Omstreden onkruidmiddel glyfosaat veel gebruikt nabij basisscholen
Veel boeren blijven gebruikmaken van het omstreden onkruidbestrijdingsmiddel glyfosaat. Negen op de tien akkerbouwers in Nederland gebruikt het middel, blijkt uit een analyse van satellietbeelden. Bij melkveehouders gaat het om de helft. Vaak spuiten ze glyfosaat op steenworp afstand van basisscholen, speelplaatsen en natuurgebieden.ppAls de teler gaat rijden met de spuitmachine, moet alles naar binnen. De huisdieren, de was, wijzelf, zegt Gitta Visser bij regionale omroep NH. Ze woont in een dijkwoning, pal naast een bollenkweker in de kop van NoordHolland. De ramen en roosters gaan dicht. Na een uur kunnen we weer naar buiten.ppGlyfosaat staat al jaren ter discussie. Het onkruidbestrijdingsmiddel doet precies wat het belooft, maar schaadt de biodiversiteit en de bodem en waterkwaliteit. Ook wordt het in verband gebracht met een verhoogd risico op kanker en de ziekte van Parkinson. Kinderen zijn extra kwetsbaar bij blootstelling aan pesticiden, stelt VNkinderrechtenorganisatie Unicef.ppGlyfosaat is niet verboden in Nederland. Eind vorig jaar besloot de Europese Commissie dat boeren het middel ook de komende tien jaar mogen gebruiken. Toch komt een verbod komende woensdag naar verwachting wel ter sprake tijdens een Kamerdebat.ph2Opvallend gele kleurh2pOnderzoeksjournalisten van Follow the Money en een aantal regionale omroepen en kranten hebben op basis van satellietbeelden in kaart gebracht waar boeren glyfosaat gebruiken. Door de opvallende gele kleur die glyfosaat achterlaat, zijn de bespoten akkers vanuit de ruimte goed te zien.ppDe journalisten gebruikten satellietbeelden van de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA om die gele akkers in beeld te brengen. De beelden dateren uit het relatief onbewolkte voorjaar van 2020, maar zijn volgens de onderzoekers ruim vier jaar later nog steeds actueel.ppIn totaal ging het in Nederland om 42.200 hectare aan akkers die worden bespoten met glyfosaat. Meer dan 4 miljoen Nederlanders wonen binnen een kilometer van een bespoten akker ongeveer 670.000 mensen zelfs binnen 250 meter. Dat is geen willekeurige afstand: als glyfosaat uit de spuit komt, daalt het grotendeels binnen 250 meter neer.ph2Basisscholenh2pIn Nederland liggen 176 basisscholen binnen een straal van 250 meter van een plek waar glyfosaat wordt gebruikt, meldt regionale omroep Rijnmond. Het wordt ook gebruikt in 108 grondwaterbeschermingsgebieden en in de buurt van 96 beschermde Natura 2000gebieden.ppWie inzoomt, ziet dat bijna de helft van de Drenten binnen een kilometer van een akker of weide woont die bespoten is met glyfosaat, schrijft RTV Drenthe. Het spul wordt in Drenthe op bijna duizend percelen gespoten. Het gaat om een gebied van in totaal 47 vierkante kilometer oftewel 6800 voetbalvelden.ppZorgen over glyfosaat zijn er zeker, maar dat geldt ook voor vele andere soorten bestrijdingsmiddelen die in onze provincie worden gebruikt, reageert Judith van de Berg van de Natuur en Milieufederatie Drenthe. We vinden ook dat er een andere manier bestaat om onkruid te bestrijden, zoals mechanisch.ppMaar voor veel boeren is dat te omslachtig, of het werkt niet. Als ik geen bestrijdingsmiddelen gebruik, worden mijn gewassen ziek, zegt een anonieme NoordHollandse tulpenkweker en tevens de buurman van Gitta Visser. Dit middel is uitgebreid getest en toegestaan. Ook werkt de machine een stuk beter dan vroeger, de armen spuiten veel dichter op de grond.ph2Spuitvrije zonesh2pMaar Visser is er niet gerust op en pleit net als veel andere mensen die naast een akker wonen voor spuitvrije zones. Die moeten fungeren als een soort buffers tussen woningen en landbouwgrond waar bestrijdingsmiddelen worden gebruikt.ppGemeenten zouden bij nieuwbouw kunnen beginnen met kleine spuitvrije zones, stelt docent milieurecht Lolke Braaksma van de Rijksuniversiteit Groningen. Als vuistregel geldt dat gemeenteraden een afstand van 50 meter aanhouden tussen de woning en een weiland waar bestrijdingsmiddelen worden gebruikt.ppBij bestaande bouw, zoals die van Gitta Visser, wordt het complexer, zegt Braaksma. Je hebt dan te maken met bestaande rechten om bestrijdingsmiddelen te gebruiken. Ingrijpen in die rechten ligt juridisch iets ingewikkelder.ppMaar, vervolgt Braaksma, gemeenteraden hebben ook de verantwoordelijkheid om een gezonde woon en leefomgeving voor omwonenden te garanderen. Zij kunnen in die situatie een spuitzone afdwingen, maar moeten dat dan goed kunnen onderbouwen en rekening houden met verzet en claims van bedrijven.ppIn de praktijk komt het voor buren van telers vaak neer op het zoeken naar andere oplossingen. Elders, in de Noordkop van NoordHolland, pacht een inwoonster een stuk grasland van haar buurman voor 2000 euro per jaar. Dat dient nu als bufferzone tussen haar biologische tuin en zijn bloembollenveld.ppBoerenorganisatie LTO Nederland wil dat de wetenschap leidend is bij beslissingen over het gebruik van glyfosaat. Wanneer middelen gebaseerd op de meest actuele stand van de wetenschap als veilig beoordeeld worden, moeten deze ook in de Nederlandse landbouwpraktijk ingezet kunnen worden, stelt de organisatie in een reactie.ppTegelijkertijd maken ook wij ons zorgen over signalen dat een mix van gewasbeschermingsmiddelen mogelijk het risico op neurologische aandoeningen kan vergroten. Daarom wil ook LTO dat hier zorgvuldig onderzoek naar wordt uitgevoerd.ph2Blijft populairh2pLandbouw zonder glyfosaat kn wel, zegt hoogleraar Violette Geissen van de Wageningen Universiteit. Biologische akkerbouwers bijvoorbeeld gebruiken geen chemische bestrijdingsmiddelen en dus ook geen glysofaat, zegt ze. Maar zij hebben over het algemeen een lagere opbrengst per hectare.ppZolang de huidige vorm van intensieve landbouw blijft bestaan, hoef je niet de illusie te hebben dat je natuurgebieden of kinderen kunt beschermen, aldus Geissen. Daar is Nederland simpelweg te klein voor.p