Het is heerlijk weer, vrijdag 2 oktober 2026. Twintig graden, toch ongekend voor deze tijd van het jaar. Met een zonnetje erbij. Maar op deze datum begint het Leidens Ontzet, het Feest der Feesten. De kermis is vanmiddag van start gegaan. De eerste anderhalf uur prikkelarm en daarna uitbarstend in de volle herrie die bij een kermis hoort. Het is ook de tijd voor de Grote…

Als je snel overprikkeld bent door bijvoorbeeld autisme, een niet-aangeboren hersenletsel, burn-out of ziekte dan kan een museumbezoek snel teveel zijn. Daarom organiseren wij prikkelarme avondopenste...

Het speciaal onderwijs groeit. De donderdag geopende nieuwbouw aan de Plataanstraat in Leeuwarden blijkt nu alweer te klein. Blij met het ruime en prikkelarme gebouw met binnentuin zijn kinderen en begeleiders wel.

GRONINGEN, 23 september 2026 – De eerste praktijktest van het draaiboek voor een toegankelijker stadionbezoek van Stichting Uit met Autisme is vrijdagavond 18 september positief verlopen bij FC Groningen. De deelnemers konden de wedstrijd goed volhouden, terwijl de wedstrijd zelf op geen enkele manier prikkelarm werd gemaakt. De pilot bij FC Groningen draaide om een belangrijk […]

Negen jaar woonde Jeroen Hiddinga (39) in een keet aan de rand van Nijverdal. Prikkelarm en afgelegen. Op papier hielden gemeente en de ggz een oogje in het zeil. Toch gleed Jeroen af door psychoses e...

Negen jaar woonde Jeroen Hiddinga (39) in een keet aan de rand van Nijverdal. Prikkelarm en afgelegen. Op papier hielden gemeente en de ggz een oogje in het zeil. Toch gleed Jeroen af door psychoses e...

Negen jaar woonde Jeroen Hiddinga (39) in een keet aan de rand van Nijverdal. Prikkelarm en afgelegen. Op papier hielden gemeente en de ggz een oogje in het zeil. Toch gleed Jeroen af door psychoses en pesterijen. In april maakte hij een eind aan zijn leven. Familie en buren zijn het eens. „Hij leek aan zijn lot overgelaten.”

Negen jaar woonde Jeroen Hiddinga (39) in een keet aan de rand van Nijverdal. Prikkelarm en afgelegen. Op papier hielden gemeente en de ggz een oogje in het zeil. Toch gleed Jeroen af door psychoses en pesterijen. In april maakte hij een eind aan zijn leven. Familie en buren zijn het eens. „Hij leek aan zijn lot overgelaten.”

Negen jaar woonde Jeroen Hiddinga (39) in een keet aan de rand van Nijverdal. Prikkelarm en afgelegen. Op papier hielden gemeente en de ggz een oogje in het zeil. Toch gleed Jeroen af door psychoses en pesterijen. In april maakte hij een eind aan zijn leven. Familie en buren zijn het eens. „Hij leek aan zijn lot overgelaten.”

Negen jaar woonde Jeroen Hiddinga (39) in een keet aan de rand van Nijverdal. Prikkelarm en afgelegen. Op papier hielden gemeente en de ggz een oogje in het zeil. Toch gleed Jeroen af door psychoses en pesterijen. In april maakte hij een eind aan zijn leven. Familie en buren zijn het eens. „Hij leek aan zijn lot overgelaten.”

Negen jaar woonde Jeroen Hiddinga (39) in een keet aan de rand van Nijverdal. Prikkelarm en afgelegen. Op papier hielden gemeente en de ggz een oogje in het zeil. Toch gleed Jeroen af door psychoses en pesterijen. In april maakte hij een eind aan zijn leven. Familie en buren zijn het eens. „Hij leek aan zijn lot overgelaten.”

Negen jaar woonde Jeroen Hiddinga (39) in een keet aan de rand van Nijverdal. Prikkelarm en afgelegen. Op papier hielden gemeente en de ggz een oogje in het zeil. Toch gleed Jeroen af door psychoses en pesterijen. In april maakte hij een eind aan zijn leven. Familie en buren zijn het eens. „Hij leek aan zijn lot overgelaten.”

