En mailtje en Oekrane was op de computers en telefoons van alle Russen gewoon Russisch grondgebied geweest.

Oekrane gaat geen vredesovereenkomst tekenen als het land niet wordt betrokken bij de onderhandelingen daarover. Dat zegt de Oekraense president Zelensky in reactie op het telefoongesprek dat president Trump en president Poetin hadden over de toekomst van Oekrane.ppOok de Europese Unie en Oekrane moeten aan de onderhandelingstafel zitten, zegt hij. Het is belangrijk dat niet alles gaat zoals Poetin wil.ppDe Oekraense minister Sybiha van Buitenlandse Zaken reageerde op eenzelfde wijze: Er kan niets besproken worden over Oekrane zonder Oekrane, of over Europa zonder Europa. Sybiha zegt ook dat een NAVOlidmaatschap voor Oekrane nog steeds de goedkoopste optie is voor de alliantie om de eigen veiligheid te garanderen.ppEuropese buitenlandministers en de EUbuitenlandchef Kallas deden vannacht een soortgelijke oproep. Oekrane en Europa moeten deel uitmaken van alle onderhandelingen, schreven ze in een gezamenlijke verklaring na een ontmoeting met Sybiha en twee Eurocommissarissen in Parijs.ppTrump en Poetin belden gisteren anderhalf uur met elkaar en spraken onder meer over de oorlog in Oekrane. De twee zijn het er volgens Trump over eens dat er onmiddellijk moet worden begonnen met onderhandelen. Trump belde daarna met Zelensky. Het werd niet duidelijk welke rol de Amerikaanse president voor Oekrane ziet weggelegd bij de onderhandelingen.ph2Onder de indrukh2pOok het Kremlin bevestigt het gesprek tussen de twee leiders. Volgens een woordvoerder is Rusland onder de indruk van de standpunten van Trump. De vorige Amerikaanse regering wilde vooral de oorlog laten doorgaan. We zijn meer onder de indruk van de huidige regering en staan open voor dialoog.ppDe woordvoerder zegt ook dat er voorbereidingen worden getroffen voor een ontmoeting tussen Trump en Poetin. Waar en wanneer dat moet plaatsvinden is nog niet bekend. Trump noemde eerder SaudiArabi als optie.ppDe Amerikaanse minister Hegseth van Defensie zei gisteren op de NAVOtop in Brussel dat Oekrane het door Rusland bezette grondgebied en de wens om NAVOlid te worden moet opgeven.ppEUbuitenlandchef Kallas zegt dat de EU Oekrane zal blijven steunen, ook als het land besluit een eventuele vredesovereenkomst te weigeren. Daarnaast noemt ze het een slechte tactiek van de VS om al toe te geven aan Ruslands eisen voordat de onderhandelingen zijn begonnen.ppEen woordvoerder van de Europese Commissie zegt in een reactie dat Rusland niet mag worden beloond voor zijn agressie.p

