Last reply by Admin on Fri, 03 Oct 2025 04:50:02 +0000

Last reply by Admin on Sat, 20 Sep 2025 16:01:03 +0000

Last reply by Admin on Tue, 16 Sep 2025 05:36:50 +0000

Last reply by Admin on Sat, 13 Sep 2025 13:50:15 +0000

Last reply by Admin on Sat, 13 Sep 2025 13:51:05 +0000

FEMBRU/DIĊEMBRU 1998 KURREM KOMPLI IRKEB Għaliex l-Ewropej huma l-aħjar fuq ir-roti Umor X'iġiegħlek TIDĦAK? Għandek xi ġismi mkisser? Kif tlaħħaq? RIVISTI MARY GLASGOW SKOLASTIKA Mużika Surfing Smohingy Milied

indurat gradilja silġ hangar fejqan tisma' smajt qata' lewn teżor aqli Uża ftit minn dawn il-kelmiet fis-sentenzi. ħtija kbir tnehida imkabbar saħħa hangar għarqub hawn merħla orda toqba sħiħ qaddis għalkollox Attivitajiet A. 1. Imxi kif tagħmel fuq il-bajja. Iddeċiedi jekk hux qed timxi fuq ramel maħlul, ramel imxarrab, fl-ilma, fuq il-blat. Imbagħad ibdel minn wieħed għall-ieħor. 2. Qed tħares lejn għadira tal-blat u tara ħut żgħir jgħum. Tpoġġi idejk fl-ilma u tipprova taqbad waħda mill-ħut. poġġi siġġu tal-gverta. 3. Fil-mima, uri kif tpoġġi 4. Fil-mima, ibdel il-kostum tal-għawm imxarrab tiegħek għall-ħwejjeġ ordinarji tiegħek. B. 1. Inti fuq btala ħdejn il-baħar ma' grupp ta' ħbieb. Qed tesplora l-blat meta tiltaqa' mal-ftuħ ta' għar. Huwa kbir biżżejjed biex tidħol ġewwa. X'ssib? 2. Int u sħabek tinsabu d-dar imdejqin u bla xejn x’tagħmlu. Jiġu proposti diversi ideat, iżda l-ebda waħda minnhom ma tintlaqa’ b’entużjażmu. Imbagħad wieħed minnkom ikollu suġġeriment brillanti. 3. Qegħdin fuq il-bajja ma’ sħabkom meta wieħed minnkom jaqta’ siequ ma’ biċċa ħġieġ minn flixkun imkisser. Aħsbu kif tkampaw mas-sitwazzjoni. 4. Waslu mal-familja tagħkom f’lukanda. Hija lukanda pjuttost grandjuża. Aħsbu kif tirreaġixxu lir-receptionist pjuttost superjuri u lill-porter pjuttost arroganti. Biex tikkomplika l-affarijiet, waħda mill-bagalji tagħkom hija nieqsa... C. 1. Agħmlu stħarriġ tal-klassi biex issiru tafu fejn in-nies kienu fuq btala. Araw kemm hemm postijiet differenti inklużi. 2. Żuru aġent tal-ivvjaġġar u ġibu xi fuljetti tal-vaganzi. Agħżel btala minn waħda minnhom u għidu għaliex għażiltu dik il-waħda partikolari. 3. Għal darb’oħra billi tuża fuljetti tal-vaganzi, skopru kemm tistgħu dwar l-attrazzjonijiet tal-vaganzi ta’ pajjiż partikolari. Ikteb dwarha u illustra l-kitba tagħkom bi stampi mill-fuljett 4. Agħmel reklam għal lukanda, kamp tal-vaganzi, resort mal-baħar jew vaganza b'attività, billi tuża kliem u stampi. Ipprova agħmilha attraenti kemm jista' jkun. 5. Ikteb żewġ kartolini minn żewġ persuni differenti li jkunu qed iqattgħu vaganza fl-istess post fl-istess ħin – wieħed minnhom igawdiha u l-ieħor ma jħobbhiex. Lista tal-Qari Ħafna rumanzi miktuba għal qarrejja żgħar jirrakkontaw it-tip ta' avventuri li jistgħu jkollhom waqt il-vaganza. Ipprova aqra waħda jew aktar minn dawn li ġejjin u ara jekk tgawdihomx. Marjorie Lloyd, Kampers ta' Fell Farm Vaganza f'Fell Farm Fell Farm għall-Milied Peter Dickinson, Id-Djarju ta' Emma Tupper Eve Garnett, Vaganza fid-Dew Drop Inn M. K. Harris, Emily u l-Kap tal-Iskola Noël Streatfeild, Is-Sajf li Jikber Jill Paton Walsh, Goldengrove Arthur Ransome, Ħwawar u Amazoni Stephen Fennimore, Vaganza fil-Buxx Philippa Pearce, Minnow fuq il-Qala Il-Ġnien ta' Nofsillejl ta' Tom Jerome K. Jerome, Tliet Irġiel f’Dgħajsa Dylan Thomas, Kmieni Filgħodu Wieħed 145