Negen jaar woonde Jeroen Hiddinga (39) in een keet aan de rand van Nijverdal. Prikkelarm en afgelegen. Op papier hielden gemeente en de ggz een oogje in het zeil. Toch gleed Jeroen af door psychoses en pesterijen. In april maakte hij een eind aan zijn leven. Familie en buren zijn het eens. „Hij leek aan zijn lot overgelaten.”

Negen jaar woonde Jeroen Hiddinga (39) in een keet aan de rand van Nijverdal. Prikkelarm en afgelegen. Op papier hielden gemeente en de ggz een oogje in het zeil. Toch gleed Jeroen af door psychoses e...

Negen jaar woonde Jeroen Hiddinga (39) in een keet aan de rand van Nijverdal. Prikkelarm en afgelegen. Op papier hielden gemeente en de ggz een oogje in het zeil. Toch gleed Jeroen af door psychoses e...

Morgen wordt een spannende dag voor Romano Sandee, directeur van de Stichting Uit Met Autisme. Hij is zelf autistisch en gaat voor het eerst naar een voetbalwedstrijd van FC Groningen. Het bezoek is een pilot van zijn stichting die wil onderzoeken op welke manier je minder last kunt hebben van de vele prikkels die je in een stadion ervaart.

Een pretpark bezoeken met autisme of prikkelgevoeligheid vraagt vaak om veel voorbereiding. Pretparken zijn intensieve locaties. Er zijn wachtrijen, attracties, muziek, horeca, geuren, drukte, felle kleuren, onverwachte effecten en veel sociale prikkels. Dat betekent niet dat een pretparkbezoek onmogelijk is. Het betekent wel dat bezoekers vooraf goede informatie nodig hebben. Welke prikkels zijn aanwezig? Hoe werkt de wachtrij? Zijn er faciliteiten voor bezoekers met autisme? Is er een hulppas? Mag een begeleider mee? En kun je als volwassene met autisme zelfstandig deelnemen wanneer dat veilig kan? Op deze pagina vind je beoordeelde pretparken en attractieparken, verwijzingen naar faciliteiten en onze visie op gelijke toegang, prikkelarm wachten en autonomie. Bij testpanelreviews leggen we waar mogelijk ook de prikkels per attractie vast, zodat bezoekers niet alleen het park als geheel kunnen beoordelen, maar ook losse onderdelen van het bezoek. Autismevriendelijk betekent niet prikkelvrij Een pretpark is bijna nooit prikkelarm. Er zijn geluiden, wachtrijen, attracties, horeca, groepen bezoekers, muziek, licht, rook, water, geuren en onverwachte situaties. Voor Stichting Uit met Autisme betekent autismevriendelijkheid daarom niet dat alle prikkels weg moeten. Het gaat vooral om voorspelbaarheid, autonomie en eerlijke informatie. Een pretpark helpt bezoekers met autisme wanneer vooraf duidelijk is: welke prikkels aanwezig zijn hoe drukte en wachtrijen werken welke faciliteiten er zijn wat een hulppas wel en niet doet of begeleiding verplicht is of alleen nodig wanneer iemand dat zelf nodig heeft waar iemand rustiger kan wachten (prikkelarme wachtrij bv.) hoe het park omgaat met vragen vooraf of een bezoeker zelfstandig kan deelnemen wanneer dat veilig kan Een bezoeker met autisme hoeft niet te gokken. Goede informatie vooraf maakt het mogelijk om zelf te beoordelen of een pretparkbezoek past bij het prikkelprofiel en de batterij van die dag. Onze visie: gelijke wachttijd, prikkelarm wachten en autonomie Bij pretparken gaat toegankelijkheid vaak over wachtrijen, hulppassen en begeleiders. Stichting Uit met Autisme vindt dat gelijke toegang niet hetzelfde is als voorrang. Ons uitgangspunt is: geen fast lane geen kortere wachttijd wel gelijke wachttijd op een prikkelarmere plek zelfstandig deelnemen waar dat veilig kan begeleiding waar dat noodzakelijk is duidelijke voorwaarden vooraf geen onnodige afhankelijkheid van een begeleider Voor veel mensen met autisme is niet de wachttijd zelf het grootste probleem, maar de gewone wachtrij. In een wachtrij komen prikkels samen: geluid, warmte, beweging, wachten, mensen dichtbij, onverwachte aanrakingen en weinig