Geen Amerikaanse wapenleveranties, geen inlichtingen meer uit Washington en geen mineralendeal, die Oekrane zou verzekeren van Amerikaanse betrokkenheid: het slechte nieuws voor Oekrane blijft zich opstapelen sinds de ruzie tussen president Trump en president Zelensky in het Witte Huis.ppJullie hebben niet de beste kaarten in handen, concludeerde Trump toen met stemverheffing. Daarmee bedoelde hij dat Oekrane de oorlog tegen Rusland niet kan winnen.ppDe boosheid over het nieuwe Amerikaanse beleid is deze zaterdag terug te horen bij een klein protest voor de Amerikaanse ambassade in Kyiv. Amerika wordt wakker, scanderen ze. Op protestborden zijn kaarten afgebeeld, met fotos van Amerikaanse politici die kritisch zijn op Oekrane en van Oekraense kinderen die getroffen zijn door de oorlog.ppVolgens Washington moest Zelensky excuses aanbieden en bewijzen dat hij daadwerkelijk vrede wil. Zelensky vond niet dat hij iets fout had gedaan in het Witte Huis, toen hij Trump en vicepresident Vance probeerde duidelijk te maken dat met Rusland eigenlijk niet te onderhandelen valt.ppHet voelt zo oneerlijk, zegt Anastasia, die met haar 7jarige dochter naar het protest is gekomen. We blijven vechten voor onze afhankelijkheid. En nu wordt het ons kwalijk genomen dat we willen leven. Alsof wij geen vrede willen. Natuurlijk willen we vrede.ph2Relatie lijmenh2pToch moet Zelensky wel proberen om de relatie te lijmen. Echte excuses kwamen er niet. Wel zei de Oekraense leider dat hij het betreurenswaardig vond wat er gebeurd was en dat hij met de Amerikanen alsnog de veelbesproken mineralendeal wilde sluiten.ppDe regeringTrump wil ook geen inlichtingen meer delen met Oekrane. Amerikaanse informatie is in deze oorlog cruciaal voor Kyiv, en ook kort voorafgaand aan de grootschalige invasie, zodat ze wisten wat Rusland van plan was.ppVerder deelde Washington de routes van Russische raketten, zodat Oekraense vliegers die uit de lucht konden schieten voordat ze hun doel bereikten. Of dit soort inlichtingen nu ook worden stopgezet, is nog niet duidelijk.ppDat Oekraners de geopolitieke achtbaan nauwgezet volgen, zien ze bij Suspilne Novosti, de Oekraense publieke nieuwszender. Tijdens Trumps speech in het Congres eerder deze week keken duizenden mensen naar de liveuitzending, zegt hoofdredacteur Joelia Gorbatsjeva. Ook al was dat om 04.00 uur. De hoop was dat Trump meer uitleg zou geven over de nieuwe koers, maar die uitleg kwam niet.ppBij Suspilne hebben ze hun handen vol aan het checken van de laatste besluiten uit het Witte Huis en wat het betekent voor Oekrane. Wat betreft de wapenleveranties proberen we nog steeds uit te zoeken of er daadwerkelijk een decreet is om dit te stoppen, zegt Gorbatsjeva. In de tussentijd gaat al het oorlogsnieuws onverminderd door. Bij Russische luchtaanvallen kwamen vannacht 14 mensen om het leven.ph2Twee kampenh2pDe ruzie in het Witte Huis heeft veel losgemaakt in Oekrane, ziet Gorbatsjeva. De samenleving is opgedeeld in twee kampen. Sommigen vinden dat Zelensky beter stil had kunnen blijven. Maar anderen zijn dankbaar dat hij opkwam voor hun land.ppTrump leek Rusland gisteren ook een beetje onder druk te zetten. Hij dreigde met verdere sancties als Moskou niet aan de onderhandelingstafel komt. Maar dat was weinig geruststellend voor Kyiv even later stelde Trump ook dat het moeilijker is om met Oekrane te onderhandelen over vrede dan met Rusland.ph2Verkiezingenh2pIn de tussentijd lijkt de Amerikaanse president steeds meer in te zetten op een wisseling van de wacht in Oekrane. Amerikaanse vertegenwoordigers spraken met politieke tegenstanders van Zelensky over het houden van verkiezingen.ppZowel oudpresident Porosjenko als oudpremier Timosjenko zijn benaderd. Maar beide politici hebben benadrukt dat er nu geen verkiezingen gehouden kunnen worden vanwege de staat van beleg in het land.ppBovendien vrezen ze in Oekrane dat verkiezingen in oorlogstijd kunnen leiden tot verdeeldheid en ontwrichting in de samenleving, wat Rusland juist verder in de kaart zou spelen.ph2Zelensky populairderh2pDe populariteit van Zelensky heeft sinds de ruzie in het Witte Huis overigens wel een sprong gemaakt. Volgens een laatste peiling komt de steun voor hem nu uit op 68 procent. Zelfs als er verkiezingen gehouden zouden worden, gaat Zelensky nog altijd ver aan kop.ppDemonstrant Anastasia denkt wel dat de ontmoeting met Trump misschien beter was afgelopen als Zelensky een vertaler had gehad. Vanwege zijn gebrekkige Engels begreep hij allicht niet alles wat in de Oval Office gezegd werd, denken ze in Oekrane. Maar Anastasia vindt niet dat hij iets fout heeft gedaan. Ik steun onze president. Ik begrijp zijn pijn, die wij Oekraners allemaal met ons meedragen.p

Op de EUtop in Brussel zijn 26 van de 27 landen het eens geworden over extra steun voor Oekrane. Het akkoord werd gesloten zonder Hongarije, bondgenoot van Rusland. Concrete bedragen werden nog niet genoemd.ppDe Hongaarse premier Orbn had vooraf al gedreigd niet akkoord te zullen gaan met extra steun voor Oekrane en een slotverklaring met die strekking niet te zullen ondertekenen. De leiders van de andere landen probeerden hem te overtuigen, maar dat lukte niet.ppOok de Slowaakse premier Fico had vooraf bedenkingen geuit, omdat hij het Oekrane kwalijk neemt dat het geen Russisch gas meer doorvoert. Fico sloot zich uiteindelijk wel aan bij de andere EUleiders.ph2800 miljard euro voor defensieh2pOver versterking van de Europese defensie werden alle 27 landen het wel eens. Het gaat om het plan dat voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie dinsdag lanceerde. De komende vier jaar wordt er zeker 800 miljard euro voor vrijgemaakt.ppDe landen gaan ermee akkoord om de normale begrotingsregels buitenspel te zetten bij de extra investeringen in defensie. Dat is nodig omdat de toekomst van een vrij en soeverein Europa op het spel staat, schreef Von der Leyen deze week in een toelichting op haar pleidooi.ph2Zelensky tevredenh2pDe Oekraense president Zelensky was ook aanwezig op de ingelaste top in Brussel. Hij vroeg de aanwezigen onder meer om zich hard te maken voor een gedeeltelijk staakthetvuren tussen Rusland en Oekrane. Frankrijk opperde dat onlangs.ppNa afloop van de top reageerde hij tevreden. Op sociale media sprak hij van een erg productieve dag en sprak hij zijn dankbaarheid uit voor de steun van de EUleiders.p

