Fusha e mjekësisë ka shënuar një zhvillim të rëndësishëm lidhur me përpjekjet për tejkalimin e krizës së mungesës së organeve për transplantim. Sipas të dhënave të publikuara, një organ i marrë nga një kafshë e modifikuar gjenetikisht ka arritur të operojë me sukses brenda trupit të një njeriu për një afat kohor prej 271 ditësh. Ky funksionim i zgjatur konsiderohet si një hap përpara në shkencë dhe jep shpresë për personat që presin ndërhyrje të tilla shpëtimtare. **Burimet:** Almakos (klaster 1 outlets).

Federata e Arbërisë ka publikuar një apel të titulluar "Kur cenohet siguria e shtetit, heshtja është e papranueshme", datë 28 shtator 2026. Apeli është pjesë e një kumtesë për media me moton "Identitet • Unitet • Kulturë • Shkencë • Art". Nëpërmjet këtij dokumenti, federata i adreson shqiptarët në Shqipëri, Kosovë, trojet e tjera shqiptare dhe diasporën. Teksti paralajmëron se shqiptarët po përballen me një grumbullim krizash shqetësuese, duke përfshirë dyshime për korrupsion në nivele të larta dhe çështje të rënda të sigurisë. Apeli kërkon drejtësi dhe bashkërendim kombëtar për t'u përballuar me këto sfida. Publikimi është realizuar në portalin "Fjala e Lirë" nga administratori Arben Çokaj. **Burimet:** Fjala (klaster 1 outlets).

Me ardhjen e vjeshtës dhe rritjen e çmimeve të energjisë, shumë familje po shtyjnë ndezjen e ngrohjes sa më gjatë. Por netët më të ftohta shpesh e bëjnë më të vështirë gjumin — në fillim ndihesh i ftohtë, ndërsa më vonë zgjohemi duke u djersitur. Ekspertja e gjumit, Phoebe Street, dhe Dr. Gareth Nye, ligjërues në Universitetin e Salford, shpjegojnë pse ndryshimet sezonale e prishin gjumin dhe japin disa këshilla të bazuara në shkencë për të fjetur më mire gjatë vjeshtës.

Një grup 22 vendeš ka nënshkruar një deklaratë ndërkombëtare që kërkon forcimin e mbikëqyrjes së modeleve më të avancuara të inteligjencës artificiale. Dokumenti, publikuar më 21 shtator gjatë javës së Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork, vendos parimin se AI duhet të mbetet nën drejtimin dhe kontrollin e njerëzve. Nisma është përparuar kryesisht nga presidenti i Finlandës Alexander Stubb dhe kryeministri i Norvegjes Jonas Gahr Støre. Deklarata pranon kontributin e AI-së në shkencë, ekonomi dhe cilësi jetese, por paralajmëron se zhvillimi i shpejtë i modeleve komplekse mund të sjellë rreziqe sigurie të rënda nëse nuk menaxhohet me kujdes. Ajo kërkon nga kompanitë të zhvillojnë protokolle të qarta sigurie, të bëjnë teste para publikimit dhe të lejojnë vlerësime të pavarura nga ekspertë të kualifikuar. Qeveritë dhe organizatat rajonale jenë të ftuara të koordinojnë standarde dhe të shkëmbejnë informacion për incidentet serioze. Me përqendrim të veçantë është propozuar shqyrtimi i krijimit të një institucioni ndërkombëtar për mbikëqyrjen e inteligjencës artificiale. **Burimet:** Euronews Albania (klaster 1 outlets).

Mbi 80 për qind të nxënësve 15-vjeçarë në Kosovë, të cilët iu nënshtruan një testimi ndërkombëtar, nuk arritën as nivelin bazë në matematikë, shkencë dhe lexim.

Mbi 80 për qind të nxënësve 15-vjeçarë në Kosovë, të cilët iu nënshtruan testeve të Programit për Vlerësimin Ndërkombëtar të Nxënësve, i njohur si PISA, nuk arritën as nivelin bazë në matematikë, shkencë dhe lexim.

