Rien ne se perd, tout se transforme. La société CIV-50 expérimente à la brasserie de la Lys de Roubaix, l’utilisation de l’énergie produite par des serveurs informatiques du campus Piktura, en chaleur pour chauffer la brasserie… et bientôt les cuves.

4 Shtator 2026 Një pikturë e Wassily Kandinskyt, e lënë nga një familje holandeze që u arratis nga pushtimi nazist dhe që më vonë u ekspozua për dekada në një muze gjerman, do të dalë në ankandin e…

LONDËR — Një pikturë e rrallë me akuarel e shekullit të 19-të, që paraqet qytetin e Durrësit, është zbuluar në Londër pas shitjes në një ankand publik. Vepra historike mban firmën e piktorit të shquar napoletan Gabriele Carelli (1820–1900) dhe pasqyron peizazhin bregdetar siç dukej rreth dy shekuj më parë. E titulluar “Durrësi”, piktura e realizuar në letër ka përmasa të vogla prej 13.7 x 21.6 centimetra. Artisti italian u vendos në Durrës rreth viteve 1850–1860 së bashku me të vëllain për t’i shpëtuar trazirave në Napoli, duke dokumentuar detajet e arkitekturës dhe atmosferën lokale të kohës. Peizazhi u shit në shtator të vitit 2009 përmes shtëpisë Halls Fine Art te një blerës që ka preferuar të mbetet anonim. Carelli njihej për lidhje të forta me Mbretëreshën Viktoria, gjë që e shtyu të jetonte në Londër, ndërsa sot një pjesë e madhe e koleksionit të tij ruhet në Windsor Castle. Kjo vepër e rrallë dëshmon rëndësinë historike të portit të Durrësit si qendër frymëzimi për artistët evropianë të shekullit të 19-të. _Burim:_ Gazeta Metro _— Redaksia ZHURMA_

ROCHESTER HILLS — Dom Fred Kalaj, pastor i Kishës së Shën Palit në Rochester Hills, Michigan, u shquar në një profil të Diellit si figurë e qendrëshme që bashkon altarin me atdhënin përmes teologjisë, filozofisë dhe artit shqiptar, duke u bërë dëshmitar i një udhëtimi ku feja, liria dhe kujtesa kryqëzohen. Kisha katolike shqiptaro-amerikane e Shën Palit, e mbushur me piktura të Pashk Pervathit, piktorit lezhian, funksionon si hapësirë ku liturgjia takohet me historinë dhe gjuha shqipe ruhet në diasporë. Dom Fredi e ka kthyer këtë vend në një urë mes së shkuarës dhe së ardhmes për brezat e rinj shqiptarë. Bisedimet me të zbulojnë një mendim të thellë që ngre filozofët e mëdhenj: nga kërkimi i Shën Tomas Akuinit për të vërtetën, deri te "zemra e shqetësuar" e Shën Augustinit dhe "pse-në" e Viktor Franklit. Dom Fredi nuk jep përgjigje të gatshme, por zgjon etjen për t'u kërkuar më tej. Vuajtja e përjetuar nën komunizëm nuk u bë fundi i rrugës për të, por burim misioni. Në frymën e Xhak Mariten, shërbimi i tij nuk udhëheq vetëm një institucion, por kujdeset për persona dhe plagë konkrete. Ai predikon faljen si shërim, jo si ide abstraktë. Patriotizmi i Dom Fredit shfaqet në veprë: ruajtja e gjuhës shqipe, edukimi i brezave, bashkimi i komunitetit. Ai është mbështetës i aktiviteteve kulturore dhe patriotike që tejkalojnë detyrën institucionale, dëshmon se identiteti kombëtar është forcë e jetueshme, jo retorikë bosh. Kujtesa e martirëve shqiptarë mbetet shtyllë themelore e veprës së tij. Dom Fredi argumenton se një shoqëri që harron sakrificat e saj humbet pjesë të busullës morale. Në traditën biblike, kujtesa është detyrim shpirtëror që mbrojt dinjitetin njerëzor kundër dhunës së çdo regjimi. Portreti i Dom Fred Kalajt përmbledhet në tri nocione: thirrja drejt altarit, kujtesa e sakrificave, shërbimi si formë ekzistence. Ai mbetet bariu shpirtëror që nuk ruan vetëm një bashkësi besimtarësh, por një kujtesë të tërë historike e komunitare shqiptare në Amerikë. _Burim:_ Dielli _— Redaksia ZHURMA_