In Kyiv staan verschillende westerse leiders stil bij het begin van de Russische invasie in Oekrane, vandaag precies drie jaar geleden. EUvoorzitter Von der Leyen en de Canadese premier Trudeau reisden samen met zon tien andere leiders af naar de Oekraense hoofdstad.ppOp sociale media schreef Von der Leyen dat ze in Kyiv was omdat Oekrane in Europa ligt. Volgens haar staat in deze oorlog niet alleen het lot van Oekrane op het spel, maar ook het lot van Europa.ppDe wereldleiders zullen in Kyiv bijeenkomsten en herdenkingen bijwonen. Ook zal er gesproken worden over steun aan Oekrane, in een tijd waarin de steun van de Verenigde Staten niet langer gegarandeerd is. De VNVeiligheidsraad komt ook bijeen om te praten over Oekrane.ph2Nieuwe Europese steunh2pVon der Leyen maakte bekend dat Oekrane volgende maand 3,5 miljard euro steun krijgt van de EU en dat het land zal profiteren van de Europese plannen om wapenproductie op te schalen. Zo wordt er gewerkt aan een militair steunpakket voor Oekrane, dat volgens Politico een waarde heeft van 20 miljard euro.ppVanmiddag spreken de EUministers van Buitenlandse Zaken erover in Brussel. Ze hebben het dan ook over een nieuw sanctiepakket tegen Rusland.ph2Trots op Oekraneh2pDe Oekraense president Zelensky stond vanochtend in een video op sociale media stil bij het begin van de oorlog. Drie jaar van verzet. Drie jaar dankbaarheid. Drie jaar van absolute heldhaftigheid van de Oekraners, zegt Zelensky. Ook bedankte hij iedereen die het land verdedigt en beschermt. Ik ben trots op Oekrane.ppDe Franse president Macron en de Britse premier Starmer zijn vandaag in Washington. In het Witte Huis zullen ze spreken met president Trump. De twee Europese leiders zullen naar eigen zeggen Trump ervan proberen te overtuigen om zich harder op te stellen tegenover de Russische president Poetin. Macron nam vorige week het initiatief voor een spoedoverleg met Europese leiders, nadat de VS plannen presenteerde om zonder Europa te onderhandelen met Rusland.ppDe Nederlandse regering heeft geen afvaardiging gestuurd naar Kyiv. Via sociale media stond premier Schoof wel stil bij de trieste mijlpaal van drie jaar oorlog. Hij benadrukte dat Nederland Oekrane zal blijven steunen en dat een vredesakkoord goed moet zijn voor de Oekraners en Europa.ph2Herdenkingen wereldwijdh2pIn verschillende steden wereldwijd vinden proOekraense demonstraties plaats, ook in Nederland. In diverse steden werd een minuut stilte gehouden. Later vandaag zijn er meerdere bijeenkomsten. Gisteren waren in onder meer Amsterdam en Utrecht ook al herdenkingen om stil te staan bij de oorlog.ppOekrane zegt dat vanochtend vroeg 185 drones zijn afgevuurd door Rusland. Het merendeel daarvan, 113 stuks, zou zijn neergehaald. Veel andere zouden hun doel niet bereikt hebben. Er zijn geen berichten over schade of gewonden.p

Oekrane leunt momenteel steeds meer op Europese luchtverdedigingssystemen, nu er door de oorlog in het MiddenOosten een schreeuwend tekort is ontstaan aan de Amerikaanse Patriotraketten. Het door Frankrijk en Itali ontwikkelde SAMPTsysteem wordt momenteel getest door Oekrane, zegt vicepremier Taras Kachka in gesprek met BNR.

Ondanks dat Trump van de daken schreeuwde dat Oekrane de zorg is van Europa, lijken zijn republikeinse collegas wel bereid om de Oekraners te hulp te schieten. Dat zegt Derk Boswijk, CDAkamerlid en lid van de Parlementaire Assemblee van de NAVO, in BNR De Wereld. Republikeinen zien het belang van de steun aan Oekrane, NAVOlidmaatschap en erkennen de Nederlandse inzet voor Oekrane, zegt Boswijk. De republikeinen erkennen de problemen in Oekrane en zien dat we veel doen voor het land.

Het kabinet schaart zich, net als veel andere Europese landen, onvoorwaardelijk achter Oekrane. Dat meldt premier Schoof op X. Nederland steunt Oekrane onverminderd. Juist nu. We willen een duurzame vrede en een einde aan de agressieoorlog die Rusland is gestart.ppMinister Veldkamp van Buitenlandse Zaken heeft vanavondmet zijn Oekraense collega Sybiha gebeld en Nederlandse steun toegezegd. Wat er ook voor nodig is, hoe lang het ook duurt.ppDe Nederlandse bewindslieden en politieke partijen reageren op de bittere woordenwisseling tussen Trump, vicepresident Vance en Zelensky in de Oval Office. Voor het oog van de cameras noemden Trump en Vance Zelensky respectloos en ondankbaar was toen hij opnieuw vroeg om veiligheidsgaranties van de Amerikanen. Zelensky kreeg te horen dat hij een derde wereldoorlog riskeert.ppHet optreden van Zelensky oogst lof bij Nederlandse politici. VVDleider Yesilgz zegt diep respect te hebben voor Zelensky. Hoe hij beschaafd en onbevreesd blijft staan voor zijn land en onze veiligheid, laat ze op X weten. In het tvprogramma Caf Kockelmann noemt ze Trump een zwakke man.ph2Ongastvrije settingh2pNSCleider Omtzigt vindt het krachtig hoe Zelensky zich na drie jaar intensieve strijd staande weet te houden in deze onwerkelijke en ongastvrije setting. Hij begrijpt ook het verzoek van Zelensky om veiligheidsgaranties. Hij vertrouwt Poetin totaal niet en met reden na de Russische inval.ppPVVleider Wilders schrijft op X in het Engels: Fascinerende tv, maar niet per se de beste manier om een oorlog te beindigen, heren.ppBBBKamerlid Vermeer gaat niet echt in op de ruzie, maar zegt dat er een einde moet komen aan het bloedvergieten in Oekrane met een duurzame en toekomstbestendige vrede.ph2Ordinairh2pEen aantal oppositiepartijen hekelt duidelijker het optreden van de Amerikaanse president. GroenLinksPvdAleider Timmermans spreekt zijn steun uit en zegt: Vandaag zag ik iemand eervol, moedig en fatsoenlijk de belangen van zijn land verdedigen in het Witte Huis. Het was de gast, niet de gastheer helaas.ppD66leider vindt dat Zelensky ordinair is beledigd door Trump en Vance. Een nieuwe dieptepunt in deze onzekere wereld.ppEn Ouwehand van de Partij voor de Dieren zegt dat Zelensky het leiderschap toont dat de VS absoluut niet heeft en prijst Zelensky dat hij zijn kalmte heeft bewaard.p

