Hasidik Yahudiler Kimdir, Nerede Yaşarlar? İşte Gizemli Topluluğun Hiç Bilinmeyen Kuralları!
Dünyanın en büyük metropolleri olan New York'un Brooklyn bölgesi, Londra ve Kudüs sokaklarında onlara rastlamanız çok olası. Siyah uzun paltoları, başlarının yanlarından sarkan lüleleri, geniş şapkaları ve uzun sakallarıyla Hasidik Yahudiler, zamanın akışına adeta meydan okuyor. Dış dünyaya kapılarını sıkıca kapatan ve modern yaşamın getirdiği her türlü yeniliğe şüpheyle yaklaşan bu topluluk, Ultra-Ortodoks (Haredi) Yahudiliğin en dikkat çeken kolunu oluşturuyor. Teknolojiden uzak, tamamen kendi içlerinde kurdukları bu izole dünya, dışarıdan bakan herkes için büyük bir merak konusu. Peki, küreselleşen ve sınırların ortadan kalktığı bir çağda bu insanlar kendi kültürlerini nasıl bu kadar katı bir şekilde koruyabiliyor?
HASİDİK YAHUDİLİK NEDİR VE NASIL ORTAYA ÇIKTI?
İbranice kökenli bir kelime olan ve "dindarlık" anlamına gelen Hasidizm, 1700'lü yılların ortalarında bugün Ukrayna sınırları içinde yer alan Podolya bölgesinde doğdu. Hareketin kurucusu, mistik bir din adamı olan Baal Şem Tov (Rabi İsrael ben Eliezer) idi. O yıllarda Doğu Avrupa'da yoksulluk ve baskı altında ezilen Yahudi halkına umut olmak için yeni bir yol çizdi. Baal Şem Tov, Tanrı'ya sadece ezberlenmiş kutsal metinlerle ve kuru bir bilgiyle değil; büyük bir sevgi, coşku ve içten gelen bir inançla ulaşılabileceğini anlattı. Bu mistik yaklaşım halk arasında kısa sürede yayıldı ve bugünkü Ultra-Ortodoks Yahudiliğin en büyük damarlarından birinin temelini attı.
HASİDİK YAHUDİLERİN LİDERİ REBBE KİMDİR?
Bu topluluğu diğer Ortodoks Yahudilerden ayıran en belirgin özellik, "Rebbe" adını verdikleri ruhani liderlerine duydukları sarsılmaz bağlılıktır. Satmar, Chabad-Lubavitch veya Bobov gibi farklı Hasidik kollarının her biri kendi Rebbe'sini takip eder. Bir Rebbe cemaat için sıradan bir din adamı sayılmaz; Tanrı ile inananlar arasında bir köprü, karizmatik ve kutsal bir lider olarak kabul görür. Topluluk üyeleri kiminle evleneceklerinden hangi ticari adımı atacaklarına kadar hayatlarındaki en kritik kararları alırken mutlaka Rebbe'ye danışır.
[related-posts id="50309" color="bg-danger"][/related-posts]
HASİDİK YAHUDİLERİN GÜNLÜK YAŞAM KURALLARI NELERDİR?
Hasidik yaşamı, Tevrat'ın kuralları (Mitzvot) ve yüzlerce yıllık geleneklerle şekillenir. Giyimden sosyal hayata kadar her alanda katı bir disiplin göze çarpar.
*
Giyim Tarzı: Erkekler Doğu Avrupa'nın tarihi izlerini taşıyan siyah palto (kapote), beyaz gömlek ve şapka kullanırken; evli kadınlar saçlarını gizlemek için peruk (sheitel) veya başörtüsü takar. Kıyafetlerde her zaman sadelik ön planda tutulur.
*
Teknoloji Duvarı: Dikkat çeken bir diğer detay ise teknolojiye ördükleri kalın duvardır. İnternet, akıllı telefon ve televizyon gibi dış dünyanın "yozlaştırıcı" araçları evlere sokulmaz. İnternet sadece iş için ve özel filtreler aracılığıyla kullanılır.
*
Sosyal Hayat: Kadın ve erkek tamamen birbirinden ayrılır. Sokaklarda, ibadethanelerde ve düğünlerde uygulanan bu katı harem-selamlık uygulamasının yanında, kadınların temel görevi geniş bir aile kurmak ve çocuk yetiştirmek olarak belirlenir. Bu yüzden ailelerde çocuk sayısı oldukça fazladır.
*
Dil: Kendi aralarında bulundukları ülkenin resmi dilini değil, Cermen kökenli tarihi Yidiş dilini konuşurlar.
HASİDİK YAHUDİLER İSRAİL DEVLETİ'Nİ NEDEN TANIMIYOR?
Sıkça merak edilen bir diğer konu ise bu grubun İsrail ile olan ilişkisi. Hasidik Yahudilerin büyük bir bölümü, özellikle de Satmar cemaati, siyasi bir hareket olarak doğan modern İsrail Devleti'ni tanımıyor. Siyonizm'e şiddetle karşı çıkıyorlar. Onların inancına göre, gerçek bir Yahudi devleti ancak Mesih yeryüzüne indiğinde kurulabilir. Bu sebeple İsrail topraklarında yaşayan bazı Hasidiler devlet yardımlarını geri çeviriyor ve askere gitmeyi kesinlikle reddediyor.
HAREDİ VE HASİDİK YAHUDİLER ARASINDAKİ FARK NEDİR?
Arama motorlarında sıkça birbirine karıştırılan bu iki terimi netleştirmek gerekiyor. "Haredi", aşırı dindar Ortodoks Yahudilerin tamamını ifade eden genel bir çatı isimdir. "Hasidi" ise bu geniş Haredi dünyasının içinde yer alan, mistisizme inanan, bir Rebbe'nin yolundan giden ve o meşhur Doğu Avrupa giyim tarzını günümüzde de sürdüren özel bir alt gruba verilen isimdir.