PRISHTINË — Fatmir Loshi, grafikist i banuar në Itali për gati tri dekada, hapi të enjten mbrëma ekspozitën "Rrënjët" në "Hani e dy Robertëve" në Prishtinë, duke paraqitur piktura të bazuara në fotografi të vjetra bardhezi të shqiptarëve nga trojet që sot gjenden jashtë kufijve të Kosovës dhe Shqipërisë. Ekspozita, e kuratuar nga Tafil Peci, mik i Loshit dhe koleg i hershëm studentesh pas Fatmir Krypës, përfshin personazhe nga Çamëria, zonat e Maqedonisë së Veriut, Malit të Zi dhe Sanxhaku i Nishit — vende ku sot komunitetet shqiptare janë asimiluar ose kanë migrue, sipas të folurit të artistit. Loshi ka punuar dy vite të plotë mbi këtë projekt, duke riprodhuar me brushë imazhe dokumentare të shkurta nga fotografë të huaj që kanë kaluar në trojet shqiptare para një shekulli. "Fotografitë bardhezi të vjetra kanë një vlerë të veçantë pasi janë dokumente", ka deklaruar ai në hapje. Në një nga portretet më goditëse, një vajzë nga Reka e Epërme duket me sy të mbuluar me ngjyrë të zezë dhe gojë me të bardhë. Loshi e përshkruan si imazh pa autor që simbolizon fshehjen e identitetit shqiptar: "Sot aty asnjë familje nuk është deklaruar shqiptare. Janë asimiluar e kanë migrue." Artisti qëndron thuajse besnik paletës bardhezi, duke ua ruajtur personazheve të moçmen që ua shton vlerën historike. "Më pëlqejnë fotografitë e vjetra dhe kam pasur njëfarë drite që t'i bëj këto vepra. Unë jam grafist dhe fotografia ka një lidhje me grafikën", ka thënë Loshi. Peci vlerëson se veprat shkojnë përtej riprodhimit me brushë, duke kthyer punën e fotografëve në vepër arti dhe duke sjellë në memorie kolektive personazhe "të zakonshme, të papopullarizuara" që nuk kanë qenë në skenën politike apo kombëtare. "Fatmir Loshi këto personazhe i kthen në memorie kolektive", ka theksuar kuratori. Me titullin "Rrënjët", ekspozita synon të bëjë thirrje për ndihmë ndaj shqiptarëve që kanë mbetur jashtë trungut. "Shqipëria e Kosova s'kanë nevojë t'iu qahet halli. Qëllimi është që të bëjmë thirrje t'iu ndihmojmë atyre që kanë mbetur jashtë trungut", ka përfunduar Loshi, duke theksuar misionin humanitar të projektit. _Burim:_ Koha.net _— Redaksia ZHURMA_