Een hoge Amerikaanse gezant die betrokken is bij de vredesonderhandelingen tussen Rusland en Oekrane, blijkt verbijsterend weinig te weten over Oekrane of de oorlog. Dit bleek tijdens een besloten gesprek met een kleine groep verslaggevers, zo meldt The Kyiv Independent. Zo beweerde de gezant dat Zelenskys kabinetschef Kyrylo Boedanov de vicepresident is, terwijl die functie helemaal niet bestaat in Oekrane.

De Franse president Macron heeft bij zijn bezoek aan Washington gezegd dat de onderhandelingen over een bestand in Oekrane niet tot de capitulatie van Oekrane mogen leiden. Zon bestand moet gepaard gaan met veiligheidsgaranties die Rusland van verdere aanvallen zullen afhouden.ppDat is volgens Macron waar het bij de eerdere bestanden Minsk I en Minsk II aan heeft ontbroken. Hij herinnerde eraan dat Rusland ondanks die bestanden doorging met aanvallen en drie jaar geleden zelfs een invasiemacht naar Oekrane stuurde.ppTrump is ervan overtuigd dat de Russische president Poetin echt tot een akkoord wil komen, zei hij na zijn gesprek met Macron. Ik kan het mis hebben, maar hij wil een deal sluiten. Die moet er volgens hem zo snel mogelijk komen, eerst een bestand en uiteindelijk blijvende vrede. Elke dag dat we de oorlog kunnen stoppen, zal honderden en soms duizenden levens redden.ph2Europa wil aanhakenh2pMacron zei dat hij na de Russische massamoord in de Oekraense plaats Boetsja in 2022 niet meer met Poetin wil praten, maar dat er met de nieuwe Amerikaanse regering een andere situatie is ontstaan. Hij herhaalde dat Europa bij de besprekingen tussen de Amerikanen en de Russen wil aanhaken. De Amerikaanse Oekranegezant Kellogg zei deze maand dat daarvan geen sprake kan zijn.ppMacron is het eens met Trump dat Europese landen voor hun veiligheid niet op de Amerikanen kunnen blijven rekenen. Gesprekken daarover zijn al gaande, zei hij.ppHij noemde de soevereiniteit van Oekrane existentieel voor de stabiliteit in heel Europa. De vrees is dat het niet bij Oekrane blijft als Poetin beloond wordt voor de oorlog. Oekrane vocht de afgelopen jaren voor zijn onafhankelijkheid en soevereiniteit, maar ook voor onze collectieve veiligheid.ph2Welvaart bevorderenh2pDe twee bespraken ook andere belangrijke zaken, zoals de situatie in het MiddenOosten en de dreigende handelsoorlog. Ook daarover zei Macron dat de EU en de VS dezelfde belangen hebben.ppWat de economische betrekkingen betreft zei hij dat de economien van de EU en de VS nauw met elkaar verweven zijn en dat beiden de welvaart van hun eigen bevolking willen bevorderen. Daarvoor is samenwerking nodig, benadrukte hij.ppAls voorbeeld van een gezamenlijk belang in het MiddenOosten noemde hij het voorkomen dat Iran kernwapens krijgt.p

De Oekraense president Volodymyr Zelensky heeft aangegeven bereid te zijn zijn presidentschap op te geven in ruil voor vrede. Dit verklaarde hij tijdens een persconferentie voorafgaand aan de derde verjaardag van de oorlog in Oekrane, die vandaag wordt gemarkeerd. Zelensky voegde eraan toe dat hij zelfs bereid zou zijn af te treden als Oekrane lid kan worden van de NAVO, een stap die volgens hem cruciaal is voor de veiligheid van het land. In Oekrane zijn overal steunbetuigingen voor Zelensky te zien, zegt BNRs Oekranecorrespondent Chris Colijn.

Oekrane heeft opnieuw doelen in Rusland aangevallen. Volgens president Volodymyr Zelensky is er bij een aanval op de havenstad Primorsk veel schade aangericht. Ook zijn er drones afgevuurd richting het noordwesten van Rusland, waar tankers van de schaduwvloot in de Zwarte Zee zijn aangevallen. Volgens de BBC worden de Russen steeds nerveuzer omdat Oekrane steeds dieper Rusland weet binnen te dringen met langeafstandsdrones.