3. Ipprova ikteb sentenza twila kemm tista', li l-kliem kollu tagħha jibda bl-istess ittra. Hawn eżempju: Żrinġ Freddie, xaħmi u b'saqajn ċatti, tar 'il quddiem b'mod frenetiku minn Franza għall-ikel għall-familja ta' Frankenstein, xaħmi u stramb. 4. Ikteb xi ħrafa bħal dawn u ara jekk il-bqija tal-klassi jistgħux jaħsbu x'inhuma: Qed ninbidel il-ħin kollu. Kultant in-nies jogħġbuni, kultant le. Ftit irġiel biss jistgħu jgħidu l-futur tiegħi. (Temp) Nista' nkun ta' dak kollu li tixtieq. L-għażla tiegħek. Jista' jkun li togħġbok Jew tista' tibża' minni. Imma bilkemm tiftakar kif kont. (weldjatura) Noqtol lil ħafna. Ħafna aktar imutu. Għalkemm ħafna qatt ma jammettu li kont 1. Jekk l-aġġettiv jispiċċa b''ic', żid '-ally'. eż. veru Ma nigdimx Ma nistax nolqot. Imma nolqot ħafna meta nkun mixgħul. (ວນວມສີວ) Jien aħdar, imbagħad kannella, U mbagħad naqa'. Il-kamra mimlija, kollha mimlija, Ma nistax nieħu mgħarfa. (2) jiġifieri Ortografija A. Avverbji Kif rajna fit-taqsima tal-'Lingwa', ħafna avverbji huma ffurmati billi żżid '-ly' mal-aġġettiv. 64 Jekk l-aġġettiv diġà jispiċċa b''I', xorta żżid -ly, eż. tas-soltu każwali normalment kiesaħ kiesaħ każwalment annwali kull sena maħmuġ maħmuġ orribbli sabiħ orribbli ftaħar sabiħ ftaħar Jekk l-aġġettiv jispiċċa b''II', żid biss -y. eż. mimli matt kompletament matt Jekk l-aġġettiv jispiċċa b''y', ibdel l-'y' għal 'i' u żid -ly, eż. kuntent ferrieħi ferħan storbjuż ferrieħi cheeky storbjużament impertinenti Jekk l-aġġettiv jispiċċa b’'ue', neħħi l-'e' qabel ma żżid -ly, eż. dovut dovutament tassew ironiku ironikament sarkastiku sarkastikament fantastiku fantastikament IMMA pubbliku pubblikament (ta') Tgħallem l-ortografija ta’ dawn il-kelmiet. Ikteb sentenzi li fihom il-kelmiet li ġejjin: b’mod sikur, normalment, sabiħ, kompletament, matt, storbjużament, impertinenti, dovutament, tassew, fantastikament. pubblikament. B. Ittri Kapitali Il-kelma 'Milied' dejjem tinkiteb b’ittra kapitali; hekk ukoll l-isem 'Father Christmas'. Huwa importanti għall-ortografija korretta li tkun taf meta għandhom jintużaw ittri kapitali u li tiftakar tużahom. Ittri kapitali għandhom jintużaw għal ismijiet u titli proprji, għall-ewwel kelma f’sentenza, u għall-ewwel kelma ta’ kwotazzjoni. Pereżempju:

