A intervención está impulsada pola Cátedra de Arqueoloxía e Educación Patrimonial e participan nove persoas expertas en patrimonio galego.

A construción, declarada patrimonio Histórico Artístico en 1975, poderá visitarse baixo a guía do arqueólogo Ángel Concheiro o venres e o sábado vindeiros

Unha nova campaña de escavacións dirixidas pola profesora de Arqueoloxía da USC e investigadora do Centro de Investigación Interuniversitario das Paisaxes Atlánticas Culturais (CISPAC), Pilar Prieto, comezará en Adai este luns, 31 de agosto, grazas á autorización da Asociación da Comunidade de Montes M.V.M.C. Vecinos de Adai. Primeiro foi escavado o Corro dos Mouros, entre 2023 e 2025, xacemento único e de enorme importancia para a comprensión da ritualidade funeraria do Bronce Final ata avanzada a Idade do Ferro en Galicia. De feito, aínda se continúa investigando en laboratorio a abundante información recompilada durante estes anos: algo máis de 5000 pezas, unas 330 mostras, a partir das que se realizaron 14 datacións. Neste cuarto ano, a Universidade ampliará as investigacións a outros xacementos da mesma zona, chamada Penas do Caldeiro, na parroquia lucense de Santa María Madalena de Adai, aos que xa fixera mención o veciño Xosé Darriba. A actividade desenvolverase ata outubro grazas ao financiamento dos proxectos ‘RODAS -Yacimientos funerario-rituales singulares del Final de la Edad del Bronce a la Edad de Hierro en el Noroeste Ibérico. Plan Nacional de PROYECTOS DE GENERACIÓN DE CONOCIMIENTO 2024 da Axencia Estatal de Investigación (Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades do Goberno de España)’ e o proxecto de Consolidación e estruturación 2025 GRC GI-1553 EcoPast da Xunta de Galicia. “Traballamos coa hipótese de que Penas do Caldeiro é unha paisaxe sagrada desde o Neolítico Medio (o IV milenio antes de Cristo) coa construción de polo menos sete mámoas ata a Segunda Idade do Ferro (sobre o III século antes de Cristo) coa construción xa no Bronce Final da roda do Corros dos Mouros e probablemente a realización dos gravados das rochas próximas”, explica a profesora Prieto. O lugar foi posteriormente frecuentado polos romanos e, ata a actualidade, foi cambiando o uso e o significado desta paisaxe. O obxectivo deste ano é facer a limpeza e o rexistro completo de tres petróglifos, alén de escavar na súa contorna. Un dos petróglifos seleccionados é o coñecido como ‘altar de Adai’, lugar moi apreciado e visitado. Este petróglifo amosa un fondo de cabana gravado na rocha duns 40 metros cadrados, onde se poden apreciar as división internas desa cabana, que foi xa en 2015 publicada na revista Gallaecia e onde se propón unha posible reconstrución en 3D. “Trataremos de caracterizar estes xacementos, ver se hai novos gravados e actividade humana asociada a eles”, sinala Pilar Prieto. Durante as escavacións realizaranse mostraxes para datalos e coñecer a súa cronoloxía. Realizarase tamén prospección xeofísica na zona para tratar de identificar restos de estruturas arqueolóxicas no subsolo e poder así seleccionar unha zona apropiada para escavar no próximo ano e seguir ampliando a investigación nesta paisaxe prerromana.

'Só navego na voz con que dis o meu nome' / Xaime Toxo / Autopublicación /2026 / 204 páxinas / 16 euros.

El abandono de un pueblo es un proceso más o menos preparado, más o menos previsto y organizado. Cerrar una casa implica un cúmulo de actividades: las últimas tareas de mantenimiento y cuidado del esp...

A este veciño de Cariño, devoto da historia local e da arqueoloxía, gustaríalle coñecer a orixe do Carallo de Balteiro, unha posible escultura fálica no Camiño de Teixido

A escavación, impulsada polo Concello de Ferrol e a Universidade da Coruña (UDC) a través da Cátedra de Arqueoloxía e Educación Patrimonial, tamén sacou á luz fragmentos dunha vasilla con … La entrada Achada unha peza de posible orixe grega, na campaña arqueolóxica no Castro de Esmelle se publicó primero en Galicia Ártabra Digital.