De Amerikaanse regering heeft een nieuw pakket aan wapens toegezegd aan Oekrane. Het heeft een waarde van 500 miljoen dollar en omvat onder meer Himarsraketsystemen en raketten waarmee radarinstallaties kunnen worden uitgeschakeld.ppDe toezegging volgt op een aankondiging van tien dagen geleden, waarin Washington Oekrane een wapenpakket van 725 miljoen dollar in het vooruitzicht stelde, met raketten, munitie en landmijnen.ppPresident Biden lijkt er alles aan te doen om Oekrane voor het einde van zijn ambtstermijn nog zoveel mogelijk militaire steun te verlenen. Hij heeft nog altijd meer dan vijf miljard dollar die hij als president vrij kan geven voor militaire steun. Het Witte Huis heeft al laten doorschemeren dat er tot het einde van Bidens ambtstermijn hulp zal blijven komen voor Oekrane.ph2Onderhandelingenh2pAankomend president Trump zei vorige week nog dat Oekrane na zijn aantreden mogelijk op minder Amerikaanse militaire steun kan rekenen. In het tvprogramma Meet the Press NBC benadrukte hij dat de VS veel meer geld heeft uitgetrokken voor Oekrane dan Europa. Volgens Trump is het aan Europa om dat recht te trekken.ppEerder heeft Trump gezegd dat hij de oorlog in Oekrane snel wil beindigen, zelfs binnen 24 uur. Hoe hij dat voor elkaar wil krijgen, is onduidelijk.ppAfgelopen tijd zijn er steeds meer tekenen dat er mogelijk deze winter nog gesprekken zullen beginnen over het beindigen van de oorlog. Polen, een van de felste verdedigers van Oekrane, zei deze week dat het een rol wil spelen bij de onderhandelingen tussen Rusland en Oekrane. Polen is vanaf 1 januari een half jaar voorzitter van de EU.ppOok de Oekraense president Zelensky heeft aangegeven dat hij ervan uitgaat dat er onderhandelingen aankomen. Hij wil dat het Westen zijn land in de aanloop daarnaar nog zoveel mogelijk steunt, om sterker aan te schuiven aan de gesprekstafel.ppAfgelopen weken hebben Russische troepen wat terrein gewonnen in Oekrane. Ze naderen nu de strategisch gelegen stad Pokrovsk, een knooppunt en militaire uitvalsbasis.p

Na urenlange gesprekken tussen de Verenigde Staten en Oekrane in het Saudische Jeddah gaan de Amerikanen per direct weer militaire hulp leveren aan Oekrane. Ook gaat de VS weer inlichtingen delen met het Oekraense leger.ppDaarnaast accepteert Oekrane een Amerikaans voorstel voor een staakthetvuren van dertig dagen met Rusland. De Verenigde Staten gaan het voorstel vandaag of morgen aan het Kremlin voorleggen. President Trump hint op een gesprek met de Russische president Poetin later deze week. Vanuit Rusland is er is nog geen reactie gekomen op het plan.ppWe gaan ze vertellen dat dit op tafel ligt, zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio na het overleg in Jeddah. Oekrane is bereid om te stoppen met de gevechten, te stoppen met schieten en te gaan praten. En nu is het aan hen Rusland, red. om ja of nee te zeggen.ppDe oorlog tussen Rusland en Oekrane is inmiddels al meer dan drie jaar aan de gang. Op 24 februari 2022 vielen Russische troepen massaal Oekrane binnen. ph2Alsnog grondstoffendealh2pPrecies een week geleden pauzeerden de Verenigde Staten alle militaire hulp aan Oekrane. Een dag later werd bekend dat de VS ook het delen van inlichtingen aan Oekrane had opgeschort. De militaire steun en inlichtingen vanuit de VS zijn essentieel voor Oekrane in de oorlog met Rusland.ppTrump gaf aan dat de VS de hulp weer zou hervatten zodra Oekrane zou laten zien zich te goeder trouw in te zetten voor onderhandelingen met Rusland.ppDe pauzes volgden op de openlijke botsing tussen de Amerikaanse president Trump en Oekraense president Zelensky in het Witte Huis, eind vorige maand. Naar verwachting zouden de twee leiders toen een principeovereenkomst ondertekenen over de wederopbouw van Oekrane na de oorlog, inclusief een grondstoffendeal. In plaats daarvan werd Zelensky het Witte Huis uitgestuurd.ppVoor het eerst sinds die hevig ontspoorde ontmoeting voor het oog van de pers kwamen een Oekraense en Amerikaanse delegatie vandaag bijeen. In het Saudische Jeddah is afgesproken om zo snel mogelijk alsnog een grondstoffendeal te ondertekenen.ppTijdens de gesprekken zat onder meer de Amerikaanse nationale veiligheidsadviseur Mike Waltz aan tafel. Zelensky was ook in Jeddah, maar zat niet aan tafel bij de gesprekken.p