19 GLORJA LIL ALLA, IL-MISSIER, HARES MADWAREK Lill-hbieb nghidulhom x'ghandna f'qalbna... Meta xi hadd ighidli x'ghandu f'galbu, nibda nifhem xi jhoss fil-ferh, fid-dwejjaq... Inhossni gisni qieghed nghix il-hajja tieghu. Qisna ged nghixu hajja wahda. ISMA' L-KELMA T'ALLA Jekk xi ħadd ihobbni ihares kelmti, u Missieri jhobbu, u Ahna nigu għandu u nagħmlu l-ghamara tagħna għandu. Ghidtilkom dan meta ghadni maghkom. imma d-Difensur, l-Ispirtu s-Santu, li l-Missier jibgħat f'Ismi, jghallimkom kollox u jfakkarkom dak kollu li għidtilkom. 80

Konna għadna kemm ġejna niġru mix-xita. Amy u Vern mill-ġar kienu ferħanin, u qed jidħku, għax stramba biżżejjed dehru li kienu qed igawdu x-xita qliel daqs kemm kienu qed jilagħbu l-cricket fit-triq. Amy kienet fil-bitħa tagħna, tidħaq u tippretendi li qed tixrob ix-xita nieżla, b’wiċċha mxarrab kollu u ħwejjiġha mxarrbin, u Vern, li kien qed jistkenn taħt l-għerien, qabeż b’eċċitament biex jingħaqad magħha. “Xita, xita, mur Spanja,” għajtu. U f’daqqa waħda ommhom, li żgur semgħet l-istorbju u kienet taf, dehret mill-ġar, u Vern u Amy sparixxew minn ġol-ħaxix. Qgħadt hemm, imdejjaq minħabba x-xita, imbagħad poġġejt il-mazza u l-ballun ta’ Vern taħt id-dar, u dħalt ġewwa. "Stupes!" għedt lili nnifsi. Kont qed nilgħab meta niżlet ix-xita. Kien biss meta kont qed nilgħab li niżlet ix-xita! Imsaħt saqajja biex ma nħammix il-lożor, u tlajt ħdejn is-sodda. Kont bilqiegħda, imdejjaq, u nixtieq li x-xita tassew titlaq u tmur Spanja, kif qal Vern - meta qalbi dehret li qabżet minn ġo fija. Daqqa ta’ ragħad assordanti laqtet is-sema. Malajr għalaqt it-tieqa. Ix-xita kienet qed tinfaqa’ b’mod kiefer fuq il-bejt, u bqajt tens għar-ragħad li kont naf li kien se jerġa’ jinfaqa’ u għas-sajjetti mhux tas-soltu Fil-moħbi kont nibża’ mit-temp qawwi. Kont nibża’ mix-xita, u mir-ragħad u s-sajjetti li ġew magħhom, u mill-baħar iħabbat mal-irdumijiet, u mir-riħ qawwi tal-maltemp, u minn kollox li jkun daqshekk qisu mewt meta x-xita tkun spiċċat. Erġajt ħarist lejn sajjetta oħra u qabel ma rkuprajt minnha, ragħad ieħor tal-biża’ laqat l-arja. Għajjatt. Smajt lil ommi tiġri fil-kamra. Ir-ragħad reġa’ qabad u ġrejt taħt is-sodda. ‘Selo! Selo! L-ewwel farfett!’ għajjat Vern mit-triq. Ix-xita kienet waqfet u x-xemx kienet ħarġet, imma jien ma kontx rkuprajt għalkollox. B’riluttanza ħadt ħsieb inħares ’il barra mill-bieb ta’ quddiem, u kien hemm Vern, jitbissem u bla paċenzja u jsejjaħli. ‘L-ewwel farfett,’ qal. U bħallikieku nnota l-indifferenza tiegħi ħares lejn Amy li kienet għadha kif ħarġet tilgħab. ‘Min it-tieni farfett?’ qal. ‘Jien!’ għidt 141