controle. Prikkelarm wachten betekent daarom: dezelfde wachttijd, maar op een plek met minder prikkels. Dat is geen voorrang, maar een redelijke manier om dezelfde dienst toegankelijker te maken. Lees ook onze volledige visiepagina: Gelijke toegang tot attractieparken: prikkelarm wachten én autonomie Waar letten wij op bij pretparken en attractieparken? Bij pretparken en attractieparken kijken wij onder andere naar: drukte bij aankomst, parkeerplaats, kassa en entree wachtrijen en voorspelbaarheid van wachttijd geluid van attracties, muziek en omroepinstallaties licht, schermen, rook, water, geur en onverwachte effecten horeca, terrassen, geurprikkels en drukke eetmomenten toiletten, looproutes en plattegrond rustige plekken of plekken om afstand te nemen informatie vooraf op de website beleid rond hulppassen, begeleiders en toegankelijkheid mogelijkheid om prikkelarmer te wachten omgang met vragen vooraf autonomie van bezoekers met autisme mogelijkheid om het bezoek korter of rustiger te maken Wij beoordelen dus niet alleen of een pretpark leuk is. We kijken vooral of iemand met autisme of prikkelgevoeligheid vooraf kan inschatten wat er gaat gebeuren. Prikkels per attractie Bij reviews door testpanelleden leggen we bij pretparken niet alleen de algemene prikkels van het park vast, maar ook de prikkels per attractie. Dat is belangrijk, omdat een pretpark niet één prikkelprofiel heeft. De entree, horeca, wachtrijen, toiletten, looproutes en attracties kunnen allemaal anders aanvoelen. Een park kan op sommige plekken goed te doen zijn, terwijl bepaalde attracties juist veel geluid, licht, beweging, snelheid, onverwachte effecten of wachtdruk geven. We maken in de reviews daarom een onderscheid in het algemene beeld buiten de attracties om en de attracties zelf. Daarom kijken wij bij testpanelreviews onder andere per attractie naar: geluid licht beweging snelheid wachtrijbelasting onverwachte effecten water, rook, geur of warmte donkere ruimtes sociale nabijheid Deze informatie helpt bezoekers om vooraf niet alleen te kiezen óf een pretpark haalbaar is, maar ook welke onderdelen van het park wel of niet passend kunnen zijn. Een faciliteit zegt wat een park aanbiedt. Een testpanelreview laat zien hoe het bezoek in de praktijk voelt, inclusief de prikkels per attractie. Hulppassen, begeleiders en faciliteiten Veel pretparken en attractieparken hebben eigen regels voor bezoekers met een beperking. Denk aan hulppassen, faciliteitenbandjes, prikkelarm wachten, toegang via een andere route, begeleiders of voorwaarden rond veiligheid. Die regelingen verschillen sterk per park. Soms is vooraf duidelijk wat kan. Soms moet je zoeken naar informatie. Soms is er wel een voorziening, maar zijn de voorwaarden onduidelijk of beperkend. Daarom heeft Uit met Autisme naast reviews ook een aparte faciliteitenpagina voor pret- en attractieparken. Daar verzamelen we informatie over voorzieningen die locaties aanbieden, bijvoorbeeld wanneer je een Autipas of Hidden Disabilities Sunflower laat zien. Bekijk ook: Faciliteiten pret- en attractieparken Belangrijk: een faciliteitenoverzicht zegt vooral iets over wat een park aanbiedt. Een review door Stichting Uit met Autisme gaat verder. Daarin kijken we ook naar de daadwerkelijke prikkelbelasting tijdens het bezoek. Bij testpanelreviews kan dat betekenen dat ook per attractie wordt vastgelegd welke prikkels aanwezig zijn. Een pretpark kan voorzieningen aanbieden, maar alsnog veel prikkels hebben. Andersom kan een park zonder uitgebreide regeling op onderdelen wel voorspelbaar of prettig zijn. Lees daarom altijd de volledige review en controleer vooraf de actuele voorwaarden bij het park zelf. Pretparken die positief opvallen Sommige pretparken laten zien dat autismevriendelijkheid niet hoeft te betekenen dat een