Nga Gjakova e zejtarëve doli një nga piktorët më të mëdhenj që ka dhënë bota shqiptare: Muslim Mulliqi. Në një kohë kur piktura moderne në Kosovë sapo po lindte, ai i dha asaj një zë të fuqishëm dhe të errët — telat e dritës që çajnë terrin, figura njerëzore monumentale, dhe një peshë ekzistenciale që të ndjek edhe pasi largohesh nga tabloja. Mulliqi lindi më 1934 në Gjakovë, në një familje me shpirt artistik — vëllai i tij, Rexho Mulliqi, ishte kompozitor, autor i muzikës së këngës legjendare 'Baresha'. Muslimi studioi pikturë në Akademinë e Arteve të Bukura në Beograd dhe u kthye për të ndërtuar diçka që ende nuk ekzistonte plotësisht: një skenë profesioniste të pikturës në Kosovë. ## Drita si gjuhë Stili i tij ishte ekspresionist, i ndërtuar mbi kontrastin e dritës dhe hijes — një chiaroscuro dramatik që i jepte figurës njerëzore një monumentalitet gati fetar. Paleta e tij shpesh ishte e murrme, e rëndë; drita nuk zbukuronte, por zbulonte. Në portrete e në kompozime të mëdha, Mulliqi pikturoi dhembjen, dinjitetin dhe vetminë e njeriut, pa ua zbutur asnjëherë tehun. ## Themeluesi i një shkolle Ndikimi i tij shkoi përtej telajos. Si mësues dhe si figurë qendrore, Mulliqi formësoi breza të tërë piktorësh kosovarë dhe ndihmoi ta vendoste pikturën shqiptare të Kosovës në hartën evropiane. Ashtu si Esat Mekuli në letërsi, ai qe një nga ndërtuesit e institucioneve të padukshme të kulturës — jo vetëm vepra, por një traditë e tërë që mund të vazhdonte pas tij. Ai ndërroi jetë më 1998, në prag të luftës. ## Pse ka rëndësi Veprat e Muslim Mulliqit rrinë sot në galeritë kombëtare si dëshmi se Kosova nuk kishte vetëm poetë e këngëtarë, por edhe një mjeshtër të madh të ngjyrës dhe dritës. Ai vërtetoi se një kulturë e vogël, nën trysni, mund të prodhojë art të një cilësie universale — dhe se figura njerëzore, e pikturuar me ndershmëri, është gjithmonë moderne. _Burimet: dokumentimi mbi pikturën moderne të Kosovës; të dhënat biografike mbi Muslim Mulliqin dhe familjen Mulliqi; literatura kritike mbi ekspresionizmin dhe artin figurativ shqiptar._

Nga Gjakova e zejtarëve doli një nga piktorët më të mëdhenj që ka dhënë bota shqiptare: Muslim Mulliqi. Në një kohë kur piktura moderne në Kosovë sapo po lindte, ai i dha asaj një zë të fuqishëm dhe të errët — telat e dritës që çajnë terrin, figura njerëzore monumentale, dhe një peshë ekzistenciale që të ndjek edhe pasi largohesh nga tabloja. Mulliqi lindi më 1934 në Gjakovë, në një familje me shpirt artistik — vëllai i tij, Rexho Mulliqi, ishte kompozitor, autor i muzikës së këngës legjendare 'Baresha'. Muslimi studioi pikturë në Akademinë e Arteve të Bukura në Beograd dhe u kthye për të ndërtuar diçka që ende nuk ekzistonte plotësisht: një skenë profesioniste të pikturës në Kosovë. ## Drita si gjuhë Stili i tij ishte ekspresionist, i ndërtuar mbi kontrastin e dritës dhe hijes — një chiaroscuro dramatik që i jepte figurës njerëzore një monumentalitet gati fetar. Paleta e tij shpesh ishte e murrme, e rëndë; drita nuk zbukuronte, por zbulonte. Në portrete e në kompozime të mëdha, Mulliqi pikturoi dhembjen, dinjitetin dhe vetminë e njeriut, pa ua zbutur asnjëherë tehun. ## Themeluesi i një shkolle Ndikimi i tij shkoi përtej telajos. Si mësues dhe si figurë qendrore, Mulliqi formësoi breza të tërë piktorësh kosovarë dhe ndihmoi ta vendoste pikturën shqiptare të Kosovës në hartën evropiane. Ashtu si Esat Mekuli në letërsi, ai qe një nga ndërtuesit e institucioneve të padukshme të kulturës — jo vetëm vepra, por një traditë e tërë që mund të vazhdonte pas tij. Ai ndërroi jetë më 1998, në prag të luftës. ## Pse ka rëndësi Veprat e Muslim Mulliqit rrinë sot në galeritë kombëtare si dëshmi se Kosova nuk kishte vetëm poetë e këngëtarë, por edhe një mjeshtër të madh të ngjyrës dhe dritës. Ai vërtetoi se një kulturë e vogël, nën trysni, mund të prodhojë art të një cilësie universale — dhe se figura njerëzore, e pikturuar me ndershmëri, është gjithmonë moderne. _Burimet: dokumentimi mbi pikturën moderne të Kosovës; të dhënat biografike mbi Muslim Mulliqin dhe familjen Mulliqi; literatura kritike mbi ekspresionizmin dhe artin figurativ shqiptar._