Een grote droneaanval van Oekrane heeft gisteravond en vanochtend chaos veroorzaakt op Russische luchthavens. Door de aanvallen waren verschillende luchthavens rondom hoofdstad Moskou gesloten, net als vliegvelden in andere Russische steden. Honderden vluchten werden geannuleerd.ppHet was de grootste luchtaanval van Oekrane sinds de Russische invasie in 2022. Volgens het Russische ministerie van Defensie heeft Rusland in de afgelopen nacht ruim 500 Oekraense drones neergehaald, meldt The Moscow Times. Ook zouden er meerdere raketten zijn vernietigd.ppRusland heeft vannacht meerdere drones en ballistische raketten op de Oekraense hoofdstad Kyiv en andere steden afgevuurd, meldden de Oekraense autoriteiten. In Kyiv kwamen een moeder en haar zoon om het leven en raakten minimaal zeven mensen gewond.ph2Dag van de Overwinningh2pDe Oekraense aanvallen komen op een voor Rusland ongelukkig moment. Morgen viert het land de overwinning op naziDuitsland met een militaire parade in Moskou.ppEerder kondigde Rusland nog een eenzijdig staakthetvuren af in de oorlog met Oekrane. Dat zou wat het Kremlin betreft moeten gelden van morgen tot en met vrijdag. Oekrane gaf daarop aan dat het niet wilde wachten tot morgen en voorstander is van een langdurig bestand, dat minstens 30 dagen duurt.ppBij de zogeheten Russische Dag van de Overwinning zijn morgen ruim twintig wereldleiders aanwezig. Onder anderen de Chinese leider Xi, de Braziliaanse president Lula en de Servische president Vucic komen ervoor naar Moskou.p

Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk hebben Oekrane vanavond belangrijke veiligheidsgaranties toegezegd. Mocht er een vredesakkoord worden gesloten tussen Rusland en Oekrane, dan zeggen de Britten en Fransen bereid te zijn tot het sturen van eigen militairen naar Oekrane.

Nederland steekt nog eens 248 miljoen euro in drones voor Oekrane. Dat heeft defensieministerDilan Yeilgz bekendgemaakt. Deze drones zullen in Oekrane en Nederland worden gemaakt.

Oekrane heeft voor het eerst Britse Storm Shadowraketten afgevuurd op militaire doelen in Rusland. Dat meldt een westerse functionaris aan persbureau Bloomberg.ppHet Verenigd Koninkrijk zou Oekrane toestemming hebben gegeven voor het gebruik van de raketten als reactie op de Russische inzet van NoordKoreaanse troepen in de oorlog in Oekrane. De Britse regering beschouwt deze stap als een escalatie, meldt de bron van Bloomberg die anoniem wil blijven.ppDe Britse premier Starmer heeft niet publiekelijk bekendgemaakt dat hij het gebruik van de Storm Shadows heeft toegestaan, maar het heeft er dus alle schijn van. Het kantoor van Starmer wil het bericht van Bloomberg niet bevestigen. Een woordvoerder zegt dat er niet gereageerd wordt op vragen over operationele zaken, meldt persbureau Reuters.ph2Koersk en Krasnodarh2pDe Amerikaanse president Biden gaf eerder groen licht aan Oekrane om ATACMSraketten af te vuren op Russische doelen. In de nacht van maandag op dinsdag zijn ze dan ook ingezet op Russisch grondgebied, meldden zowel Oekrane en Rusland als de VS. Vanuit Kyiv en Washington werd het achter de schermen aan journalisten bevestigd.ppHet bereik van de Britse Storm Shadowraketten is 250 kilometer. Dat is iets minder dan dat van de ATACMS, die doelen op 300 kilometer kunnen treffen. ppHet Russische Telegramkanaal Rybar verwijst naar beelden die op de berichtenapp worden gedeeld van brokstukken van Storm Shadowraketten in de Russische regio Koersk. Ook zouden er twee raketten zijn onderschept boven de havenstad Jejsk, aan de Zwarte Zee in de zuidelijke regio Krasnodar. De beelden zijn niet onafhankelijk geverifieerd.ph2Ambassade dichth2pDe Oekraense president Zelensky roept westerse regeringen al langer op om hun militaire steun te vergroten, inclusief het toestaan van het gebruik van raketten met een groter bereik. Hiermee wil Oekrane militaire en andere strategische doelen raken in Rusland.ppHet Oekraense leger kan zich nu niet alleen richten op de Russische troepen aan het front, maar kan ook logistieke centra, wapenopslagplaatsen en troepen dieper in het achterland aanvallen. Zo kan het proberen de Russische opmars te frustreren.ppDe Amerikaanse ambassade in Kyiv blijft vandaag dicht vanwege de dreiging van een grote Russische aanval. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken meldde vandaag dat daarover specifieke informatie is binnengekomen. Een verband met de inzet van de ATACMS wordt niet uitgesloten. Rusland bestempelde het gebruik van de raket buiten de grenzen van Oekrane eerder als een escalatie.p

Oekrane is bereid om over te gaan op een bestand met Rusland. Dat is de uitkomst van de negen uur durende ontmoeting tussen afgevaardigden van Oekrane en de Verenigde Staten in Jeddah, in SaudiArabi. Oekrane en de VS laten nu in een gezamenlijk statement weten dat Oekrane bereid is om onmiddellijk over te gaan op een staakthetvuren van dertig dagen. Rusland moet nog instemmen.

Kuuut: Oekrane. Bijna vergeten, maar: ook dat nog.