park volledig prikkelarm wordt. Positieve stappen kunnen ook zitten in duidelijke informatie, voorspelbare voorwaarden, een praktische hulppas, rustiger wachten of medewerkers die vragen serieus nemen. Op deze pagina geven we daarom ruimte aan pretparken en attractieparken die op onderdelen positief opvallen. Denk aan: duidelijke informatie over toegankelijkheid heldere uitleg over hulppassen of faciliteiten mogelijkheid om prikkelarmer te wachten goede voorbereiding via website of klantenservice rustige plekken of betere spreiding duidelijke plattegrond of praktische informatie beleid dat autonomie ondersteunt bereidheid om met bezoekers mee te denken testpanelinformatie waarin ook prikkels per attractie zijn vastgelegd Een positieve vermelding betekent niet dat een park prikkelvrij is. Het betekent dat er onderdelen zijn die bezoekers met autisme kunnen helpen om beter voorbereid op pad te gaan. Beoordeelde pretparken en attractieparken met prikkelarme wachtvoorziening Hieronder vind je pretparken en attractieparken die door Stichting Uit met Autisme zijn bezocht of beoordeeld, die een prikkelarme wachtvoorziening hebben. Dit kan een aparte prikkelarme rij zijn, een fastlane principe of een virtuele wachtrij. De volgorde zegt niets over welke locatie het beste is. Kies vooral op basis van je eigen prikkelprofiel, de energie van die dag, de kosten van het bezoek, de reisafstand en de informatie in de volledige review. Omdat pretparken sterk kunnen verschillen in beleid, wachtrijen en prikkelbelasting, tonen we hier niet alleen groene locaties. Ook oranje of rode beoordelingen kunnen waardevol zijn. Ze helpen om vooraf te bepalen of een bezoek haalbaar is, meer voorbereiding vraagt of beter op een ander moment kan worden gepland. De pretparken en attractieparken zijn hieronder per land geordend op alfabetische volgorde: België, Duitsland en Nederland. België Duitsland Soltau: Heide-Park (let op! Maximaal 6 attracties prikkelarm wachten mogelijk) Bottrop: Moviepark Germany Nederland Groenlo: Bommelwereld Groot-Ammers: Avonturenboerderij Molenwaard Sevenum: Toverland Biddinghuizen: Walibi Holland Apeldoorn: Attractiepark Julianatoren Slagharen: Attractiepark Slagharen Appelscha: Attractiepark Duinen Zathe Hellendoorn: Avonturenpark Hellendoorn Wassenaar: Attractiepark Duinrell Best: Attractiepark Dippie Doe Hengelo: Attractiepark De Waarbeek Drouwen: Attractiepark Drouwenerzand Kaatsheuvel: De Efteling Den Haag: Familiepark Drievliet Pretparkbezoek met kinderen Een pretparkbezoek met een kind met autisme of prikkelgevoeligheid vraagt vaak extra voorbereiding. Kindvriendelijk is niet automatisch autismevriendelijk. Let bij kinderen vooral op: wachtrijen harde muziek mascottes of onverwachte ontmoetingen horeca en eetmomenten toiletten overstappen tussen attracties vermoeidheid aan het einde van de dag mogelijkheid om eerder te stoppen rustmomenten en herstel na het bezoek welke attracties passen bij het prikkelprofiel van het kind Bekijk ook onze pagina met prikkelvriendelijke uitjes met kinderen: Prikkelvriendelijke uitjes met kinderen Pretparkbezoek combineren met eten, overnachten of vakantie Een pretpark staat vaak niet op zichzelf. Misschien combineer je het bezoek met uit eten, een hotel, vakantiepark of weekend weg. Voor mensen met autisme of prikkelgevoeligheid kan die combinatie veel uitmaken. Een pretpark kan op zichzelf haalbaar zijn, maar te veel worden wanneer je daarna nog uit eten moet, lang moet reizen of geen rustige overnachtingsplek hebt. Andersom kan een goede planning helpen om een intensieve dag beter vol te houden. Bekijk daarom ook: Veelgestelde vragen over pretparken met autisme Is een pretpark geschikt voor iemand met autisme? Dat verschilt per persoon en per pretpark. Een pretpark heeft bijna altijd