VJENË — Piktori ushtarak austriak, Rudolf Otto von Ottenfeld, ka përjetësuar shqiptarët dhe veshjet e tyre tradicionale nëpërmjet veprave të realizuara në kapërcyell të shekujve 19-të dhe 20-të. Këto piktura pasqyrojnë me besnikëri të lartë kostumet tradicionale, armët dhe tiparet dalluese të popullsisë shqiptare nën sundimin osman. Artisti i lindur në Veronë më 21 korrik 1856, i cili vdiq më 26 korrik 1913 në Pragë, ishte një nga anëtarët themelues të Secessionit të Vjenës. Ai gjithashtu shërbeu si profesor në Akademinë e Arteve të Bukura në Pragë dhe më parë studioi nën mbikëqyrjen e mjeshtrave Karl Wurzinger dhe Leopold Carl Muller. Ottenfeld jetoi në Mynih gjatë viteve 1883–1893, ku në vitin 1892 u zgjodh në jurinë e Ekspozitës së Gjashtë Ndërkombëtare të Artit. Ilustrimet e tij të vitit 1895 mbi historinë e ushtrisë austriake midis viteve 1700 dhe 1867 u bënë një vepër standarde referimi për uniformat e asaj periudhe. Veprat e tij vijnë si testament shpirtëror i banorëve shqiptarë që jetuan nën sundimin osman, duke sfiduar kohën dhe vështirësitë. Detajet e kostumeve, ngjyrat e gjalla dhe armët e pikturuara dëshmojnë madhështinë dhe krenarinë e tyre përmes një mishërimi të reales që ruhet edhe sot në koleksione të ndryshme. _Burim:_ Dielli _— Redaksia ZHURMA_

19 Korrik 2026 Pablo Picasso krijoi në vitin 1907 një nga veprat më të famshme dhe më të debatueshme të historisë së artit: “Zonjushet e Avinjonit” (Les Demoiselles d’Avignon). Piktura, e cila në f…

— Me dy piktura, Akil Dashevci është prezantuar në ekspozitën Port Gallery, që është hap në Muzeun e Picassos në Barcelonë. Nga Fondacioni Akili është bërë e ditur se dy veprat e Akilit janë prezantuar para publikut dhe janë vlerësuar nga kritikë të njohur të artit, ndërsa janë përshkruar dhe interpretuar nga kuratorët e organizimit PitturiAmo, duke marrë vëmendje të veçantë për cilësinë dhe mesazhin artistik. Ekspozita që është hapur më 10 korrik do të jetë e hapur deri më 17 korrik në Muzeun e Piccasos në Barcelonë ku pritet të zhvillohet edhe ceremonia e ndarjes së çmimeve për artistët pjesëmarrës. Lexo më shumë mbi Akil Dashevci dhe ekspozitën e tij në Muzeun e Picassos. _Burim: Gazeta Tema,_ https://www.gazetatema.net/ — Redaksia ZHURMA

— Java Kulturore Franceze do të nisë këtë të diel për të zgjatur deri më 24 korrik, me aktivitete të ndryshme që shtrihen nga piktura impresioniste, te teatri klasik, baleti, kinemaja, letërsia, muzika dhe shumë forma të tjera artistike. Franca është një nga qendrat më të rëndësishme botërore të artit dhe kulturës, me një trashëgimi të pasur dhe me ndikim të madh në krijimtarinë dhe mendimin kulturor global. Arti francez vazhdon të frymëzojë breza të tërë artistësh dhe publiku anembanë botës. Tashmë, e gjithë kjo trashëgimi dhe energji krijuese do t’i vijë më afër publikut shqiptar. Ky është edicioni i 5-të i Javëve Kulturore Ndërkombëtare, gjatë të cilit Shqipëria shndërrohet në një skenë të madhe artistike, ku kultura nga e gjithë bota takohen për të sjellë emocione, ngjyra, tinguj dhe histori unike. _Burim: ATSH, https://ata.gov.al/2026/07/09/java-kulturore-franceze-do-te-sjelle-art-kulture-energji-e-frymezim/ — Redaksia ZHURMA_

