranı Haziran 2023 sonrasında gerilemeye başlamış Şubat 2025'te ise yüzde 40,2'ye kadar inmişti. İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alınıp tutuklanmasıyla birlikte başlayan sarsıntı dolarizasyon eğilimini arttırdı. 14 Mart ile biten haftada mevduatta dolarizasyon oranı yüzde 40,26 iken 18 Nisan ile biten haftada yüzde 42,5'e çıktı. 5 haftada mevduatta dolarizasyon 2.2 puanın üzerinde yükselirken 18 Nisan haftasında gerçek ve tüzel kişilerin döviz mevduat artışı da devam etti. 19 Mart sonrası döviz sepeti yüzde 7 yükseldi İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’na yönelik operasyon sonrasında bir süredir yatay seyreden döviz kurlarında yükseliş hızlandı. Dolar/ TL yılbaşından bu yana yüzde 8,68, Euro/TL yüzde 19,11 yükseliş gösterdi. Dolar ve Euro'nun eşit ağırlıklı yer aldığı döviz sepetinde aynı dönemdeki yükseliş ise yüzde 13,72 olarak hesaplandı. Yine 19 Mart sonrasına bakıldığında kurlardaki hareketin çok daha hızlı olduğu ortaya çıkıyor. 19 Mart sonrasında dolar/TL'deki yukarı yönlü hareket yüzde 4,81 olurken, Euro/TL'de yüzde 8,75'i buldu. Döviz sepetinde aynı dönemde yükseliş ise yüzde 6,91 oldu.

İsrail'de rekor savaş bütçesi onaylandı İmamoğlu’na yönelik operasyonlarla başlayan ekonomik sarsıntıda, yüksek faiz ile 2 yıldır toplanan Merkez Bankası rezervi eridi. Merkez Bankasının bu süreçte 29 milyar dolar sattığı anlaşıldı. 18-24 mart arasında Tükiye’de yabancı para mevduatı 7.2 milyar dolar arttı. Sermaye çıkışı 1 milyar dolara dayandı. Goldman Sachs 3.5 yüzde puan faiz artışı istedi. Dolar/TL’de baskı arttı. Enflasyonda artış kaçınılmaz. Yabancı sermaye, 21 Mart ile biten geçen hafta 443.8 milyon dolar net hisse satışı yaptı. Aynı hafta 439.5 milyon dolarlık tahvil sattı. 18-24 Mart arası bankacılık sektörü yabancı para mevduatı 7.2 milyar dolar arttı. Artışın 2.1 milyar doları gerçek kişilerden, kalan 5.1 milyar doları tüzel kişilerden geldi. Goldman Sachs ekonomistleri Clemens Grafe ve Başak Edizgil, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) 17 Nisan’da yapacağı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında hatta daha öncesinde de ara toplantıyla politika faizi olan bir haftalık repo faizini 350 baz puan artıracağını öngördü. Ekonomi yönetiminin yabancı sermaye ile yaptığı görüşmeler ve TCMB Başkanı Fatih Karahan’ın “sıkı duruşu koruyacakları” açıklamalarının ardından Goldman raporunda, TCMB’nin 20 Mart’ta gecelik borç verme faizini 200 baz puan artırmasına ilişkin olarak, “Borç verme faizini seçmesinin nedeninin hem dalgalanmanın hızlı bir şekilde azalmasını beklemesi hem de repo faiz oranını artırmadan önce diğer paydaşlarla daha fazla değerlendirme yapmak istemesi olduğunu düşünüyoruz” denildi. Merkez Bankasından faiz artırım sinyali Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 20 Mart tarihli Para Politikası Kurulu ara toplantısı özetini yayımladı. Açıklamada, son dönemde finansal piyasalarda oluşan yüksek oynaklıkla birlikte Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk priminin (CDS) 6 Mart tarihli Para Politikası Kurulu (Kurul) toplantısındaki seyiyesinden 38 baz puan artışla 20 Mart itibarıyla 296 baz puan seviyesine geldiği hatırlatılarak, "Aynı dönemde, Türk lirasının 1 ay vadeli kur oynaklığı 10.3 puan artışla yüzde 19 seviyesine, 12 ay vadeli kur oynaklığı ise 4.0 puan artışla yüzde 21.5 seviyesine yükselmiştir" denildi. (Ekonomi Servisi)