poplu minkejja t-titli sbich tieghu bhala wieħed mill-kbarat ta' Spanja. Sa minn meta wasal Malta biex jehodha f'idejh, ra kif għamel biex idaħħal kulma kien hareg. Holoq taxxa fuq taxxa ghall-poplu żghir u fqir Malti ta dak iż-żmien. Minhabba l'hekk bejjet f'qalb il-Maltin hafna mibegħda hekk li, meta dawn xebghu sal-ponta ta' mnchirhom, irvellaw u saħansitra daru kontrich u kontra dawk ta' madwaru. Ma kienx biżżejjed li jrażžnu lil Monroi; riedu wkoll jiksbu l-kelma shiha tas-Sultan Alfonsu billi jweghedhom li l-gżejjer ta' Malta u Ghawdex ma setghu qatt jitwellew mingħajr ir-rieda tal-Maltin. Din ġabuha żewġ u din is-silta titkellem dwar dan il-ftehim. Galea jhares lejn dan l-istess ftehim bhala 1-"Magna Carta" ta missirijietna. Kemm kienu jinqalghu dawk l-Ambaxxaturi tagħna! Kellhom il-hila jghaqqdu ftehim li fih urew lid-dinja kemm kienu mahqurin fl-imghoddi; u bih ġew imweghdin li ghall-quddiem hadd ma jista' jindahlilhom fil-Gvern ta' pajjiżhom. Il-kumplament tas-silta jittratta s-sagrifiċċji kbar, l-uġigħ ta' ras u t-taqtigh il-qalb ta' ġensna sa ma ġabru t-tletin elf fjorin halli jifdu ghal kollox lil pajjiżhom. Mill-kbir saż-żgħir, mill-ghani sal-fqir, kollha ghenu kif setghu biex jiġbru s-somma meħtieġa. Wiehed jilmah ukoll hawnhekk is-sens ta' prudenza u morali li kellhom niesna. Ma kinux kuntenti li sfidaw u għelbu 'l-awtorità kiefra u egoista ta' Monroi; riedu wkoll iserrhu l-kuxjenza tagħhom u jroddu lura lill-istess Monroi s-somma flus li kien hareğ biex kiseb it-treģija ta Malta. Sabiha u pittoreska hija d-deskrizzjoni tal-Gurat Franġisku msicheb mill-kuntistabbli u xi suldati tad-Dejma waqt li jiġbru ghall-fidwa ta' arthom. Hemm aspett folkloristiku fid-drawwiet ta' niesna, kif kienu jahbu gidhom fis-saqqu jew taht xi maduma. Il-kitba tichu linja patrijottika. Galea jfahhar is-sens ghaqli ta' niesna u jiftahar bi bżulithom sakemm kisbu rajhom f'idejhom. L-għan tiegħu hu li jrawwem u jheġġeġ l-imħabba lejn pajjiżna u lejn dak kollu sabih li ghaddewlna missirijietna. "II-Fidwa tal-Gżejjer" taghlaq b'nota romantika, karatteristika ewlenija f'din ix-xehta ta' kitba. Ena, bint Monroi, riedet tibqa' hawn ghax għajnejha kienet xehtithom fuq żagħżugh Malti. Dan 1-episodju juri kif it-tahlit etniku f'pajjiżna jmur lura fiż-żmien, minħabba l-ġibda li l-barrani dejjem wera lejn kuržitajiet u karatterističi Maltin. IS-SULTAN LA VALETTE LILL-BELT VALLETTA Gan Anton Vassallo (pag. 4) G.A. Vassallo huwa msemmi hafna ghall-poeżija patrijottika tiegħu. Fost l-aktar poeżiji magħrufa nsemmi "II-Gifen Tork", "Iż-Żghorija", "Iż- 13