Shqipëria ka lënë pas Kosovën në rezultatet e testit PISA 2025, duke kryesuar rajonin në matematikë dhe shkencë, ndonëse vijon të mbetet nën mesataren e vendeve të OECD-së në aftësitë bazë. Sipas raportit të publikuar nga OECD, Shqipëria mori mesatarisht 435 pikë në shkencë, 408 pikë në lexim dhe 433 pikë në matematikë, ndërsa diferenca me OECD-në arrin në 47 pikë në shkencë, 53 pikë në lexim dhe 30 pikë në matematikë. Në këtë raport ndërkombëtar, Kosova ka marrë pjesë me 6,632 nxënës 15-vjeçarë nga 213 shkolla, duke regjistruar performancë mesatare prej 357 pikësh në shkencë, 340 pikë në lexim, 350 pikë në matematikë dhe 359 pikë në fushën e zgjidhjeve kompjuterike, të cilat gjithashtu mbeten nën mesataren e OECD-së. **Burimet:** Lajmi.net; Epoka e Re (klaster 2 outlets).

Kryeministri Edi Rama ka bërë të ditur se në testin PISA 2025 nxënësit janë ngjitur 65 pikë në matematikë, 59 pikë në shkencë dhe 50 pikë në lexim, duke e cilësuar këtë si një dëftesë të jashtëzakonshme për arsimin parauniversitar. Video · Facebook ↗ Më parë, kreu i qeverisë kishte theksuar se Shqipëria ka riarritur rritjen dhe renditet e para në rajon pas periudhës sfiduese të pandemisë COVID-19, duke vlerësuar punën e bërë nga mësuesit, drejtuesit e shkollave dhe nxënësit. **Burimet:** Zhurnal.mk; Zëri; Ekonomia Online; ATSH; Gazeta Dukagjini (klaster 8 outlets).

Rezultatet e PISA 2025, të bëra publike nga OECD në Bratislavë, dëshmojnë një ecuri më të mirë për arsimin shqiptar, ku nxënësit kanë shënuar përparim në lexim, shkencë dhe matematikë krahasuar me vitin 2022. Sipas të dhënave zyrtare, rritja e llogaritur arrin në 65 pikë për matematikën, 59 pikë për shkencën dhe 50 pikë për leximin. Video · Facebook ↗ Ministrja e Arsimit, Mirela Kumbaro, në një mesazh të shpërndarë gjatë ministerialit të vendeve të OECD-së, theksoi se këto arritje e vendosin vendin në krye të Ballkanit Perëndimor për matematikën dhe në nivelet më të larta rajonale për shkencën. Vlerësimi ndërkombëtar përfshin nxënës 15-vjeçarë nga afërsisht 90 shtete, ndërsa në territorin shqiptar morën pjesë afërsisht 6 mijë pjesëmarrës për të matur aftësimin e tyre praktik. **Burimet:** JavaNews; Zhurnal.mk; ATSH; ABC News (klaster 4 outlets).

PISA është vlerësimi ndërkombëtar i Organizatës për Bashkëpunim Ekonomik dhe Zhvillim (OECD) që mat performancën e nxënësve 15-vjeçarë në lexim, matematikë dhe shkencë. Kosova radhitet e 8-ta nga fundi në mesin e 91 vendeve dhe ekonomive që morën pjesë.

Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik ka publikuar rezultatet e PISA 2025, vlerësimi ndërkombëtar që mat aftësitë e nxënësve në shkencë, matematikë dhe lexim. Për Shqipërinë është vendosur një shënim paralajmërues, ku thuhet se një ose më shumë nga standardet e kampionimit të përcaktuara nga PISA nuk janë përmbushur, duke ngritur pikëpyetje mbi mënyrën e përzgjedhjes së kampionit të nxënësve. Video · Facebook ↗ Më parë ishte raportuar për rritjen e rezultateve të Shqipërisë në këtë test ndërkombëtar. **Burimet:** Telegrafi; Euronews Albania; Veriu.info; BoldNews; Plus Televizion (Info Plus) (klaster 6 outlets).

PRISHTINË — UBT po zgjeron mundësitë për studentët që synojnë një të ardhme profesionale në shkencë, teknologji dhe industri, përmes ofrimit të programit Kimi Aplikative. Ky program është dizajnuar për t'i pajisur studentët me njohuri të avancuara shkencore dhe aftësi praktike të kërkuara në tregun bashkëkohor të punës. Sipas institucionit, programi ka për qëllim formimin e profesionistëve të aftë për t'i dhënë përgjigje sfidave industriale, mjedisore dhe shkencore. Gjatë studimeve, studentët kombinojnë bazën teorike me punën praktike laboratorike në fusha si kimia organike, inorganike, fizike dhe analitike, si dhe në shkencën e materialeve dhe industrinë farmaceutike. Të diplomuarit në këtë drejtim mund të ndërtojnë karrierë në sektorë të ndryshëm, përfshirë industrinë prodhuese, energjinë, mbrojtjen e mjedisit, si dhe në fushën e kërkim-zhvillimit. **Burimet:** IndeksOnline; Gazeta Dukagjini; Telegrafi (klaster 3 outlets).

