Psychiatrie herziet richtlijn euthanasie bij psychisch lijden, werkveld ruziet
Het is voor sommige mensen de enige uitweg wanneer therapie na therapie geen verlichting biedt: euthanasie bij ernstig psychisch lijden. De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie NVvP buigt zich vanaf deze maand over de bestaande richtlijn die hiervoor geldt.ppDe huidige regels staan beschreven in de richtlijn Levensbeindiging op verzoek bij patinten met een psychische stoornis van de beroepsvereniging, die ongeveer iedere zes jaar wordt herzien. Die geplande herziening komt op een moment dat daar bij sommige psychiaters sterke behoefte aan is.ppProminente psychiaters discussiren al maanden fel over de vraag of euthanasie bij psychisch lijden ook aan jonge mensen verleend mag worden. Binnen de huidige regels kan dat wanneer er aan strenge voorwaarden wordt voldaan. Zo moet er niet alleen sprake zijn van ondraaglijk en uitzichtloos lijden, maar moet er ook in het eerste stadium al een tweede psychiater bij alle afwegingen worden betrokken.ppEr zijn psychiaters die van mening zijn dat bij jongere patinten bijna per definitie niet goed vast te stellen is of het ernstige lijden op de langere duur aanhoudt en de situatie daarmee uitzichtloos is.ppRadboud Marijnissen is psychiater in Groningen en voorzitter van de euthanasiecommissie van de NVvP. Die behoedzaamheid en zorgvuldigheid is al geborgd in de huidige richtlijn. Tegelijkertijd zien we nu wel een toename in ingewilligde euthanasiewensen.ppVolgens Marijnissen is de toename in ingewilligde euthanasieverzoeken belangrijk om mee te wegen in het herzien van de richtlijn. Ik kan me voorstellen dat we als beroepsgroep kijken wat dit betekent en welke rol de richtlijn hierin kan spelen.ppGezien de brede discussie in de media lijkt het bijna onvermijdelijk dat euthanasie bij jongeren op de agenda komt. De richtlijn wordt officieel herzien op de meest urgente onderwerpen, zegt Marijnissen.ppEuthanasie bij psychisch lijden wordt pas verleend na een zorgvuldig proces, benadrukt Expertisecentrum Euthanasie. Dat weet ook Marjan Koning. Haar dochter Sanne kreeg eerder dit jaar euthanasie verleend, op 36jarige leeftijd.ph2Stemmen in haar hoofdh2pAls kind was Sanne heel sociaal en open, ze was altijd bezig met kinderen om haar heen, vertelt Koning. In groep 8 begonnen bij haar de eerste angsten op te spelen, de overstap naar het voortgezet onderwijs vond ze heel eng. In het begin maakten we ons daar niet gelijk zorgen over, later bleek dat alleen wel het begin van allerlei irrele angsten.ppIn 3 havo ging het mentaal zo slecht met Sanne dat ze moest worden opgenomen in de jeugdpsychiatrie, vervolgt haar moeder. Ze kreeg last van dwangklachten. En van stemmen in haar hoofd. Die waren heel dwingend, negatief en destructief. Tijdens die opname deed ze haar eerste sucidepoging. Ze was toen 16 jaar oud.ppAls ouders is het verschrikkelijk om je kind zo te zien lijden, jarenlang, zegt Koning. Ze heeft zich altijd moedig ingezet bij alle behandelopties die langskwamen. Soms leek het even beter te gaan maar nooit voor langere tijd.ph2Waardevol afscheidh2pEen aantal jaar geleden begon Sanne voor het eerst over haar euthanasiewens. We schrokken enorm, maar tegelijkertijd begrepen we haar heel goed, vertelt haar moeder. We hadden haar een goed leven gegund, maar dat zat er gewoon niet meer in.ppHet lange wachten dat volgde, was voor Sanne verschrikkelijk zwaar. Nadat er uiteindelijk een akkoord kwam, heeft ze op haar eigen manier afscheid kunnen nemen. Dat is heel erg waardevol gebleken, voor haarzelf maar ook voor als nabestaanden in het rouwproces.ppOver de discussie onder psychiaters en de herziening van de richtlijn zegt Koning: De vraag of euthanasie te snel wordt verleend aan jonge mensen kan ik niet beantwoorden. Dat is aan professionals. Elk persoon bewandelt zijn eigen pad en het is aan omstanders, naasten en hulpverleners om mee te lopen en oog te hebben voor de uitzichtloosheid. Die erkenning is wezenlijk bij psychisch lijden.ph2Herziening afh2pWat er uit de herziening van de richtlijn komt, moet nog blijken. In de loop van dit najaar wordt helder wat voor ons de meest urgente punten zijn, zegt Marijnissen. Eind 2025 moet de herziening naar verwachting af zijn.p