ghanja čkejkna bhalma l-ommijiet l-ohra jhannu lil uliedhom, imma, b'ghaxqa ta' wahda li kienet thoss il-kobor ta' nisilha jaghli gol-vini tagħha; kienet tghannilu l-fohrija li kienet qalghet darha minghand is-slaten ta' Spanja u 1-Gran mastti, u l-ġich kbir li kien ghad imiss lilu. Iżda Alessandru kellu fehma ohra differenti ghal kollox. Kien ihoss li l-hajja li ommu riedet tghaddilu kienet dejqa u monotona wisq. L-učuh tan-nobbli mpittra fl-inkwatri u li ommu kienet tant titpaxxa bihom, kien ihosshom johonquh. Hajrtu kienet fil-hsibijiet ġodda li kienu jaqtghu 2-żarda darba għal dejjem mal-fehmiet qodma ta' dari, u li kienu jharrku s-sisien tal-ħajja sočjali mahkuma mill-id tal-hadid ta' nies privileggjati.... Ferrhitu hafna l-ahbar li s-slaten li ma kinux hakmu fis-sewwa tbellhu bil-biża' meta l-poplu li sab ruhu bla qamh u misluh bit-taxxi, beda jqum fuq tieghu, u juri snienu. Dan kien lejn it-tmiem tas-seklu tmintax, fi żmien ir-Rivoluzzjoni Frančiža, meta l-monarkija u l-aristokrazija theżżu mis-sisien. Il-poplu ż-żghir, li kien xeba' jaqla' fuq dahru, inghaqad fi gruppi u f'għaqdiet, ghall-ewwel bil-mohbi, imbaghad fil-berah. U maghqudin gabuha żewġ fhafna pajjiżi fid-dinja, l-aktar fl-Ewropa, bhala effett iżjed dirett tar-Rivoluzzjoni Franċiża. F'Malta wkoll inhassu dawn l-effetti u kien hawn xi reazzjonijiet li ta' min isemmihom. Kien f'dan iż-żmien li Mikiel Anton Vassalli beda jibni u jxerred l-ideali tieghu kontra 1-Ordni u l-Kavallieri, li kienu l-klassi privileġġjata u għalhekk kellhom jitwarrbu. Alessandru għadu indeċiż: jixtieq li l-kavalieri jibqgħu hawn u fl-istess hin irid li "l-poplu Malti jintrefa fil-jeddijiet tieghu". Huma sewwa sew dawn il-konflitti l'Alessandru (bejnu u ommu, bejnu u l-Ordni) li jagħmlu lil Taht Tliet Saltniet rumanz sabih. Is-silta tinsab fil-bidu tal-ktieb u għalhekk il-qarrej mill-ewwel jiġi wičć imb'wiċċ mad-dilemma tal-protagonista. IL-GHANJA TAR-REBHA Dun Karm (paġna 17) Poeżija patrijottika ghall-ahhar fl-istil romantiku bl-oghla tiſhir lejn il-patrija. Malta bhala kolonja ta' bosta hakkiema tul il-mixja tas-snin, kellha bżonn min jimbuttaha u jheġġigha halli tibda tikxef snienha. Minn hawn nibtu l-poeti romantiči f'pajjiżna. It-temi li għażlu biex iwettqu ħsiebhom kienu varji, bhall-jasar, il-ġlied, it-tempji u l-monumenti, il-knejjes, il-festi u 1-qaddisin, il-leġġendi u l-gwerer. Iżda, forsi l-aktar tema komuni ma' Dun Karm kienet l-Assedju l-Kbir. Fit-tifhir minfuh ta' xi episodji erojči fl-Istorja ta' artna xi poeti jintilfu u jinsew il-problemi ġewwiena tagħna, biex b'hekk il-poeżija ssir dokument aktar storiku-fittizju milli sočjali. 26

l-eżerċti bagħatni għandek. U 1-Mulej jieħu lil Ġuda bħala sehmu mill-wirt fl-art imqaddsa, u jerġa' jahtar 'il Ġerusalem. Žommu s-skiet quddiem il-Mulej, intom il-ħajjin kollha, għax hu stenbah mill-għamara mqaddsa tiegħu! Il-Kelma tal-Mulej. Inroddu ħajr lil Alla. Salm Responsorjali Lq. 1, 46-55 R. Hienja int, Verġni Marija, li ġibt fid-dinja 'l Bin il-Missier etern. Ruhi tfaħħar il-kobor tal-Mulej, u l-ispirtu tiegħi jifraħ f'Alla s-salvatur tieghi, għax hu xehet għajnejh fuq iċ-ċokon tal-qaddejja tiegħu. Iva, minn issa 'l quddiem kull nisel jibda jsejjaħli hienja. R. Għax is-Setghani għamel miegħi ħwejjeġ kbar; qaddis hu l-isem tiegħu. Il-ħniena tiegħu tinfirex f'kull żmien fuq dawk li jibżgħu minnu. R. Hu wera l-qawwa ta' driegħu, xerred 'il dawk li huma mkabbra f'qalbhom. Niżżel is-setgħana minn fuq it-tron tagħhom, u għolla ċ-ċkejknin. Mela b'kull ġid 'il min hu bil-ġuh, u l-għonja bagħathom 'il barra b'xejn. R. Ha ħsieb Israel qaddej tiegħu, Għax ftakar fil-ħniena tiegħu bħalma wiegħed 'il missirijietna -b'riżą Abraham u nislu għal dejjem. R 8