Adimen artifizialak eta hizkuntza- eta hizketa-teknologiek erabilera polemikoak izan ditzakete, baina badituzte aplikazio benetan erabilgarriak, inongo zalantzarik sortzen ez dutenak, hala nola hizkun...

Nondik gatoz? Zer gara? Nora goaz? Gizakia gizaki denetik saiatu da galdera horiei erantzuten, hainbat bidetatik: Filosofiatik, Artetik… baita Zientziatik ere. Hain zuzen, diziplina zientifi…

Adimen artifizialaren eta datuen hazkunde azkarrak azpiegitura erraldoiak bultzatu ditu, ur- eta energia-eskari ikaragarriak dituztenak. Hodeia asko ari da hazten, eta gero eta itzal luzeagoa egiten ari da ingurumenari eta gizarteari.

Osasun-parametroak neurtzeko, odola da normalean erabiltzen den gorputz-­jariakina. Oso baliagarria da organoen funtzionamendua baloratzeko, diagnostikoak egiteko, tratamenduen eraginkortasuna neurtzeko edo gaixotasun jakin batzuk izateko arriskua detektatzeko. Baina ez da jariakin erabilgarri bakarra. EHUko ikertzaileek beste jariakin bat erabili dute, eskuratzeko errazagoa, merkeagoa eta seguruagoa: listua. Eta frogatu dute aproposa dela hainbat gaixotasun konplexu izateko arriskua detektatzeko eta neurtzeko; hala nola minbiziak, patologia kardiobaskularrak, diabetesa eta parkinsona.

Krisi klimatikoaren auziari heltzeko, ezinbestekoa da komunikazio argia, zuzena eta eraginkorra. Horretarako tresna erabilgarri bat sortu du Angela A…

Bi ikertzaile ibis ermitauen (Geronticus eremita) saldo bat gidatzen ari dira Jaengo soro eta olibondo-­sailetan zehar. Alemaniako hego-ekialdetik Es…

Donostian, BRTA aliantzako CIC Nanogune zentroan, txip kuantikoak diseinatzeko eta testatzeko dorre bat martxan dago joan den otsailetik. Dorre horretan, konputazio kuantikoan mundu mailako laborategi aurreratuenetakoa izateko anbizioarekin ari dira lanean, Quantum Motion enpresarekin batera.

Haritz Sardon Muguruza kimikariak (Donostia, 1983) EHUren Polimero eta Material Aurreratuak: Fisika, Kimika eta Teknologia izeneko sailean egin zuen doktore-­tesia, eta, geroztik, horretan aritu da ikertzen, arrakasta handiz. Hain zuzen, gaur egun bere izeneko laborategia zuzentzen du (Sardon Lab), eta sari ugari jaso ditu; batzuk, nazioartekoak. Azken aitortza Espainiako Kimikako Errege Elkartearen eskutik jaso du: Ikerkuntzako Bikaintasunaren Saria, hain zuzen ere. Polimero jasangarrien garapenean ikertzen jarraitzeko bultzadatzat hartu du Sardonek. Bere ikerketa-arloari lotuta erantzun die galderei ere.

Sukaldean, harraskara begira zegoen, adi. Beste edonork ur zikina ikusiko lukeen tokian, berak jakin-mina eta ikertzeko gogoa pizten zioten gertaera …

Egungo erronka ekosozial handienetako bat trantsizio energetikoa da. Nazioarteko eta estatu-­mailako erakundeek (ez denek) helburu jakin batzuk adost…

Maite Solas Zubiaurre ikertzaileak (Elgoibar, 1983) bi dirulaguntza jaso ditu duela gutxi, alzheimerrean metabolismoak duen eragina ikertzeko: bateti…

Satelitez josita dago zerua. Milaka dira, eta ehunka milaka gehiago jarri nahi dituzte. Haien bidez, mundu osorako Internet, datu-zentro espazialak eta gauez eguzki-argia izateko aukera agintzen dute. Baina, aldi berean, satelite horiek gaueko zerua argitzen dute, astronomia oztopatzen, hondakin espazialak ugaritzen eta atmosfera kutsatzen. Gizateriaren ondare bat eraldatzen ari dira, gutxi batzuen erabakiz.

2026ko apirilaren 26an, 40 urte bete ziren Txernobylgo zentralean inoizko istripu nuklear larriena gertatu zenetik. Erradioaktibitatetik babesteko, esklusio-eremu bat sortu zuten inguruan. Denborarekin, eremu hura naturaren biziberritzearen ikur bihurtu da. Bitartean, energia nuklearrari buruzko ikuspegia ere aldatzen joan da Europan.

Gure ikerketa askok bilatzen dute argitzea nolako loturak dituzten garunak eta bakoitzaren portaerak horrelako prozesuetan; hizkuntza-ezagutzaren mailekin lotutako neurona-osagaiak —soinuak, hitzak, esanahiak edo gramatika— isolatzen saiatzen gara, eta garunak horiek giza-komunikazioa errazteko nola erabiltzen dituen aztertzen dugu.  BCBL, kokat

Txatbot huts izatetik haragoko gauza aurreratuagoak egin ahal izateko, AA-sistemek mundura konektatu beharra daukate, informazioa bilatzeko edo beste modu batzuetan eragiteko. Eta, sistemak duen funtzioaren arabera, kanpo-­sistema anitzetara konektatu beharko da. Sistema horietako bakoitzerako konexioak eta deiak inplementatzeak eta horiek orkestratzeak asko konplikatzen du horrelakoen garapena. Bada, horretarako sortu da Model Context Protocol edo MCP deritzon protokoloa, AA-ereduek edozein kanpo-sistema modu estandar bakarrean baliatu ahal izateko.

Zilegi da galdetzea zertarako. Eklipse baten kasua ez da salbuespen bat: zertarako baliatu dezakegu eguzki-eklipse bat? Gizakiarentzat ez da ikuskizun natural hutsa; eklipseak berezko ezaugarriak ditu, eta erabiltzerik badago, erabiliko ditu.