Er komt een speciaal Ruslandtribunaal om de verantwoordelijken voor de ernstigste geweldsmisdrijven in Oekrane te kunnen vervolgen. Nederland wil graag gastland worden van de op te richten rechtbank. Het zogenoemde agressietribunaal zal ook president Poetin op het wensenlijstje hebben staan, is de verwachting.ppVanuit Lviv kwam de boodschap dat er politieke overeenstemming is over welk mandaat het tribunaal moet krijgen. In het westen van Oekrane kwamen tal van EUministers van Buitenlandse Zaken bij elkaar, net als de Britse minister. Nederland stuurde de ambassadeur.ph2Europadagh2pAl twee jaar wordt de oprichting van zon tribunaal voorbereid. Niet toevallig vandaag kwam het duidelijke signaal van Europa en Oekrane dat Russische misdaden niet onbestraft mogen blijven en dat gerechtigheid van het allergrootste belang is.ppDe Europese Unie viert ieder jaar op 9 mei Europadag, de dag van de Schumanverklaring uit 1950 die gezien wordt als de basis van de Europese samenwerking. Robert Schuman was de minister van Buitenlandse Zaken van Frankrijk en zei in de verklaring onder meer: De wereldvrede kan slechts worden bewaard door inspanning van alle positieve krachten welke hem tegen de dreigende gevaren kunnen beschermen.ph2Diplomatiek tegenoffensiefh2pEuropadag valt op dezelfde dag als de belangrijkste feestdag van het land waar dat gevaar vandaan komt. Rusland viert vandaag Djen Pobjedi, de dag van de overwinning op naziDuitsland, met grote militaire parades. Poetin laat er niet alleen zijn militaire macht mee zien: het is ook een diplomatiek offensief. Dat er voor het eerst in jaren tientallen internationale leiders op de tribunes in de Russische hoofdstad zitten, laat volgens de president zien dat hij niet zo gesoleerd is op het wereldtoneel als wordt gezegd.ppHet land dat Poetin binnenviel, Oekrane, organiseerde daarop een diplomatiek tegenoffensief. Terwijl in Moskou de tanks over het Rode Plein rollen, trokken onder meer buitenlandchef Kaja Kallas en de kersverse Duitse minister van Buitenlandse Zaken naar de begraafplaats van Lviv. Daar liggen duizenden doden en er moet regelmatig meer plek worden gemaakt omdat oude velden vol liggen met gesneuvelde militairen.ppDaarna werden handtekeningen gezet onder het document dat laat zien dat er een politiek akkoord is voor de oprichting van het Ruslandtribunaal. Volgende week zal president Zelensky de Raad van Europa formeel vragen het op te richten. Oekrane doet al sinds het begin van de grootschalige invasie onderzoek naar Russische misdaden, volgens de openbaar aanklager zijn dat er al meer dan 150.000.ph2Verantwoordelijken vervolgenh2pHet op te richten tribunaal krijgt de mogelijkheid verdachten in afwezigheid te berechten, laten EUambtenaren weten, en zal zich richten op een top 20 van mensen die verantwoordelijkheid zijn voor de ernstigste misdaden. Poetin en zijn ministers kunnen niet vervolgd worden zolang ze in functie zijn. Maar bijvoorbeeld de Russische oudminister van Defensie Sjojgoe zou volgens hoge EUambtenaren wel ter verantwoording kunnen worden geroepen. Sjojgoe was minister tijdens de inval van Oekrane in februari 2022.ppIn Den Haag is al het Internationaal Strafhof ICC, dat moet optreden tegen oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid, genocide en agressie tegen een ander land. Maar dat laatste misdrijf, waar de Russische inval in Oekrane onder kan vallen, wordt zelden vervolgd. Bovendien erkent Rusland het ICC niet.ph2Niet helemaal eensgezindh2pDaarom werkten de afgelopen tijd tientallen landen aan het speciale tribunaal, waaronder alle EUlanden behalve Hongarije en Slowakije. Ook de Amerikaanse regering was een van de pleitbezorgers van het nieuwe rechtscollege. Maar onder president Trump trokken de Verenigde Staten hun steun ervoor vorige maand in.ppEn hoe graag de EU ook wil benadrukken dat het onverkort achter Oekrane staat, helemaal eensgezind zijn de 27 landen niet. Premier Fico van EUlid Slowakije, is op het Rode Plein in Moskou, net als de Servische president Vucic en de president van de Servische Republiek Dodik, onderdeel van Bosni en Herzegovina.ppServi en Bosni en Herzegovina zijn allebei kandidaatlid van de EU. Buitenlandchef Kallas riep de leiders gisteren nogmaals met klem op niet te gaan. Degenen die echt vrede steunen kunnen niet naast Poetin gaan staan, maar zouden in Oekrane moeten zijn, niet in Moskou.ppEerder zei ze dat zoiets niet licht opgevat zou worden en werd gesuggereerd dat er gevolgen zouden zijn, maar onduidelijk is welke. Fico, Vucic en Dodik trokken zich er in ieder geval niets van aan. Voor Poetin is hun komst juist extra belangrijk, omdat het westerse verdeeldheid toont.p