SHKUP — Personat fizik dhe juridik deri më 10 shtator do të kenë mundësi të aplikojnë në Konkursin për ndarjen e Çmimit "13 Nëntor" të Qytetit të Shkupit për vitin 2026-të. "Çmimi "13 Nëntori" i qytetit të Shkupit u ndahet personave fizik dhe juridik si shenjë mirënjohjeje e Qytetit të Shkupit, për arritje, në ekonomi, shkencë, art, kulturë, edukim dhe arsim, mbrojtje shëndetësore, mbrojtje sociale, sport dhe kulturë fizike, kulturë teknike, mbrojtje dhe përmirësim i ambientit jetësor dhe natyrës. Çmimi përbëhet nga diploma dhe shumë në të holla për persona fizik, ndërsa për persona juridik nga vendi dhe persona juridik nga shtete të tjera përbëhet nga diploma dhe pllakate. Në këtë Konkurs do të mund të aplikojnë edhe të interesuarit nga shtetet tjera. Qyteti i Shkupit thekson se aplikimet do të pranohen deri më 5 gusht për mjetet financiare për zhvillim dhe zhvillimin e projekteve të aplikuar. Konkursi për Çmimin "13 Nëntor" është i hapur për të gjithë dhe mundësohet aplikimi i personave dhe organizatave nga e gjithë bota. Burim: Portaleb — Redaksia ZHURMA

TIRANË — Shqipëria është bërë zyrtarisht vendi i parë nga Ballkani Perëndimor që anëtarësohet në koalicionin ndërkombëtar për zhvillimin e kapaciteteve në sigurinë kibernetike, të njohur si ICCSW. Lajmi u njoftua këtë të enjte nga Autoriteti Kombëtar për Sigurinë Kibernetike përmes një njoftimi zyrtar. Ky koalicion ndërkombëtar udhëhiqet sot nga Departamenti Britanik për Shkencë, Inovacion dhe Teknologji (DSIT) dhe bashkon qeveri e organizata të ndryshme. Synimi kryesor i këtij bashkëpunimi mbetet ngritja dhe ruajtja e një fuqie punëtore të kualifikuar dhe mjaft të qëndrueshme në fushën e mbrojtjes digjitale. Sipas njoftimit zyrtar, puna e koalicionit fokusohet veçanërisht në krijimin e një terminologjie të përbashkët për aftësitë profesionale. Gjithashtu, kjo platformë synon shkëmbimin e praktikave më të mira dhe përcaktimin e standardeve minimale të cilësisë për të gjithë profesionistët që veprojnë në këtë sektor. Një tjetër element i rëndësishëm i këtij anëtarësimi është rritja e ndërveprueshmërisë ndërmjet kuadrove kombëtare të sigurisë kibernetike. Ky hap pritet të kontribuojë në rritjen e shpejtësisë dhe efikasitetin e reagimit të institucioneve tona ndaj kërcënimeve të ndryshme që mund të shfaqen në hapësirën tonë digjitale. Ky hap i ri mbështet gjithashtu vizionin e Qeverisë shqiptare për ta pozicionuar Shqipërinë si një qendër rajonale të dijes. Ky qëllim synohet të arrihet përmes krijimit të një baze të fortë të ekspertizës kibernetike që do të jetë në shërbim të gjithë rajonit tonë. Përmes këtij bashkëpunimi, profesionistët shqiptarë do të kenë qasje të drejtpërdrejtë në standardet ndërkombëtare të mbrojtjes. Ata do të jenë në gjendje të kontribuojnë në formësimin e politikave globale të mbrojtjes kibernetike duke shkëmbyer ekspertizë të vazhdueshme me të gjitha shtetet e tjera që janë anëtare. Ky anëtarësim shënon një zhvillim të rëndësishëm në konsolidimin e kapaciteteve tona të mbrojtjes në epokën moderne digjitale. Ky proces pritet të forcojë përgatitjen e ekspertëve tanë dhe do të ofrojë mundësi të reja të zhvillimit profesional në të ardhmen e afërt të vendit. _Burim:_ Euronews Albania _— Redaksia ZHURMA_