CHP Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Özgür Karabat, sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede Türkiye ekonomisinde derinleşen dolarizasyon tehlikesine dikkat çekti. Karabat, yüksek faiz politikalarına rağmen tasarrufların ve borçlanmanın hâlâ döviz ve altına endeksli olduğunu belirterek, “Türkiye'nin gerçek beka meselesi dolarizasyondur" ifadesini kullandı.

İktisatçı Mahfi Eğilmez, aralık ayında Merkez Bankası'nın faizde nasıl adım atacağına yönelik beklentisini açıkladı. CNBC-e yayınında konuşan Eğilmez, "Aralıkta faiz indiriminden uzaklaştım. Enflasyon...

Özgür Özel'den #boykot listesi Özgür Özel, Saraçhane'den DİSK'e seslendi: Genel grev yap İzmir’de irade gasbına karşı protestolar sürüyor: “Emeğimizi, hakkımızı, geleceğimizi savunacağız” Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global, Türkiye’de yaşanan son gelişmelerin ekonomiye ve piyasalara etkisine yönelik değerlendirmede bulundu. S&P, “Geçtiğimiz hafta muhalif siyasetçilerin tutuklanması ve hapse atılması, Türkiye ekonomisine duyulan güven ve döviz kurunun istikrarı açısından risk oluşturabilir” derken, “Siyasi gerginliklerin geri dönmesi reformları sekteye uğratabilir” ifadelerini kullandı. Kuruluşun notunda piyasa etkilerinin görülebileceği şu şekilde ifade edildi:“2023 yılının sonundan bu yana Türkiye’deki yetkililer, hane halkını tasarruflarını altın ve dövizden çıkarıp tekrar yerli paraya çevirmeye ikna etme konusunda önemli bir ilerleme kaydettiler. Bu durum ülkenin döviz rezervlerini artırdı ve enflasyondaki düşüşü teşvik ederek Türkiye’ye ilişkin notumuzu destekledi (BB-/Stable/B; Türkiye ulusal ölçeği: trAA+/--/trA-1+ ). Ancak siyasi gerginliklerin geri dönmesi bu reformları sekteye uğratabilir.” Merkez Bankasının son dönemdeki acil müdahaleleri arasında doğrudan döviz satışı, likidite ve vadeli işlemler ve gecelik borç verme faizinde acil bir artış yer aldığını belirten S&P, “Artan belirsizliğin hane halkı harcamaları, sermaye girişleri, döviz kuru, büyüme ve enflasyon üzerindeki ikinci tur etkilerinin, yakın zamana kadar mevduat dolarizasyonunda ve enflasyonda kayda değer bir düşüşü kesintiye uğratarak önemli olabileceğine inanıyoruz” ifadelerini kullandı. (Ekonomi Servisi)

Gazete Oksijen

İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınıp tutuklanmasıyla finansal piyasalarda yaşanan çalkantı yatırımların yeniden döviz kayışına neden oldu. Döviz mevduat hesaplarındaki artışın yanı sıra…

İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’na yönelik 19 Mart’ta başlayan operasyonla finansal piyasalardaki sarsıntı hem yerlinin hem yabancının TL’den kaçışı sonucunu doğurdu. Döviz mevduatları bu yılın ilk 16…

YouTube video by Mesele Ekonomi

Dolar 50 yılın en kötü ilk yarısını geçirirken Türkiye gibi gelişen ekonomiler için büyük bir fırsat doğuyor. De-dolarizasyon süreci, yeni küresel para düzenine kapı aralıyor.

İsviçre'nin en büyük bankalarından olan UBS'in analistleri, Türkiye'de düşük döviz rezerv seviyeleri, dolarizasyon, potansiyel politika yorgunluğunun yanı sıra gümrük tarifelerinin belirsizlik yaratma...