_TIRANË_ — Buron Kaceli, piktor me titullin "Mjeshtër i Madh", risjell në vëmendje pikturën e tij të vitit 2025 titulluar "Shqipnia". Vepra qendrore e tij është një grua e re, një personifikim klasik i monumentit "Nëna Shqipëri". Vështrimi i saj drejtuar përpara sugjeron shpresë dhe vizion për të ardhmen. Kaceli ndërthur me mjeshtëri simbole kombëtare dhe ndërkombëtare në veshjen dhe sfondin e figurës. Shamia tradicionale (qeleshe) përfaqëson trashëgiminë shqiptare. Në të njëjtën kohë, shqiponja pranë zemrës bashkërendoset me simbolet e SHBA dhe BE, duke pasqyruar pozicionimin gjeopolitik të Shqipërisë. Vepra e Kacelit shërben si dëshmi vizuale e identitetit modern të Shqipërisë. Alegoria e fuqishme përqendrohet te identiteti i Shqipërisë dhe rreshtimi i saj ndërkombëtar. Simbolika gjeopolitike pasqyron përpjekjen e Shqipërisë për të balancuar trashëgiminë kombëtare me rreshtimin drejt SHBA-së dhe BE-së. _Burim:_ Gazeta Tema _— Redaksia ZHURMA_

UASHINGTON — Presidenti amerikan Donald Trump prezantoi dizajnin e pasaportës së re amerikane, të lëshuar në edicion të kufizuar për 250-vjetorin e themelimit të SHBA-së, me portretin e tij dhe një mesazh që shkaktoi reagime të forta. Në faqen e pasaportës shfaqet portreti i Trumpit mbi tavolinën presidenciale, me tekstin e Deklaratës së Pavarësisë në sfond dhe nënshkrimin e tij. Në faqen përballë është piktura "Deklarata e Pavarësisë" e John Trumbull. Por vëmendjen e të gjithëve e tërhoqi fjalia "Mirë se vini, por silluni mirë!", e cila u bë objekt talljesh në rrjetet sociale. Shumë përdorues theksuan se pasaporta u lëshohet qytetarëve amerikanë për të udhëtuar jashtë vendit dhe për t’u rikthyer në SHBA, ndaj mesazhi i drejtuar vizitorëve apo emigrantëve nuk ka kuptim. Komentuesit vunë në dyshim nëse Trumpi e kupton funksionin e një pasaporte. *Burim: Telegrafi* _— Redaksia ZHURMA_

3rd year students 3D short movie directed by Lola Leviez-Deblauwe, Quitterie Quipourt, Basile Galiegue, Anaïs Lecocq, Mathilde Maigre, Paul-Louis Couton. On Halloween night, three disguised kids go…

12 Maji 2026 Një pikturë e vjedhur nga nazistët gjatë Luftës së Dytë Botërore është zbuluar në shtëpinë e pasardhësve të një bashkëpunëtori të njohur holandez të regjimit nazist, duke rikthyer në v…

3 Prill 2026 Në zemër të Saharasë algjeriane, pllaja e Tassili n’Ajjer fsheh një nga thesaret më enigmatikë të njerëzimit: mijëra piktura dhe gravura shkëmbore që datojnë deri në 12 mijë vite më pa…

29 Mars 2026 Një pikturë e çmuar e piktorit impresionist Pierre-Auguste Renoir, e titulluar “Les Poissons”, është vjedhur nga ambientet e “Fondacionit Magnani-Rocca”, në Mamiano di Traversetolo, në…

15 Shkurt 2026 Në Tiranë, kultura dhe arti bashkohen për të krijuar një eksperiencë të paharrueshme. “Sofra Tiranase 2026” vjen si një festë e kulturës, ngjyrave dhe emocioneve të bukura. Nën organ…

YouTube video by PIKTURA

7 Shkurt 2026 Një pikturë që paraqet një këmbë të djathtë nga Michelangelo pritet të shitet për miliona dollarë në ankandin e Christie’s. “Kjo është një vepër nga një prej artistëve më të rëndësish…