— PRISHTINË — Universiteti i Prishtinës mban edicionin e dytë të Forumit 'Bashkë në shkencë', me pjesëmarrës nga diaspora dhe personeli akademik i UP-së, në një platformë të diskutimit dhe bashkëpunimit. Për nder 20-vjetorit të themelimit, Agjencia për Parandalimin e Korrupsionit organizon aktivitetin e ditës së katërt të 'Javës së Agjencisë', me temë: 'Edukimi i vazhdueshëm – çelësi i parandalimit të konfliktit të interesit'. Qendra për Avokim për Kulturë Demokratike (ACDC) mban konferencën 'Gjyqësori në veri të Kosovës: sfidat aktuale dhe perspektivat për zhvillimin institucional'. _Burim: RTV21, https://rtv21.tv/ngjarjet-e-dates-16-korrik-6/ — Redaksia ZHURMA_

— Shqipëria pritet të mbyllë të martën, më 14 korrik, negociatat e anëtarësimit për kapitujt 25, 26 dhe 30. Këto kapituj referohen konkretisht fushave të shkencës dhe kërkimit shkencor, arsimit dhe kulturës, si dhe marrëdhënieve me jashtë, ku Tirana konsiderohet tashmë plotësisht e njësuar me standardet e Bashkimit Europian. Kryeministri Edi Rama do të kryesojë delegacionin zyrtar gjatë Konferencës Ndërqeveritare që nis rreth orës 19:00 në Këshillin e BE-së. Rama do të mbajë një fjalë përpara përfaqësuesve të vendeve anëtare, së bashku me komisioneren europiane Marta Kos dhe ministren e Jashtme të Irlandës, Helen McEntee. Ky proces përkon me presidencën e Irlandës në Këshillin e BE-së, e cila do të vijojë të mbajë këtë rol deri më 31 dhjetor të këtij viti. Pas mbylljes së këtyre tre kapitujve, Shqipëria do të fokusohet në përmbushjen e kushteve për 30 kapitujt e mbetur të procesit të negociatave. Objektivi i dakordësuar me institucionet e BE-së është përfundimi i të gjithë procesit teknik brenda vitit 2027. Pas këtij afati, rrugëtimi drejt anëtarësimit do të kalojë në një fazë plotësisht politike, ku vendimi final do të varet nga votimet në parlamentet e 27 vendeve anëtare të Unionit. Para nisjes së konferencës në Bruksel, Edi Rama do të vizitojë Parisin më 13 korrik me ftesë të presidentit Emmanuel Macron. Ai do të marrë pjesë në një darkë pune me vullnetarët e Ukrainës dhe do të ndjekë Paradën Ushtarake franceze mëngjesin e 14 korrikut. _Burim:_ Shqiptarja _— Redaksia ZHURMA_

SHKUP — Komisioni parlamentar për Arsim, Shkencë dhe Sport filloi leximin e parë të paketës së ligjeve për arsimin e lartë me tensione të menjëhershme. Deputetët e opozitës shqiptare kërkuan shtyrjen e mbledhjes për javën e ardhshme, kërkesë që shumica e anëtarëve të këtij komisioni nuk e miratoi. Punimet u ndërprenë dy herë para se të vazhdohej procesi. Opozita akuzoi shumicën parlamentare se shkel procedurat ligjore. Deputetja e Frontit Evropian, Rina Ajdari, tha për Alsat se njoftimi për mbledhjen ishte dërguar vetëm një ditë më parë, ndonëse Rregullorja parasheh afat prej pesë ditësh pune, procedurë që sipas saj pamundëson pjesëmarrjen efektive të opozitës. Ajdari kritikoi edhe faktin se deputetët e opozitës u detyruan të merrnin pjesë njëkohësisht në disa komisione parlamentare. Ajo akuzoi shumicën se me qëllim përcaktoi këto afate për t'i shpërqendruar kundërshtarët dhe për ta kaluar ligjin me patjetër, pa u dëgjuar plotësisht. Zëvendësministri i Arsimit, Driton Sulejmani, theksoi se pakoja e ligjeve duhet miratuar për të rritur cilësinë e arsimit të lartë dhe standardet akademike. Ai tha se ligjet do të sjellin përfitime konkrete për studentë dhe institucionet e arsimit të lartë. Sipas Sulejmanit, studentët më të mirë do të zgjidhen nëpër fakultete dhe do ta kenë mundësinë të punësohen menjëherë në institucionet e arsimit të lartë. Universitetet që do të performojnë më mirë do të kenë mundësinë të marrin më shumë mjete financiare. Qeveria e Maqedonisë së Veriut miratoi versionin final të paketës më 22 prill. Pakoja përfshin tri ligje: Ligjin për arsimin e lartë, Ligjin për cilësinë në arsimin e lartë dhe Ligjin për aktivitetin kërkimor shkencor. Projektligjin për arsimin e lartë e prezantoi ministrja Janevska më 6 shkurt të këtij viti. Disa nga ndryshimet e propozuara kanë shkaktuar reagime në komunitetin akademik dhe në partitë politike të opozitës, disa prej të cilave kanë kërkuar tërheqjen e ligjit të ri. Lidhja Social Demokrate e sheh ligjin si të dëmshëm për sistemin e arsimit të lartë, ndërsa Sindikata e Pavarur Akademike paralajmëroi dëme të pariparueshme. _Burim:_ Portalb_, Alsat-M — Redaksia ZHURMA_