Estudar como viviron as comunidades prehistóricas na costa galega e como os cambios ambientais transformaron a paisaxe durante os últimos 8.000 anos é o obxectivo do proxecto de investigación ‘Arqueoloxía e xeomorfoloxía do litoral na prehistoria recente da ría de Arousa (MARXE)’, coordinado polo Instituto de Arqueoloxía de Mérida (IAM), centro mixto do Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC) e da Xunta de Estremadura, no que participan a Universidade de Santiago de Compostela (USC) e a Universidade de Estremadura (UEx) como centros corresponsables. Integrado por un equipo interdisciplinar que leva traballando na zona desde hai máis de 15 anos, o proxecto está formado por dous subproxectos dedicados ao estudo arqueolóxico e xeomorfolóxico do litoral galego («Arqueoloxía nas marxes: a ocupación de áreas insulares e litorais na prehistoria recente da ría de Arousa» e «Xeomorfoloxía nas marxes: formas e depósitos holocenos na ría de Arousa»), e está financiado polo Plan Estatal (Programa Estatal de Proxectos de Xeración de Coñecemento do Ministerio de Ciencia, Innovación e Universidades - 2024). “Pretendemos comprender como as sociedades do Neolítico e da Idade do Bronce ocuparon as zonas costeiras e insulares da ría de Arousa, e como estas comunidades modificaron o medio e se adaptaron aos cambios ambientais e xeográficos ocorridos ao longo do Holoceno, os últimos 11.700 anos da historia da Terra”, explica Elías López-Romero (IAM-CSIC), coordinador e corresponsable do subproxecto 1. Co obxectivo de caracterizar as modalidades e a natureza das ocupacións humanas das illas e marxes da ría de Arousa entre o Neolítico e a Idade do Bronce (VI-II milenio cal. a.C.) en relación coa dinámica dos cambios paleoambientais e paleoxeográficos, o proxecto comprende as seguintes actividades fundamentais, que se están a iniciar agora e se desenvolverán ata 2029: elaboración dun corpus actualizado dos xacementos arqueolóxicos e arquivos edafo-sedimentarios da área de estudo mediante traballo de campo e o uso de métodos xeofísicos de prospección; caracterización cronolóxica e material mediante métodos de datación e análises físico-químicas; estudo da vulnerabilidade fronte á presión humana e aos efectos do cambio climático (por exemplo, ameazas, rexistro dixital, emprego da xeomática e da modelización dixital); e transferencia á sociedade a través da didáctica das ciencias sociais (traballo co profesorado e o alumnado de educación primaria e secundaria). “Aínda que Galicia posúe o litoral máis extenso de España, as investigacións sobre a prehistoria das súas illas, illotes e espazos intermareais seguen sendo escasas. Porén, estas contornas conservan algúns dos rexistros arqueolóxicos e paleoambientais máis valiosos do noroeste da Península Ibérica”, explica María Eugenia Polo (UEx), corresponsable do subproxecto 1. O proxecto centrará as súas investigacións en cinco áreas prioritarias da ría de Arousa: a illa de Sálvora, o complexo intermareal Umia-O Grove, a Illa de Arousa e os illotes Guidoiro Areoso e Pedregoso, a illa de Cortegada e o concello de Boiro. “Estas zonas albergan evidencias de ocupación, monumentos megalíticos, cistas funerarias, cuncheiros prehistóricos, paleosolos e depósitos edafo-sedimentarios que permiten reconstruír a evolución da paisaxe litoral en relación coa ocupación humana”, apunta a investigadora da USC Manuela Costa Casais, responsable do subproxecto 2. Un dos aspectos máis innovadores de MARXE é a integración da arqueoloxía coas ciencias da Terra para estudar simultaneamente os vestixios humanos e os procesos xeomorfolóxicos que modelaron o litoral galego. Así, o equipo de investigación empregará tecnoloxías avanzadas como escáneres láser 3D, fotogrametría dixital, imaxes obtidas con drons, sensores LiDAR, prospección xeofísica e sistemas de monitorización da erosión costeira. Ademais, realizaranse datacións mediante radiocarbono (C14) e luminiscencia ópticamente estimulada (OSL), técnicas que permitirán establecer cronoloxías máis precisas sobre a ocupación humana e a formación dos depósitos edafo-sedimentarios. A investigación adquire unha especial relevancia no contexto actual de cambio climático, xa que moitos dos xacementos arqueolóxicos litorais se atopan ameazados pola erosión, a subida do nivel do mar e o incremento dos fenómenos climáticos extremos. Neste sentido, o equipo foi pioneiro no estudo destes aspectos en Galicia e na ría de Arousa desde a década de 2010. Entre os traballos previstos destaca o estudo de posibles monumentos megalíticos recentemente identificados na illa de Sálvora e no illote de Tourís Novo, así como a investigación dos excepcionais contextos arqueolóxicos do Neolítico e da Idade do Bronce de Guidoiro Areoso. Ademais dos traballos de investigación, MARXE incorpora unha importante dimensión educativa e social. O proxecto implementa unha aproximación a través da Didáctica das Ciencias Sociais, desenvolvendo actividades formativas e unha investigación educativa centradas na formación de docentes e alumnado de educación primaria e secundaria, utilizando o patrimonio arqueolóxico e os efectos do cambio climático como ferramentas para fomentar a educación científica, ambiental, social e patrimonial. «Aspiramos non só a xerar novo coñecemento sobre o pasado de Galicia, senón tamén a contribuír á protección do patrimonio cultural e natural fronte aos desafíos do futuro», sinalan desde o equipo de investigación.

Comeza a cuarta campaña de escavacións arqueolóxicas no Castro de Esmelle, tamén coñecido como Tralocastro. A intervención está impulsada pola Cátedra de Arqueoloxía e Educación Patrimonial, promovida pola Universidade da … La entrada A Universidade da Coruña e o Concello de Ferrol promoven unha nova campaña arqueolóxica no Castro de Esmelle se publicó primero en Galicia Ártabra Digital.