Europese landen krijgen met ingang van vandaag geen leveringen meer van Russisch gas via Oekrane. Dat was al de verwachting, omdat het contract tussen Rusland en Oekrane is afgelopen en er geen nieuwe afspraken zijn gemaakt.ppHet Russische gasbedrijf Gazprom heeft nu bekendgemaakt dat de gaskraan is dichtgedraaid. Slowakije, een van de landen die gebruikmaken van de bewuste pijpleiding, bevestigt dat de levering is gestopt.ppIn 2019 werd de deal gesloten, waardoor er gegarandeerd vijf jaar lang gas uit Rusland naar Europa zou worden vervoerd. Na de Russische inval in Oekrane, begin 2022, besloot de Europese Unie om zo snel mogelijk de gasinvoer vanuit Rusland te willen stoppen. De pijpleiding is goed voor zon 5 procent van de Europese gasimport.ph2Voorbereidingenh2pDe gestopte levering heeft voor de meeste Europese landen weinig gevolgen. Ze hebben zich er al een tijd op kunnen voorbereiden.ppHet gas kwam voornamelijk terecht bij landen in Oost en CentraalEuropa. Moldavi, Hongarije en Slowakije zijn bijvoorbeeld grote afnemers. Premier Fico van Slowakije probeerde onlangs nog met Rusland te praten over het verlengen van de deal. Moldavi heeft inmiddels de noodtoestand afgekondigd.ppEen alternatief voor het Russische gas is de aanvoer van vloeibaar gas lng. Dat gas komt vanuit Qatar en de Verenigde Staten bijvoorbeeld via Griekenland Europa in.ph2Hogere prijzenh2pHet einde van de gasdeal komt op een moment dat er vanwege de koude maanden veel gas nodig is voor bijvoorbeeld de verwarming van huishoudens.ppDe Europese gasprijs reageerde in aanloop naar het aflopen van de deal al. Al een paar weken worden op de beurs flinke prijsstijgingen genoteerd. Maar dat komt nog niet in de buurt van de grote prijspieken die we in 2022 en 2023 hadden.ppDoor de relatief grauwe dagen zonder wind en zon wordt er ook minder duurzame energie opgewekt, waardoor de gascentrales harder moeten werken. Daardoor is er meer gas nodig en zijn de prijzen gestegen.p

Het Nederlandse kabinet geeft Oekrane 500 miljoen euro om drones aan te schaffen voor de oorlog tegen Rusland. Dat hebben de minister van Defensie Ruben Brekelmans en staatssecretaris Gijs Tuinman vanmiddag bekendgemaakt bij een bezoek aan Oekrane.

De Oekraense president Zelensky schrijft op X dat hij zo snel mogelijk en onder het sterke leiderschap van president Trump aan een duurzame vrede voor Oekrane wil werken. We waarderen echt hoeveel Amerika heeft gedaan om Oekrane te helpen bij het behoud van zijn soevereiniteit en onafhankelijkheid, zegt hij. Rusland viel Oekrane drie jaar geleden binnen. ppZelenskys boodschap leest als een poging om de breuk tussen Oekrane en de VS te herstellen. Vrijdag liep zijn ontmoeting met Trump in het Witte Huis uit op een ruzie. Als gevolg daarvan heeft de VS de levering van wapens en munitie aan Oekrane opgeschort. Daardoor kan Oekrane zich waarschijnlijk op korte termijn niet goed meer verdedigen tegen de aanvallen van Rusland.ph2Te betreurenh2pOnze ontmoeting in Washington ging niet zoals die had moeten gaan, schrijft Zelensky op X. Het is te betreuren dat het zo is gegaan. Het is tijd om dit te herstellen. We willen in de toekomst constructief samenwerken en communiceren.ppDaarvoor wil Zelensky zo snel mogelijk weer in gesprek met de VS. Hij doet een aantal concrete voorstellen. In de eerste fase van een eventueel bestand zouden Rusland en Oekrane gevangenen kunnen uitwisselen en de oorlog in de lucht en op zee kunnen opschorten. Frankrijk stelde gisteren iets vergelijkbaars voor.ph2Veiligheidsgarantiesh2pDoor de ruzie van vrijdag ging het sluiten van een akkoord over het gezamenlijk winnen van Oekraense grondstoffen niet door. Zelensky wilde daar veiligheidsgaranties van de VS voor, maar kreeg die niet. Trump zei dat Zelensky ondankbaar en respectloos was en geen vrede wil.ppVandaag lijkt Zelensky zich meegaander op te stellen. Hij zei dat hij het grondstoffenverdrag op elk moment en in elke vorm wil tekenen. We zien dit akkoord als een stap voorwaarts naar meer veiligheid en solide veiligheidsgaranties en ik hoop echt dat dit gaat werken.p

GrootBrittanni komt met een nieuw steunpakket voor Oekrane, met een waarde van ruim een half miljard euro. Daarmee moet de positie van Oekrane in de oorlog tegen Rusland worden versterkt. Noorwegen betaalt eraan mee.ppHet geld is volgens het ministerie van Defensie in Londen bedoeld voor radarsystemen, antitankmijnen en honderdduizenden drones. Het gaat om drones die, bestuurd vanaf de grond, Russische stellingen kunnen aanvallen en drones die automatisch op een geprogrammeerd doel afgaan.ppOok wordt een deel van het geld gebruikt om wapens en voertuigen te onderhouden die al zijn geleverd.ph2Nieuw overleg over steunh2pDe Britten komen met het pakket voorafgaand aan een ontmoeting van de zogeheten Oekrane Contact Groep. Dat is een overleg voor de cordinatie van de wapensteun aan Oekrane. Vijftig landen doen eraan mee. Vandaag komen de ministers van Defensie van deelnemende landen naar Brussel.ppDe Britse minister Healey noemt 2025 een kritiek jaar voor Oekrane. Onze taak als ministers van Defensie is het om de Oekraense strijders te geven wat ze nodig hebben, gaat Healey volgens zijn ministerie zeggen in zijn toespraak.ppDe Amerikaanse minister Hegseth haakt naar verwachting digitaal aan bij het overleg. Zijn voorganger Lloyd Austin heeft de groep opgericht en tot begon dit jaar alle vergaderingen voorgezeten. De regeringTrump wil geen leidersrol in het overleg. Nu zijn GrootBrittanni en Duitsland voorzitter.p