ICYMI: 1638: bit-zmien matura
hint Faktar denja ta' gwerrier qalbieni!
Is-seklu ghoxrin jibqa' msemmi phal hafina affarijiet shich, itda
#gur li ma jintesiex għal esperjenza mill-azjed qarsa, it-Tieni Gwerra Dinjija. Malta wkoll garrbet bis-sabar…
#matura #Malta #GwerraDinwiya #storja #sacrifiċċju
1638
bit-zmien matura
hint Faktar denja ta' gwerrier qalbieni!
Is-seklu ghoxrin jibqa' msemmi phal hafina affarijiet shich, itda #gur li ma jintesiex għal esperjenza mill-azjed qarsa, it-Tieni Gwerra Dinjija. Malta wkoll garrbet bis-sabar dan il-glied u tat sehemha, ukoll meta ma kellha xeja x'tahti. Minhabba li l-glied infirex b'dimensjonijiet li ħadd ma basarhom, pajjiżna kellu bilfors jigbed lejn naha u, bhalma ghamel dejjem, xaqleb ma qawwiet is Sewwa fil-halfa tagħhom li jwaqqfu lill-qawwiet il-Ħažen. FTaht in-Nar" Gużè Chetcuti jikleskrivi l-ewwel attakki mill-ajru fuq Malta. Mina poplu migbur ghall-irdoss ta' daru, tajfitna hejjiet ruhha ghai żminijiet horox u dahlet ghal sagrifiččji kbar. Dak in-nhar Malta "garrbet il maghmudija taghha tad-demm":
Imma biża' ma kinets taf x'inhu. Ma seta' jkun qatt li thaxxi rasha ghall-qawwiet tal-hazen, Bid-dawl tal-fidi t'Alla jixghel quddiemha bhin kollu, hi riedet li tibqa' titqabad sa l-aħħar sakemm tohrog rebbieha.
L-aktar silta kurjuża f'din it-taqsima hija l-kitba ta' Ġużè Ellul Mercer, "Malta Genna ta' l-Art". Ghax ihobb lil pajjiżu, għax jixtieq johrog ghad dawi karatteristici negattivi tagħna bhala nazzjon biex forsi nissaffew minn dak li jbeghedna minn spirtu tabilhaqq nisrani, l-awtur ghazel li jikteb bi stil mill-iżjed sarkastiku, jiġifieri jikteb b'mod li jfisser il-maqlub ta' dak li qed jghid. Thoss il-karikatura tiddomina fl-iperboli elogiči tal-Maltin. Il-kittieb jghid li l-Maltin huma mill-iżjed twajba u hanina, nies li jwettqu kull kelma mill-prinċipji nsara ghax quddiem nett fi hsiebhom hemm il-maħfra u l-karità tal-proxxmu. Dan kieku huwa l-istat ideali li Ellul Mercer jixtieq li niesna xi darba jiksbu. Minflok ma jtellaghhom mas seba sema jagħżel it-triq tal-verità li, ghalkemm twegga', taf taghti riżultati pożittivi u dejjiema. Dan il-mod ta' kitba realistika dwar il-qagħda f'pajjiżna sar tipiku hafna tal-kittieba kontemporanji Maltin.
Fis-silta mehuda mir-rumanz sočjali Taht Tliet Saltniet ta' Ġużè Aquilina, l-awtur jurina l-qalb kbira ta' Alessandru, wild in-nobbli, iżda li čahad in-nobbiltà halliema tal-familja u għażel minflokha triq il-miskin u l-batut. F'Alessandru naraw l-ispirtu altruwista li kkaratterizza persunağği ohra reali jew immaginattivi li niltaqgħu magħhom fl-istorja u fil-letteratura ta' pajjiżna. It-triq li twassalna ghall-ghaqda hija wahda ta' xoghol iebes u ta' sagrifiččju.
Qtugh Alessandru mill-aristokrazija u t-twahhid tiegħu ma' l-ghera tar rahal, li fil-verità kien ruh in-nazzjon Malti, huma sinonimi ma' l-inizjattivi li hadna tul is-snin sakemm illum qegħdin b'rajna f'idejna.
10