Programi më i madh ndërkombëtar në botë për arsim, i njohr si PISA, në vitet 2015, 2018 dhe 2022 e radhiti Kosovën gati në fund të listës prej 79 shtetesh duke treguar një rënie shqetësuese të njohurive të nxënësve të Kosovës në matematikë, lexim dhe shkencë.

7 Janar 205 Viti 2024 ishte i mbushur me lajme të pabesueshme, tituj befasues dhe shkencë krejtësisht mahnitëse. Le të shohim disa nga të preferuarat tona. Nga zhvillimi i vaksinave të reja deri te…

Rreth dy javë është e hapur mundësia për aplikim të studentëve të Maqedonisë së Veriut për bursa studentore në Ministrinë për Arsim dhe Shkencë. “Ministria e Arsimit dhe Shkencës njofton të gjithë studentët se prej më 1 nëntor fillon aplikimi për bursat për studentë, për gjithsej katër kategori, dhe do të zgjasë deri më 15 nëntor”, raportoi Ministria. Studentët do të mund të aplikojnë për Konkurs në formë elektronike. Ministria sivjet ka vendosur të jep edhe 15 bursa për studentët e regjistruar në vitin e parë te programet studimore për gjuhë maqedonase.

Ekipet fituese të edicionit të shtatë të garës së robotikës Kosova Makers League kanë përfaqësuar Kosovën në Maker Faire Rome 2025, panairin më të madh të teknologjisë dhe inovacionit në Europë. Ky panair, që zhvillohet çdo vit në Romë, mbledh krijues, shpikës dhe entuziastë të teknologjisë nga e gjithë bota për të ndarë idetë, projektet dhe risitë më të fundit në fushën e STEAM (Shkencë, Teknologji, Inxhinieri, Art dhe Matematikë).

SHKUP — Qytetarët e Maqedonisë së Veriut do të mund të aplikojnë deri më 10 shtator për Çmimin Shtetëror “13 Nëntori”, sipas njoftimit të publikuar nga Portalb.mk më 27 qershor 2026. Të drejtë aplikimi kanë edhe qytetarët e shteteve të tjera, duke u bërë kështu i hapur për kandidatë të huaj. Çmimi shtetëror “13 Nëntori” i ndahet personave fizik dhe juridik për kontributin e tyre në shkencë, shëndetësi, kulturë, arsim dhe fusha të tjera në interes të qytetit të Shkupit, brenda dhe jashtë vendit. Personat që kanë fituar këtë çmim në dhjetë vitet e fundit nuk kanë të drejtë të aplikojnë përsëri. Fituesit e konkursit do të marrin diploma dhe mjete financiare si njohje për punën e tyre. Dokumentet e nevojshme për aplikim duhet të dorëzohen në Objekti i Qytetit të Shkupit. _Burim:_ Portalb.mk _— Redaksia ZHURMA_

Rektori i UT-së, Prof. Dr. Jusuf Zejneli së bashku me Kryetarin e Senatit Prof. Dr. Kenan Ferati, Prorektorin për Shkencë, Prof. Dr. Vullnet Ameti, Prorektoren për Financa Prof. Dr. Aida Yzeiri Baftiari, Prorektorin për Arsim, Prof. Dr. Ibrahim Neziri si dhe Prorektorin për Bashkëpunim Ndërkombëtar Prof. Dr. Salajdin Salihu, e pritën sot në takim Zëvendësministrin e Arsimit dhe Shkencës të Qeverisë së vendit tonë, Lulzim Aliun.