veel prikkels. De vraag is vooral of je vooraf genoeg informatie hebt om te bepalen of het bezoek haalbaar is. Is een autismevriendelijk pretpark prikkelarm? Niet automatisch. Een pretpark kan veel prikkels hebben en toch autismevriendelijker zijn door duidelijke informatie, voorspelbare voorwaarden, goede communicatie, rustiger wachten en ruimte voor autonomie. Vraagt Stichting Uit met Autisme om voorrang in pretparken? Nee. Ons uitgangspunt is gelijke wachttijd op een prikkelarmere plek. Dus geen fast lane en geen kortere wachttijd, maar wel minder prikkels tijdens het wachten. Waarom is een gewone wachtrij vaak lastig bij autisme? In een wachtrij komen veel prikkels samen: geluid, warmte, beweging, mensen dichtbij, onverwachte aanrakingen, wachten en weinig controle. Dat kan leiden tot overprikkeling, meltdown of shutdown. Heeft iemand met autisme recht op korting bij een pretpark? Stichting Uit met Autisme is niet principieel tegen korting, maar wij zien korting niet als de kern van toegankelijkheid. Een lagere ticketprijs maakt een pretparkbezoek niet automatisch toegankelijker. Toegankelijkheid gaat vooral over de vraag of iemand daadwerkelijk kan deelnemen. Denk aan duidelijke informatie vooraf, prikkelarmere wachtmogelijkheden, heldere voorwaarden, rustmogelijkheden, autonomie en begeleiding wanneer dat noodzakelijk is. Sommige pretparken presenteren korting als toegankelijkheidsmaatregel, terwijl er tegelijkertijd andere drempels blijven bestaan. Bijvoorbeeld wanneer een bezoeker met autisme alleen gebruik mag maken van faciliteiten met een verplichte begeleider, ook als die persoon zelfstandig veilig kan deelnemen. Een korting kan prettig zijn, maar vervangt geen redelijke aanpassing. Voor ons is de belangrijkste vraag niet: “krijgt iemand korting?”, maar: “kan iemand gelijkwaardig, voorspelbaar en zo zelfstandig mogelijk deelnemen?”. Zijn hulppassen altijd duidelijk geregeld? Nee. De voorwaarden verschillen per pretpark. Controleer vooraf wat de hulppas doet, waar je moet aanmelden, welke documenten nodig zijn, of begeleiding verplicht is en of je prikkelarmer kunt wachten. Helaas zijn er ook pretparken die helemaal geen prikkelarme wachtrij bieden of een begeleider verplicht stellen. Moet iemand met autisme altijd een begeleider meenemen? Nee, niet altijd. Sommige bezoekers met autisme kunnen zelfstandig deelnemen. Anderen hebben begeleiding nodig. Stichting Uit met Autisme vindt dat zelfstandig deelnemen mogelijk moet zijn waar dat veilig kan, en begeleiding beschikbaar moet zijn waar dat noodzakelijk is vanuit de persoon met de beperking. Is een gratis begeleider een korting? Wanneer begeleiding noodzakelijk is om deelname mogelijk te maken, zien wij een gratis begeleider niet als gewone korting, maar als een voorziening die gelijkwaardige toegang ondersteunt. Een korting vervangt bovendien geen redelijke aanpassing. Waarom leggen jullie bij testpanelreviews ook prikkels per attractie vast? Omdat een pretpark niet één prikkelprofiel heeft. De ene attractie kan goed passen, terwijl een andere attractie te veel geluid, licht, snelheid, beweging of onverwachte effecten geeft. Door prikkels per attractie vast te leggen, kan een bezoeker gerichter plannen. Kan een rood beoordeeld pretpark alsnog bezocht worden? Soms wel. Een rode beoordeling betekent dat er veel aandachtspunten zijn. Voor sommige bezoekers kan een bezoek met veel voorbereiding, een kortere bezoektijd of een rustig moment alsnog lukken. Voor anderen helpt de rode beoordeling juist om bewust niet te gaan. Waar moet ik vooraf op letten? Let op wachtrijen, geluid, drukte, horeca, toiletten, rustplekken, route, attractie-effecten, hulppassen, begeleiders, kosten, reistijd en herstel na het bezoek. Lees altijd de volledige review voordat je tickets koopt.