Wie nalaat te registreren of hij wel of geen orgaandonor wil worden, geeft daarvoor sinds een wetswijziging van ruim vijf jaar geleden automatisch toestemming. Hoe pakte de omstreden wet uit? „We merk...

VWS wist in augustus 2017 al dat de Nederlandse spermadonor Simon een massadonor was. Toch belandde hij twee jaar later in een commissie die namens de overheid de donorwet evalueerde.

De nieuwe donorwet is een groot succes! De 10 jaar strijd was de moeite waard. Lees 'Dat bepaal je zelf' een waargebeurde politieke thriller.

Donatie-intensivist Jelle Epker werkt ruim twintig jaar op de grootste intensive care van Nederland, in het Erasmus MC. Hij ervaart elke dag hoe het nieuwe donorsysteem in zijn ogen faalt. ‘Ik wil als...

Tien jaar strijd, vijf jaar papier, vijf jaar praktijk

VWS wist in augustus 2017 al dat de Nederlandse spermadonor Simon een massadonor was. Toch belandde hij twee jaar later in een commissie die namens de overheid de donorwet evalueerde.

Orgaandonatie

Dat bepaal je zelf: Tien jaar strijden voor een nieuwe Donorwet. eBook : Loos, Menno , van Eeden , Ed: Amazon.nl: Boeken

De nieuwe donorwet is een groot succes! De 10 jaar strijd was de moeite waard. Lees 'Dat bepaal je zelf' een waargebeurde politieke thriller.

VWS wist in augustus 2017 al dat de Nederlandse spermadonor Simon een massadonor was. Toch belandde hij twee jaar later in een commissie die namens de overheid de donorwet evalueerde.

Sinds de wijziging van de donorwet vier jaar geleden is het aantal mensen dat actief heeft doorgegeven of ze organen willen doneren met meer dan 50 procent gestegen. Dat staat in een evaluatie van de eerste jaren van de wet, die in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid is gedaan.ppDemissionair minister Dijkstra voor Medische Zorg heeft de resultaten naar de Tweede Kamer gestuurd. Zij was zelf als D66Kamerlid de initiatiefnemer van de wijzing van de wet. De nieuwe donorwet ging in op 1 juli 2020. Kern van de wetswijziging was dat mensen die niet reageren op de vraag of ze orgaandonor willen worden, toch als donor worden geregistreerd.ph2Van 6,9 naar 10,7 miljoen registratiesh2pDe onderzoekers van het bureau Berenschot, samen met Ipsos IampO zeggen dat het aantal mensen dat hun wens actief heeft laten registreren, is gestegen van 6,9 miljoen in 2020 naar 10,7 miljoen in 2023. Volgens de evaluatie heeft de wet daarmee geholpen de duidelijkheid te vergroten over iemands wens om donor te zijn.ppVan de 10,7 miljoen geregistreerden geven 4,8 miljoen mensen toestemming voor donatie en 4,4 miljoen mensen niet. De overige actief geregistreerde mensen laten de beslissing over aan iemand anders, bijvoorbeeld een nabestaande. Overigens is het aantal mensen dat geen toestemming geeft voor donatie harder gestegen dan het aantal dat dat wel doet.ph2Iets meer transplantatiesh2pHet aantal donoren en uitgevoerde orgaan en weefseltransplantaties is sinds de inwerkingtreding van de wet licht gestegen, maar volgens de onderzoekers is het lastig om te zeggen of dat door de wet komt. Ze wijzen daarbij onder meer op de relatief kleine absolute aantallen en op de gevolgen van de coronacrisis.ppDe onderzoekers adviseren de minister daarom een nieuwe evaluatie in te stellen. Dijkstra is dat inderdaad van plan, al ziet ze er meer in om dat over vijf jaar te doen en niet over drie jaar, zoals de onderzoekers voorstellen.ph2Ruim 3 miljoen mensen staan ingeschreven als geen bezwaarh2pZon 3,3 miljoen mensen hebben geen keuze doorgegeven aan het register. Dat betekent dat zij een geen bezwaarregistratie hebben en dat hun organen in principe voor donatie in aanmerking komen. Maar als de nabestaanden zeker weten en aan de arts kunnen uitleggen dat iemand echt geen donor wilde worden, worden die bezwaren gehonoreerd.ppVolgens de evaluatie heeft ongeveer de helft van deze groep daadwerkelijk geen bewaar of vindt het niet nodig om te kiezen. De andere helft noemt redenen als dat ze het moeilijk vinden een keuze te maken, dat ze er nog niet over hebben nagedacht of dat ze het willen overlaten aan de nabestaanden.ph2Geen wetswijzigingh2pIn de evaluatie staat dat de geen bezwaarregistratie tot onduidelijkheid leidt, dat in de praktijk niet iedereen begrijpt wat die registratie betekent en dat zorgprofessionals een gesprek met nabestaanden in dit soort gevallen als lastig ervaren.ppDe onderzoekers denken dat een wetswijziging die onduidelijkheid kan oplossen. Dijkstra voelt daar voorlopig niks voor. Volgens haar is de wet helder over de juridische gevolgen van het uitblijven van een keuze. Ook op dat punt wacht ze een volgende evaluatie af. Ze wil er wel meer aandacht aan geven in voorlichtingscampagnes.ppDe minister is blij dat het aantal mensen dat actief heeft nagedacht of ze wel of geen donor willen zijn, flink is toegenomen: En of het nou nee of ja is, het gaat erom dat nabestaanden weten wat degene die mogelijk in aanmerking komt als donor gewild heeft. Ze hoopt wel dat nog meer mensen in het register aangeven wat hun voorkeur heeft.p

De toename is grotendeels te verklaren uit de Donorwet uit 2021 en medische innovaties.

Wie nalaat te registreren of hij wel of geen orgaandonor wil worden, geeft daarvoor sinds een wetswijziging van ruim vijf jaar geleden automatisch toestemming. Hoe pakte de omstreden wet uit? „We merk...